ᮃᮞᮘᮏ asbaja

Aksara Sunda Basa Jawa - Blog cerita bahasa Jawa dialek Banyumasan yang ditulis dalam aksara Sunda

ᮝᮤᮜᮥᮓ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
ᮞᮨᮌᮨᮊᮨ ᮛᮝᮨᮊᮨ ᮞᮓᮚ
Nang kene kowe bisa ndeleng tulisan nganggo aksara Sunda, tapi isiné nyeritakna karo basa Jawa
ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪
ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪

ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪

“ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮅᮊᮛ ᮘᮤᮃᮞ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪. ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮜᮄᮁ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮛᮞ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮇᮙᮧᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮍᮕᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮞᮥᮆᮊ᮪ᮔ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮓᮓᮤ "ᮊᮧᮚᮧ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪", ᮛᮞᮔᮦ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮛᮀ, ᮊᮚ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮙᮥᮜ ᮅᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮎᮛ ᮍᮧᮙᮧᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮛᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ.


“ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮅᮊᮛ ᮘᮤᮃᮞ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪. ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮜᮄᮁ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮛᮞ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮇᮙᮧᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮍᮕᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮞᮥᮆᮊ᮪ᮔ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮓᮓᮤ "ᮊᮧᮚᮧ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪", ᮛᮞᮔᮦ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮛᮀ, ᮊᮚ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮙᮥᮜ ᮅᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮎᮛ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮞᮥᮝᮦ ᮃᮔ ᮜᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮜᮂ ᮞᮤᮏᮤ ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮝᮞ᮪. ᮃᮙᮁᮌ ᮃᮓᮧᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪, ᮘᮞ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮜᮥᮌᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮕ ᮃᮔᮔᮦ. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ-ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮨ ᮎᮨᮒ, ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ “ᮃ” ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ “ᮃ”, ᮇᮛ ᮙᮜᮤᮂ ᮓᮓᮤ “ᮇ”. ᮝᮧᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮃᮕ ᮃᮔᮔᮦ ᮘᮆ, ᮇᮛ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮙᮥᮒᮨᮁ-ᮙᮥᮒᮨᮁ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮊᮥᮝᮦ, ᮜᮄᮛᮦ ᮝᮒᮊ᮪ ᮈᮌᮜᮤᮒᮦᮁ ᮞᮤᮀ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮤᮊᮤ ᮄᮞᮤᮂ ᮊᮢᮞ., ᮔᮍᮤᮀ ᮛᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ.


ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮊᮚ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ, ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪, ᮕᮥᮁᮘᮜᮤᮀᮌ, ᮘᮔ᮪ᮏᮁᮔᮨᮌᮛ, ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮓᮦᮞ-ᮓᮦᮞ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ, ᮍᮕᮊ᮪ ᮓᮓᮤ ᮘᮞ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮘᮧᮎᮂ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮒᮥᮝ ᮕᮓ ᮍᮀᮌᮧ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮞᮥᮀᮊᮔ᮪. ᮇᮛ ᮃᮔ ᮛᮞ ᮄᮞᮤᮔ᮪, ᮇᮛ ᮃᮔ ᮛᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮈᮔ᮪ᮓᮦᮊ᮪. ᮏᮥᮞ᮪ᮒᮢᮥ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮓ ᮔᮀ ᮕᮨᮛᮔ᮪ᮒᮧᮃᮔ᮪, ᮃᮒᮤᮔᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮢᮞ ᮕᮦᮛᮨᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮙᮔᮤᮀ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮔ᮪ᮓᮤ ᮕᮞᮨᮓᮥᮜᮥᮛᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮨᮒᮧᮔ᮪ ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮥᮝᮒ᮪.


ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮕᮥᮀᮊᮤᮛᮤ, ᮒᮅ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮥᮎᮥ ᮅᮒᮝ ᮊᮞᮁ. ᮞ᮪ᮒᮦᮛᮨᮜᮦᮇᮒᮤᮕ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮅ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮝᮧᮀ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮙᮁ ᮜᮧᮌᮒᮦ. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮞᮓᮁ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮓᮥᮓᮥ ᮜᮧᮌᮒᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮎᮛ ᮕᮔ᮪ᮓᮍᮦ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ “ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮞᮚ ᮍᮢᮨᮙ᮪ᮘᮊ ᮓᮓᮤ ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮕᮨᮛᮣᮝᮔᮔ᮪ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮀᮌ ᮄᮓᮦᮔ᮪ᮒᮤᮒᮞ᮪.


ᮘᮞ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮊᮥ ᮊᮛᮧ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮊᮧᮚᮧ ᮔᮀ ᮘᮥᮓᮚ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪. ᮝᮧᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮥᮁᮙᮒᮤ ᮄᮞᮤ ᮃᮒᮤᮔᮦ ᮒᮤᮔᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮒᮒ ᮊᮢᮙ ᮞᮤᮀ ᮛᮤᮘᮨᮒ᮪. ᮓᮓᮤ, ᮊᮨᮘᮨᮘᮞᮔ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮛᮊᮦ ᮏᮤᮝ ᮞᮤᮀ ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ. ᮇᮛ ᮌᮥᮙᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮝᮨᮓᮤ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮘᮦᮓ. ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ ᮙᮊ᮪ᮞᮥᮓᮦ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮕᮞᮨᮓᮥᮜᮥᮛᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮔ.


ᮞᮤᮊᮤ, ᮌᮨᮔᮨᮛᮞᮤ ᮈᮔᮧᮙ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮜᮂ ᮞᮚ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮓᮤᮛᮤ ᮍᮀᮌᮧ ᮍᮕᮊ᮪ ᮔᮀ ᮙᮨᮓᮤᮃ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪, ᮗᮤᮓᮦᮇ, ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮕᮀᮌᮥᮀ ᮠᮤᮘᮥᮛᮔ᮪. ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮔᮀ ᮝᮛᮥᮀ ᮊᮧᮕᮤ ᮅᮒᮝ ᮕᮞᮁ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮛᮥᮃᮀ ᮓᮤᮌᮤᮒᮜ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮙ᮪ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮘᮞ ᮓᮆᮛᮂ ᮘᮤᮞ ᮃᮓᮕ᮪ᮒᮞᮤ ᮊᮛᮧ ᮕᮨᮁᮊᮨᮙ᮪ᮘᮍᮔ᮪ ᮏᮙᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮤᮀᮌᮜ᮪ᮔ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ. ᮞᮤᮊᮤ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮒᮢᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙ᮪ᮘᮀᮌᮊ᮪ᮔ.


ᮜᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ ᮊᮥᮝᮦ, ᮞᮤᮊᮤ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮅᮌ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮨᮎᮔ᮪ᮓᮄᮞ᮪ ᮃᮛᮥᮕ ᮊᮇᮞ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ “ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮃᮔᮦᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮕᮨᮔᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮚᮨᮔ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮦᮊ᮪ᮞ᮪ᮕᮢᮦᮞᮤᮊ᮪ᮔ ᮘᮞᮔᮦ. ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮊᮄᮊᮨᮒ᮪ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮏᮤ ᮘᮆ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪, ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ, ᮜᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮃᮕ ᮘᮆ ᮞᮊᮛᮨᮕᮦ.


“Ora Ngapak Ora Kepenak” kuwe dudu mung ukara biasa, nanging wis dadi semangat lan jati diri wong Banyumasan. Sapa bae sing lair lan gedhe nang tlatah Banyumas mesthi ngerti rasa kepenak nalika omong nganggo logat ngapak. Nalika kudu nyesuaikna logat dadi "koyo wong ngetan", rasane ana sing kurang, kaya dudu awake dhewek. Mula ukara kiye dadi tandha yen ngapak kuwe dudu mung cara ngomong, nanging rasa nduweni lan rasa bangga.


Dialek ngapak wis suwe ana lan dianggep dadi salah siji bentuk basa Jawa sing luwih lawas. Amarga adoh sekang pengaruh keraton, basa wong Banyumas tetep lugas lan apa anane. Tembung-tembunge cetha, swarane “a” tetep “a”, ora malih dadi “o”. Wong kene ngomong apa anane bae, ora seneng muter-muter tembung. Sekang kahanan sejarah kuwe, laire watak egaliter sing nganti siki isih krasa.


Nang tlatah kaya Purwokerto, Cilacap, Purbalingga, Banjarnegara, tekan desa-desa cilik liyane, ngapak dadi basa saben dina. Bocah cilik tekan wong tuwa padha nganggo tanpa sungkan. Ora ana rasa isin, ora ana rasa luwih endhek. Justru nalika krungu logat sing padha nang perantauan, atine langsung krasa perek lan akrab maning. Ngapak dadi sandhi paseduluran sing ora keton nanging kuwat.


Nanging ora bisa dipungkiri, tau ana sing nganggep ngapak kuwe lucu utawa kasar. Stereotip kaya kuwe tau nggawe sawetara wong rumangsa kudu nyamar logate. Nanging suwe-suwe wong Banyumas sadar yen sing kudu diganti dudu logate, nanging cara pandange wong liya. Sekang kono semangat “Ora Ngapak Ora Kepenak” saya ngrembaka dadi bentuk perlawanan alus lan bangga identitas.


Basa Banyumasan pancen ora kaku karo aturan unggah-ungguh koyo nang budaya keraton. Wong kene luwih ngurmati isi atine tinimbang tata krama sing ribet. Dadi, kebebasan ngomong ngapak kuwe nggambarake jiwa sing merdeka. Ora gumantung karo pakem wong ngetan, lan ora wedi dianggep beda. Sing penting maksude tekan lan rasa paseduluran tetep ana.


Siki, generasi enom Banyumas malah saya percaya diri nganggo ngapak nang media sosial, video, nganti panggung hiburan. Ngapak ora mung urip nang warung kopi utawa pasar bae, nanging wis mlebu ruang digital. Kuwe mbuktekna yen basa daerah isa adaptasi karo perkembangan jaman tanpa kudu ninggalna jati diri. Siki ngapak ora mung tradisi, nanging uga tren sing mbanggakna.


Lan kanggo nambah rasa bangga kuwe, siki awake dhewek uga nduweni merchandise arupa kaos kanthi tulisan “Ora Ngapak Ora Kepenak” nganggo aksara Sunda. Pancen krungu aneh, nanging kiye dadi penegasan yen basa Jawa dialek Banyumasan bebas milih aksara kanggo ngekspresikna basane. Ora kudu manut aturan unggah-ungguh wong ngetan, lan ora kudu kaiket pakem siji bae. Ngapak tetep urip, merdeka, lan bisa ditulis nganggo aksara apa bae sakarepe.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?
ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?

ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?

ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮕᮍᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮔᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮓᮤ ᮘᮠᮔ᮪ ᮛᮨᮙ᮪ᮘᮥᮌᮔ᮪ ᮃᮍᮨᮒ᮪ ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪. ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮦᮜᮦᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮘᮨᮁᮊᮨᮙ᮪ᮘᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮜᮤᮚ. ᮊᮥᮒ-ᮊᮥᮒ ᮌᮨᮓᮦ ᮒᮥᮝᮥᮂ ᮕᮨᮞᮒ᮪, ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮨᮀᮊᮕ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮤᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮊᮔ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮔ᮪ᮏᮜᮛᮤ ᮙᮔᮦᮊ ᮕᮔᮨᮙᮥ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮢᮤᮒᮤᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮆᮙᮧᮞᮤᮇᮔᮜ᮪.

ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮓᮝ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮙᮦᮜᮥ ᮙ᮪ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ. ᮔᮜᮤᮊ ᮏᮙᮔ᮪ ᮊᮧᮜᮧᮔᮤᮃᮜ᮪, ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮘᮨᮜᮔ᮪ᮓ ᮔ᮪ᮓᮓᮦᮊ᮪ᮔ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮃᮓ᮪ᮙᮤᮔᮤᮞ᮪ᮒᮢᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ. ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ, ᮕᮧᮜ ᮊᮥᮝᮦ ᮇᮛ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮇᮝᮂ. ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮏᮊᮁᮒ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮖᮧᮊᮥᮞ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮞᮨᮊᮀ ᮃᮝᮜ᮪.

ᮔᮜᮤᮊ ᮏᮙᮔ᮪ ᮇᮁᮓᮨ ᮘᮛᮥ ᮞᮍᮤᮞᮧᮛᮦ ᮕᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔᮔ᮪ ᮞᮥᮠᮁᮒᮧ, ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮍᮜᮙᮤ ᮕᮨᮁᮎᮨᮕᮒᮔ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮞᮦᮔ᮪ᮒᮢᮜᮤᮞ᮪ᮒᮤᮊ᮪ ᮔ᮪ᮓᮓᮦᮊ᮪ᮔ ᮓᮆᮛᮂ ᮄᮞᮤᮂ ᮌᮥᮙᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮊᮛᮧ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮕᮥᮞᮒ᮪. ᮘᮘ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮍᮥᮝᮒ᮪ᮔ ᮊᮨᮞᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮏᮝ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮧᮙᮤᮔᮔ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮓᮆᮛᮂ ᮜᮤᮚ.

ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮒᮢᮔ᮪ᮞ᮪ᮙᮤᮌᮢᮞᮤ ᮅᮌ ᮓᮓᮤ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮤᮔᮙᮤᮊ ᮊᮥᮝᮦ. ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮥᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮝ ᮓᮤᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂᮔ ᮔᮀ ᮙᮔᮦᮊ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮕᮥᮜᮧ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮥᮏᮥᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮒᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮥᮓᮥᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ. ᮔᮀ ᮞᮝᮒᮛ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮊᮨᮞᮨᮙ᮪ᮕᮒᮔ᮪ ᮃᮑᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮜᮤᮚ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮌᮦᮞᮦᮊᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮘᮥᮓᮚ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮞᮄᮍᮔ᮪ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮓᮚ.

ᮔᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮅᮊᮛ-ᮅᮊᮛ ᮞᮤᮀ ᮔᮓᮔᮦ ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮑᮜᮂᮔ ᮊᮨᮜᮧᮙ᮪ᮕᮧᮊ᮪ ᮒᮁᮒᮙ᮪ᮒᮥ. ᮕᮓᮠᮜ᮪, ᮕᮨᮁᮞᮧᮃᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮕᮍᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮌᮚᮥᮒᮔ᮪ ᮊᮛᮧ ᮊᮨᮘᮤᮏᮊᮔ᮪, ᮞᮨᮏᮛᮂ, ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮒᮤᮔᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮄᮓᮦᮔ᮪ᮒᮤᮒᮞ᮪ ᮞᮥᮊᮥ. ᮍ᮪ᮌᮨᮔᮨᮛᮜᮤᮞᮞᮤ ᮆᮒ᮪ᮔᮤᮞ᮪ ᮙᮜᮂ ᮘᮤᮞ ᮙᮨᮙ᮪ᮕᮨᮁᮊᮨᮛᮥᮂ ᮊᮠᮔᮔ᮪.

ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮑᮥᮛᮥᮀ ᮓᮨᮞᮦᮔ᮪ᮒᮢᮜᮤᮞᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮇᮒᮧᮔᮧᮙᮤ ᮓᮆᮛᮂ ᮞᮥᮕᮚ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮏᮝ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮛᮥᮃᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ. ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮅᮌ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮓᮤᮕᮨᮛᮣᮥᮃᮞ᮪ ᮔᮀ ᮙᮔᮦᮊ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ. ᮅᮕᮚ ᮊᮤᮚᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮊᮨᮞᮓᮛᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮒᮃᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮊᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮘᮨᮘᮛᮨᮍᮔ᮪.

ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮨ, ᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮞᮤᮀ ᮃᮓᮤᮜ᮪ ᮇᮛ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮙᮥᮀ ᮞᮜᮤᮀ ᮑᮜᮂᮔ ᮘᮈ. ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮘᮥᮒᮥᮂᮔ ᮚᮄᮊᮥ ᮊᮨᮁᮏ ᮞᮙ ᮜᮤᮔ᮪ᮒᮞ᮪ ᮓᮈᮛᮂ ᮜᮔ᮪ ᮞᮥᮊᮥ, ᮅᮌ ᮊᮨᮘᮤᮏᮊᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮨᮁᮕᮤᮠᮊ᮪ ᮙᮛᮀ ᮊᮨᮃᮓᮤᮜᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪. ᮊᮔ᮪ᮒ᮪ᮠᮤ ᮙᮀᮊᮧᮔᮧ, ᮘᮨᮓᮔᮨ ᮇᮛ ᮓᮓᮤ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮊᮧᮔ᮪ᮖᮣᮤᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮊᮨᮊᮥᮝᮒᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮏᮥ ᮘᮨᮘᮛᮨᮍᮔ᮪


Ketimpangan pembangunan nang Indonesia kerep dadi bahan rembugan anget nang tengah masyarakat. Akeh wong ndeleng yen Pulo Jawa berkembang luwih cepet dibanding wilayah liya. Kutha-kutha gedhe tuwuh pesat, infrastruktur luwih lengkap, lan pusat pemerintahan ana nang kana. Kahanan kiye njalari maneka panemu, ana sing kritis lan ana sing emosional.

Sejarah dawa Indonesia melu mbentuk kahanan kuwe. Nalika jaman kolonial, pamarentah Hindia Belanda ndadekna Pulo Jawa dadi pusat administrasi lan ekonomi. Sawise merdeka, pola kuwe ora langsung owah. Pusat pamarentahan tetep ana nang Jakarta lan pembangunan luwih difokusna nang wilayah sing wis nduweni infrastruktur sekang awal.

Nalika jaman Orde Baru sangisore pimpinan Suharto, pembangunan pancen ngalami percepatan. Nanging sistem sing sentralistik ndadekna daerah isih gumantung banget karo pamarentah pusat. Bab kiye nguwatna kesan yen Jawa luwih dominan dibanding daerah liya.

Program transmigrasi uga dadi bagean sekang dinamika kuwe. Penduduk sekang Jawa dipindahna nang maneka wilayah njaba pulo kanthi tujuan pemerataan penduduk lan ekonomi. Nang sawatara panggonan program kiye bisa mbukak kesempatan anyar, nanging nang panggonan liya muncul gesekan sosial amarga bedane budaya lan persaingan sumber daya.

Nang kahanan kaya kuwe, muncul ukara-ukara sing nadane atos lan nyalahna kelompok tartamtu. Padahal, persoalan ketimpangan pembangunan luwih gegayutan karo kebijakan, sejarah, lan sistem ekonomi tinimbang identitas suku. Nggeneralisasi etnis malah bisa memperkeruh kahanan.

Suwe-suwe, pamarentah wiwit nyurung desentralisasi lan otonomi daerah supaya wilayah njaba Jawa nduweni ruang luwih gedhe. Pembangunan infrastruktur uga wiwit diperluas nang maneka provinsi. Upaya kiye nuduhna yen ana kesadaran yen pemerataan kuwe dadi kabutuhan bebarengan.

Pungkasane, mbangun Indonesia sing adil ora cukup mung saling nyalahna bae. Sing dibutuhna yaiku kerja sama lintas daerah lan suku, uga kebijakan sing berpihak marang keadilan sosial. Kanthi mangkono, bedane ora dadi sumber konflik, nanging dadi kekuwatan kanggo maju bebarengan.




ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ
ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ

ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ

 
ᮔᮀ ᮕᮧᮏᮧᮊ᮪ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪, ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ, ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮝᮤᮝᮤᮒᮤ. ᮄᮑᮧᮀ, ᮕᮨᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮕᮍᮛᮨᮕ᮪-ᮃᮛᮨᮕ᮪, ᮒᮀᮌᮔᮦ ᮊᮛᮧ ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮯᮊᮥᮛᮧᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮊᮨᮔᮜ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮨᮔᮤ ᮈᮞᮨᮙᮔ᮪ ᮑᮊᮤᮔᮤ. ᮞᮧᮛᮦ ᮊᮥᮝᮦ, ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮕᮌᮨᮁ ᮇᮙᮂ ᮞᮤᮀ ᮎᮨᮓᮊ᮪ ᮘᮆ, ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮌᮌᮞᮔ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪. ᮄᮑᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ, ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮓᮤᮕᮛᮤᮀᮔ ᮙᮛᮀ ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮨᮜᮧᮜᮔ, ᮊᮛᮧ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ ᮚᮦᮔ᮪ ᮅᮞᮠ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪, ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮍᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮛᮀ ᮄᮑᮧᮀ.

ᮃᮝᮜ᮪-ᮃᮝᮜᮦ ᮅᮞᮠ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮣᮊᮥ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪. ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮍᮤ ᮜᮛᮤᮞ᮪ ᮙᮔᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮇᮙᮂ. ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮈᮔ᮪ᮒᮧᮀ ᮘᮆ, ᮊᮢᮔ᮪ᮏᮀ ᮓᮓᮤ ᮊᮧᮞᮧᮀ. ᮄᮑᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮨᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮓᮧᮠᮔ᮪ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮘᮥᮍᮂ, ᮙᮨᮁᮌ ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮄᮑᮧᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜ᮪ᮔ ᮘᮒᮤ.

ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮞᮥᮝᮦ, ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮇᮝᮂ. ᮕᮨᮜᮨᮙᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮈᮔ᮪ᮒᮧᮀ, ᮘᮒᮤ ᮝᮤᮞ᮪ ᮃᮔ, ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮢᮔ᮪ᮏᮀ ᮇᮛ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮙᮔᮤᮀ ᮔᮀ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮇᮙᮂ. ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮙᮥᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮞᮨᮕᮤᮠᮊ᮪. ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ ᮃᮝᮜ᮪, ᮙᮨᮁᮌ ᮅᮞᮠ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪, ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮊᮥᮝᮦ ᮇᮒᮧᮙᮒᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮘᮜᮦᮊ᮪ᮔ ᮙᮛᮀ ᮄᮑᮧᮀ..

ᮄᮑᮧᮀ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮔᮌᮤᮂ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮎᮛ ᮃᮕᮤᮊ᮪. ᮄᮑᮧᮀ ᮍᮧᮙᮧᮀ, “ᮓᮔ᮪, ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪, ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮝᮤᮍᮤ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮀ ᮚ, ᮞᮨᮞᮥᮆ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ” ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮞᮥᮛᮡᮔᮦ ᮇᮝᮂ. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮜᮂ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮅᮒᮀ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ. ᮊᮚ ᮝᮧᮀ ᮕᮨᮊᮧᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮜᮜᮤ ᮊᮘᮦᮂ.

ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮇᮛ ᮙ᮪ᮘᮚᮁ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮜᮂ ᮑᮨᮛᮀ ᮘᮜᮤᮊ᮪. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮄᮑᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮅᮒᮀ ᮔᮀ ᮝᮛᮥᮍᮦ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ. ᮄᮑᮧᮀ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮘᮚᮁ ᮅᮒᮀ ᮞᮤᮞᮔ᮪ ᮌᮝᮦ ᮘᮚᮁ ᮘᮁ ᮒᮥᮊᮥ ᮙᮤ ᮌᮧᮓᮧᮌ᮪ ᮜᮧᮛᮧ ᮃᮙᮨᮁᮌ ᮃᮔ ᮒᮙᮥ ᮞᮤᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮔᮏᮔ᮪  ᮅᮛᮥᮀ ᮞᮛᮕᮔ᮪.  ᮝᮤᮞ᮪ ᮜᮥᮔᮞ᮪ ᮃᮊᮥ ᮘᮚᮁ ᮅᮒᮍᮦ ᮚ. ᮌᮛᮤ ᮊᮧᮝᮦ! 

ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮕᮢᮦᮔᮦ, ᮅᮒᮍᮦ ᮊᮈ ᮔᮀ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮚ ᮅᮛᮥᮀ ᮓᮤᮘᮚᮁ. ᮄᮑᮧᮀ ᮞᮤᮔᮅ ᮚᮦᮔ᮪ ᮛᮤᮞᮤᮊᮧ ᮕᮜᮤᮀ ᮌᮨᮓᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮞᮠᮙ᮪ ᮅᮒᮝ ᮕᮢᮧᮕᮨᮁᮒᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮙᮛᮀ ᮒᮀᮌ ᮞᮤᮀ ᮈᮜᮤᮍᮔᮦ ᮖᮣᮨᮊ᮪ᮞᮤᮘᮨᮜ᮪. ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮘᮤᮞ ᮄᮜᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮛᮨᮌᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ ᮙᮔᮤᮀ.

Nang pojok Griya Alam Sentosa Blok Y, Cileungsi, crita kiye diwiwiti. Inyong, penulis sing kebak pangarep-arep, tanggane karo Abdan Syakuron sing dikenal nduweni eseman nyakini. Sore kuwe, nang ngarep pager omah sing cedhak bae, muncul gagasan dodolan pelem. Inyong nduweni modal limang atus ewu rupiah, banjur diparingna marang Abdan kanggo ngelolana, karo janji yen usaha mandheg, dhuwit kuwe dadi utange dheweke marang Inyong.

Awal-awale usaha kiye mlaku apik banget. Pelem sing wangi laris manis nang ngarep omah. Saben dina entong bae, kranjang dadi kosong. Inyong sing ndeleng sekang kadohan rumangsa bungah, merga modal sekang inyong katon bisa ngasilna bathi.

Nanging ora suwe, kahanan owah. Peleme wis entong, bathi wis ana, nanging kranjang ora katon maning nang arep omah. Abdan mutusna mandheg dodolan sepihak. Miturut janji awal, merga usaha mandheg, modal limang atus ewu rupiah kuwe otomatis dadi utang sing kudu dibalekna marang inyong.

Inyong banjur nagih kanthi cara apik. Inyong ngomong, “Dan, merga ora lanjut dodolan, modal wingi dadi utang ya, sesuai janji?” Nanging pasuryane owah. Dheweke malah ngomong yen ora rumangsa nduweni utang limang atus ewu. Kaya wong pekok sing lali kabeh.

Ora mung ora mbayar, dheweke malah nyerang balik. Dheweke ngomong yen inyong nduweni utang nang warunge patang puluh ewu rupiah. Inyong banjur bayar utang sisan gawé bayar bar tuku mi godhog loro amerga ana tamu sing melu kursus sabun sekang Cirebon urung sarapan. Wis lunas aku bayar utange ya. Gari kowe! 


Nganti seprene, utange kae nang Blok Y ya urung dibayar. Inyong sinau yen risiko paling gedhe dudu saham utawa properti, nanging percaya marang tangga sing elingane fleksibel. Limang atus ewu bisa ilang, nanging pelajaran urip sekang crita kiye regane luwih gedhe maning.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ
ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ

ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ

 ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮔ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮓ-ᮕᮓ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮘᮦᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮓ. ᮔᮀ ᮒᮔᮂ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ ᮜᮔ᮪ ᮏᮝ ᮒᮤᮙᮥᮁ, ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮍᮀᮌᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ, ᮓᮦᮔᮦ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮘᮦᮓ ᮝᮤᮜᮚᮂ, ᮃᮔ ᮃᮊᮦᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮞᮤᮀ ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮕᮓ ᮔᮍᮤᮀ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮘᮦᮓ ᮃᮓᮧᮂ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮔ᮪ᮏᮜᮛᮤ ᮞᮜᮂ ᮕᮠᮙ᮪ ᮔᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮘᮦᮓᮔᮦ.
ᮒᮥᮜᮓᮔᮦ, ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮌᮨᮓᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮕᮨᮕᮚ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮕᮤᮞᮀ. ᮞᮙ᮪ᮕᮦᮃᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮞᮤᮊᮤᮜ᮪, ᮓᮦᮔᮦ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮊᮧᮝᮦ. ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮨᮌᮨᮞᮨ ᮝᮤᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮌᮨᮞᮨ ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮛᮞ᮪. ᮃᮛᮦᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮨ ᮘᮊᮜ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮘᮧᮎᮂ. ᮃᮙᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮨᮌᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮃᮑᮤᮁ.

ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮍᮛᮨᮕ᮪-ᮃᮛᮨᮕ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮘᮊᮜ᮪. ᮃᮜᮤᮀ-ᮃᮜᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮕᮨᮀᮠᮜᮀ ᮕᮔ᮪ᮓᮍᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮤᮊ᮪ ᮔᮀ ᮘᮜᮤᮊ᮪ ᮘᮛᮀ. ᮃᮜᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮥᮀ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮃᮜᮞ᮪ ᮅᮒᮝ ᮠᮥᮒᮔ᮪. ᮃᮜ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮝᮧᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮤᮒ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮆᮜᮦᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮃᮜ. ᮃᮏᮨᮌ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮨᮌᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪.

ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮃᮘ᮪ᮓᮤ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮃᮊᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮔ᮪ᮒᮥ. ᮅᮛᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮊᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮅᮓᮀ. ᮞᮍᮥ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮔᮞᮤ ᮅᮒᮝ ᮞᮨᮌ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮍᮥ. ᮊᮞᮨᮕ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮌᮔ᮪ᮒᮨᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮜᮒ᮪. ᮌᮩᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮚᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪. ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮚᮨᮔ᮪ ᮞᮤᮏᮤ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮤᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮊ᮪ᮔ ᮞᮤᮀ ᮃᮓᮧᮂ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮃᮔ᮪ᮒᮛᮔᮨ ᮜᮧᮛᮧ ᮘᮞ.

ᮃᮔ ᮅᮌ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮎᮧᮊᮧᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮎᮔ᮪ᮓᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮨ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮎᮧᮊᮧᮒ᮪ (ᮌᮤᮌᮤᮒ᮪) ᮜᮔ᮪ ᮑᮨᮊᮨᮜ᮪. ᮊᮨᮞᮨᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙᮛᮀ ᮘᮧᮞᮨᮔ᮪ ᮔᮥᮀᮌᮥ ᮞᮥᮝᮨ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮎᮕᮦᮊ᮪. ᮛᮇᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮆᮔᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮞ. ᮎᮌᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮎᮘᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮕᮨᮑᮀᮌ. ᮓᮨᮙᮨᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮄᮛᮥᮀ ᮇᮛ ᮙᮔ᮪ᮎᮥᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮔ᮪ᮓᮨᮙᮨᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮑᮨᮔ᮪ᮒᮥᮂ.

ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮜᮤᮚᮔᮦ ᮊᮚ ᮜᮨᮙᮥ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮘᮥᮊ᮪ ᮃᮜᮥᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮌᮨᮙᮥᮊ᮪. ᮎᮊᮢ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮞᮤᮜᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮌᮙᮔ᮪ ᮕᮨᮝᮚᮍᮔ᮪. ᮝᮓᮥᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮍᮕᮥᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮍᮓᮥ. ᮘᮨᮏ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮘᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮨᮏᮧ. ᮛᮨᮌᮨᮓ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮛᮀ ᮈᮔᮊ᮪ ᮘᮓᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮨᮌᮨᮓ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮧᮒᮧᮁ. ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮊᮤᮚᮨ ᮘᮤᮞ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮊᮌᮦᮒ᮪ ᮔᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮊᮧᮔ᮪ᮒᮦᮊᮦ.

ᮔᮀ ᮕᮥᮀᮊᮞᮔ᮪, ᮃᮔ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮘᮑᮥ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮅᮓᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮑᮥ ᮊᮥᮝᮨ ᮃᮄᮁ. ᮘᮀᮌ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮥᮞᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮘᮀᮌ. ᮙᮔᮦᮂ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮧᮝᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮔᮤᮀ. ᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮞᮨᮕᮤᮞᮔ᮪. ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮘᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮜᮥᮍ. ᮞᮨᮊᮀ ᮃᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮥᮜᮓ ᮊᮤᮚᮦ, ᮊᮤᮒ ᮘᮤᮞ ᮑᮝᮀ ᮚᮨᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮔ᮪ ᮏᮝ ᮕᮓ-ᮕᮓ ᮞᮨᮊᮀ ᮔᮥᮞᮔ᮪ᮒᮛ, ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮦ ᮘᮤᮞ ᮘᮦᮓ ᮃᮓᮧᮂ, ᮙᮥᮜ ᮊᮥᮓᮥ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮒᮤ-ᮃᮒᮤ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮧᮙᮥᮔᮤᮊᮞᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮁ ᮝᮤᮜᮚᮂ.




Basa Sunda lan basa Jawa kuwe padha-padha sugih tembung, nanging ora kabeh tembung nduweni teges sing padha. Nang tanah Jawa Tengah lan Jawa Timur, wong-wong saben dina nganggo basa Jawa, dene nang Jawa Barat lan Banten luwih akrab nganggo basa Sunda. Sanadyan beda wilayah, ana akèh tembung sing swarane padha nanging tegesé beda adoh. Kahanan kiye kerep njalari salah paham nek ora ngerti bedane.

Tuladhane, tembung gedang nang Sunda artine pepaya, nanging nang Jawa malah pisang. Sampean nang Sunda artine sikil, dene nang Jawa dadi tembung kanggo nyebut kowe. Atos nang Sunda tegese wis, nanging nang Jawa tegese atos utawa keras. Arek nang Sunda artine bakal, nanging nang Jawa artine bocah. Amis nang Sunda legi, nanging nang Jawa malah anyir.

Ana maning tembung kaya arep sing nang Sunda artine ngarep-arep, nanging nang Jawa artine bakal. Aling-aling nang Sunda penghalang pandangan, nanging nang Jawa tegesé ndhelik nang balik barang. Alas nang Sunda mung bagean, nanging nang Jawa dadi alas utawa hutan. Ala nang Sunda artine njupuk woh sekang wit, nanging nang Jawa malah tegesé elek. Ajeg nang Sunda tegak, nanging nang Jawa tetep.

Tembung abdi nang Sunda artine aku, nanging nang Jawa malah pembantu. Urang nang Sunda aku, nanging nang Jawa udang. Sangu nang Sunda nasi, nanging nang Jawa dadi dhuwit sangu. Kasep nang Sunda ganteng, nanging nang Jawa telat. Geulis nang Sunda ayu, nanging nang Jawa cepet. Bedane kiye nuduhna yen siji tembung bisa nduweni makna sing adoh banget antarane loro basa.

Ana uga tembung kaya cokot lan candak sing nang Sunda artine njupuk, nanging nang Jawa dadi cokot (gigit) lan nyekel. Kesel nang Sunda luwih marang bosen nunggu suwe, nanging nang Jawa capek. Raos nang Sunda enak, nanging nang Jawa rasa. Cagak nang Sunda cabang, nanging nang Jawa penyangga. Demek nang Sunda irung ora mancung, nanging nang Jawa ndemek utawa nyentuh.

Tembung liyane kaya lemu nang Sunda bubuk alus, nanging nang Jawa gemuk. Cakra nang Sunda tandha silang, nanging nang Jawa gaman pewayangan. Wadul nang Sunda ngapusi, nanging nang Jawa ngadu. Beja nang Sunda kabar, nanging nang Jawa bejo. Reged nang Sunda kurang enak badan, nanging nang Jawa reged utawa kotor. Bedane kiye bisa nggawe wong kaget nek ora ngerti konteksé.

Nang pungkasan, ana tembung kaya banyu sing nang Sunda artine udan, nanging nang Jawa banyu kuwe air. Bangga nang Sunda susah, nanging nang Jawa rumangsa bangga. Maneh nang Sunda kowe, nanging nang Jawa maning. Pisan nang Sunda banget, nanging nang Jawa pisan utawa sepisan. Lan budal nang Sunda bubar, nanging nang Jawa lunga. Sekang atusan tuladha kiye, kita bisa nyawang yen sanadyan basa Sunda lan Jawa padha-padha sekang Nusantara, teges tembungé bisa beda adoh, mula kudu luwih ngati-ati nalika komunikasi antar wilayah.


ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?
ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?

ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?

ᮘᮠᮞ ᮏᮝ ᮅᮙᮥᮙᮦ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮜᮒᮤᮔ᮪, ᮕᮨᮌᮧᮔ᮪ ᮃᮛᮘ᮪, ᮅᮒᮝ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ. ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮔ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮏᮏᮜ᮪ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ, ᮜᮥᮝᮤᮂ-ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪, ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮅᮙᮥᮙ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪ᮔ. ᮞᮜᮂ ᮞᮤᮏᮤ ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔᮦ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮘᮣᮧᮌ᮪ asbaja.blogspot.com , ᮞᮤᮀ ᮄᮞᮤᮔᮦ ᮎᮢᮤᮒ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮢᮨᮃᮒᮤᮗᮤᮒᮞ᮪ ᮘᮞ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮘᮤᮞ ᮙᮣᮊᮥ ᮘᮛᮨᮀ, ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮒᮔ᮪ᮞᮂ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮜᮝᮞ᮪ ᮘᮆ.


ᮃᮔ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮃᮜᮨᮞᮔ᮪ ᮊᮨᮔᮕ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ. ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮞ᮪ᮕᮞᮤ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮞ᮪ᮕᮞᮤ ᮇᮛ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮊᮚ ᮔᮀ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮜᮒᮤᮔ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮜᮧᮛᮧ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ, ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮊᮚ ᮓᮓᮤ ᮞᮤᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮊᮓᮀ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮊᮀ ᮙᮎ ᮓᮓᮤ ᮘᮤᮍᮥᮀ. ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮘᮤᮃᮞ, ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮃᮜᮍᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮃᮙᮁᮌ ᮙᮎ ᮓᮓᮤ ᮇᮛ ᮜᮔ᮪ᮎᮁ ᮜᮔ᮪ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮥᮝᮦ.


ᮃᮜᮨᮞᮔ᮪ ᮊᮕᮤᮔ᮪ᮓᮧ ᮚᮄᮊᮥ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮗᮧᮊᮜ᮪ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮒᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮍᮀᮌᮧ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ “ᮠ”. ᮓᮦᮔᮦ ᮘᮞ ᮄᮘᮥ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮓᮤᮅᮎᮕ᮪ᮔ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮎᮨᮒ. ᮙᮥᮜᮔᮦ ᮔᮜᮤᮊ ᮙᮎ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮛᮞᮔᮦ ᮊᮥᮛᮀ ᮞᮢᮨᮌ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮇᮛ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮁᮔ ᮊᮨᮒᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮕᮍᮥᮎᮕᮔᮦ. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮕ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮇᮙᮧᮀᮔ ᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮊᮦ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮁᮔ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃᮞᮣᮤ, ᮊᮚ “ᮠᮔ” ᮊᮀᮌᮧ “ᮃᮔ” ᮅᮒᮝ “ᮇᮔᮧ”, ᮜᮔ᮪ “ᮜᮙ᮪ᮕᮤᮚᮧᮔ᮪” ᮊᮀᮌᮧ “ᮜᮙ᮪ᮕᮤᮇᮔ᮪”.


ᮞᮘᮔ᮪ᮏᮥᮛᮦ ᮚᮄᮊᮥ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮃᮔ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮒᮧᮙᮒᮤᮞ᮪ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮃᮔ ᮛᮧᮀ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮧᮔᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ (ᮓᮥᮓᮥ ᮜᮚᮁ, ᮎᮨᮎᮊ᮪, ᮝᮤᮌ᮪ᮑᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ) . ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮓᮀ ᮙᮜᮂ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮍᮨᮜ᮪ ᮓᮤᮝᮎ, ᮜᮥᮝᮤᮂ-ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮎ ᮄᮞᮤᮂ ᮕᮨᮙᮥᮜ. ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔᮦ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ “ᮘᮥᮞ᮪ ᮒᮤᮀᮊᮒ᮪”, ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ “ᮒ”-ᮔᮦ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮓᮤ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮤ ᮛᮧᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮦᮓ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮥᮜ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮢᮞᮏ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮓᮤᮝᮎ.


ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮕᮞᮍᮔ᮪, ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮙᮥᮁᮓ ᮅᮒᮝ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮓᮀ ᮙ᮪ᮘᮤᮍᮥᮀᮔ. ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪-ᮃᮒᮥᮛᮔᮦ ᮊᮢᮞ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮛᮤᮘᮨᮒ᮪, ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮏᮝ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮔᮙ᮪ᮕ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮔᮀ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ. ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ “ᮜᮨ”, “ᮛᮨ”, ᮅᮒᮝ “ᮊᮢᮨ” ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ “ᮜᮨᮛᮨᮞ᮪”, ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮮᮥᮞᮥᮞ᮪. ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮕᮔᮨᮙᮥᮊᮥ, ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮞ᮪.


ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮞᮤ ᮊᮨᮛᮥᮙᮤᮒᮔ᮪, ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮔᮤᮜᮦ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮝᮥᮁ. ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮨᮙᮥᮜ, ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮃᮊᮦᮂ ᮘᮤᮞ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮞᮤᮔᮅ ᮙᮥᮓᮥᮔ᮪. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮔᮀ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮘᮞ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮘᮊᮜ᮪ ᮊᮢᮞ ᮃᮍᮦᮜ᮪. ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓ᮪ᮠᮤᮀᮔ ᮊᮛᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮗᮛᮤᮃᮞᮤ ᮕᮞᮍᮔ᮪, ᮝᮧᮀ ᮘᮤᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮕᮠᮙ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ᮎᮁ ᮙᮎ.


ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ, ᮖᮊ᮪ᮒᮧᮁ ᮌᮦᮇᮌᮢᮖᮤᮞ᮪ ᮅᮌ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮕᮨᮛᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮨᮔᮨᮔ᮪ᮒᮥ ᮅᮒᮙ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮒᮔᮂ ᮕᮞᮥᮔ᮪ᮓᮔ᮪, ᮚᮊᮥᮝᮦ ᮏᮊᮁᮒ ᮜᮔ᮪ ᮘᮧᮌᮧᮁ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮃᮔ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮕᮢᮍᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ, ᮛᮞ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮊᮛᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮊᮥᮝᮒ᮪. ᮙᮥᮜ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮙᮁᮌ ᮇᮛ ᮍᮏᮦᮔᮤ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮨᮙᮧᮊ᮪ᮔ ᮎᮛ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮛᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮞ᮪, ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮓᮤᮝᮎ ᮔᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮤ.


Bahasa Jawa umume ditulis nganggo huruf latin, pegon Arab, utawa aksara Jawa. Nanging ana uga sing njajal nulis basa Jawa, luwih-luwih dialek Banyumasan, nganggo aksara Sunda. Kiye dudu perkara umum, nanging ana sing wis nindakna. Salah siji contone ana nang blog asbaja.blogspot.com, sing isine crita basa Jawa nanging ditulis nganggo aksara Sunda. Sekang kono katon yen kreativitas basa lan aksara bisa mlaku bareng, ora kudu tansah manut pakem lawas bae.


Ana sawetara alesan kenapa milih aksara Sunda ketimbang aksara Jawa. Sing kapisan soal spasi. Nang aksara Jawa, spasi ora dienggo kaya nang tulisan latin. Nalika loro tembung ketemu, kerep katon kaya dadi siji lan kadhang nggawe wong kang maca dadi bingung. Kanggo wong sing durung biasa, perkara kiye bisa dadi alangan gedhe amarga maca dadi ora lancar lan kudu mikir luwih suwe.


Alesan kapindho yaiku soal ketegasan swara. Nang aksara Jawa, swara vokal kerep ditandhani nganggo huruf “ha”. Dene basa ibu dialek Banyumasan, saben tembung biasane diomongnana kanthi teges lan cetha. Mulane nalika maca tulisan aksara Jawa, rasane kurang sreg amarga ora nggambarna ketegasan pangucapane. Ana sing ngomong yen apa sing diomongna ya kuwe sing ditulis, nanging nang praktiké ora mesthi nggambarna swara asli, kayata “hana” kanggo “ana” utawa “ono”, lan “lampiyon” kanggo “lampion”.


Sabanjure yaiku babagan pasangan. Nang aksara Jawa ana aturan pasangan sing otomatis muncul nalika ana rong konsonan ketemu (dudu layar, cecak, wignyan, lan liyane) . Kahanan kiye kadhang malah nggawe tulisan dadi luwih angel diwaca, luwih-luwih yen sing maca isih pemula. Contone tembung “bus tingkat”, huruf “ta”-ne kudu dadi pasangan sanadyan kuwi rong tembung beda. Nang aksara Sunda ora ana sistem pasangan kaya kuwe, mula katon luwih prasaja lan luwih gampang diwaca.


Ora mung pasangan, ana maning huruf murda utawa huruf gedhe nang aksara Jawa sing kadhang mbingungna. Aturan-aturane dirasa cukup ribet, ora mung kanggo wong njaba nanging uga kanggo wong Jawa dhewe sing ora tau nampa pelajaran aksara Jawa kanthi resmi nang sekolah. Nulis “le”, “re”, utawa “kre” nduweni aturan dhewe. Nalika nulis tembung “leres”, kudu nganggo aksara khusus. Miturut panemuku, aturan kaya kiye katon kakehan lan ora praktis.


Sekang sisi kerumitan, aksara Jawa pancen nduweni nilai sejarah lan budaya sing dhuwur. Nanging kanggo pemula, aturan sing akeh bisa nggawe semangat sinau mudhun. Wong sing ora tau sekolah nang lingkungan sing maringi pelajaran basa lan aksara Jawa mesthi bakal krasa angel. Dibandhingna karo aksara Sunda sing luwih langsung lan ora kakehan variasi pasangan, wong bisa luwih cepet paham lan lancar maca.


Pungkasané, faktor geografis uga nduweni peran sanadyan dudu penentu utama. Wiwit cilik sekolah lan gedhe inyong ana nang tanah Pasundan, yakuwe Jakarta lan Bogor, mesthi ana pengaruh lingkungan. Sekang kebiasaan lan paprangan budaya sekang kono, rasa akrab karo aksara Sunda dadi luwih kuwat. Mula pilihan nulis basa Jawa dialek Banyumasan nganggo aksara Sunda dudu amarga ora ngajeni tradisi, nanging amarga pengin nemokna cara sing dirasa luwih pas, luwih tegas, lan luwih gampang diwaca nang jaman siki.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮮᮥᮞᮥᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮥᮙ᮪ᮘᮂ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ, ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮦᮔ᮪. ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮛᮎᮤᮊ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮜᮤᮒᮤ ᮞᮥᮕᮚ ᮎᮧᮎᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮇᮜᮤᮂ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮍᮢᮥᮞᮊ᮪ ᮞᮨᮛᮒ᮪ ᮊᮄᮔ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔ᮪ᮏᮏᮜ᮪, ᮊᮥᮃᮜᮤᮒᮞᮦ ᮇᮛ ᮊᮜᮂ ᮊᮛᮧ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮜᮤᮚ, ᮙᮜᮂ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮕᮨᮁᮎᮚ ᮃᮙᮁᮌ ᮖᮧᮁᮙᮥᮜᮔᮦ ᮕᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮜᮨᮝᮤᮠᮔ᮪ ᮅᮙ᮪ᮕᮢᮥᮊ᮪.

ᮊᮩᮀᮌᮥᮜᮔ᮪ ᮅᮒᮙ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮘᮥᮞᮔ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮤᮒ᮪ᮠᮤᮊ᮪. ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮚᮨᮔ᮪ ᮘᮥᮞ ᮃᮊᮦᮂ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮧᮔᮧ. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮥᮞ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮊᮧᮔ᮪ᮒᮢᮧᮜ᮪, ᮕᮢᮧᮞᮨᮞ᮪ ᮙ᮪ᮘᮤᮜᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮔᮤᮀᮌᮜ᮪ᮔ ᮞᮤᮞ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮦᮔ᮪ ᮔᮀ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ.

ᮔᮜᮤᮊ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧᮃ ᮔᮀ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮅᮌ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮙᮔ᮪. ᮘᮥᮞ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮔ᮪ᮏᮌ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮝᮦᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮛᮥᮞᮊ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮃᮕᮙᮔᮤᮀ ᮞᮤᮊᮤ ᮙᮦᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮇᮙᮂ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮥᮝᮦ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮊᮨᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.

ᮃᮞᮤᮜᮦ, ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮃᮜᮥᮞ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮜᮥᮔ᮪ᮒᮥᮁ. ᮛᮨᮞᮤᮊᮦ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮑᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮞᮨᮛᮒ᮪ ᮊᮄᮔ᮪. ᮙᮥᮜ, ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮒᮥᮊᮥ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮍᮢᮞ ᮕᮥᮃᮞ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮊᮥᮙ᮪ᮘᮠᮔᮦ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮓᮧᮞᮤᮞ᮪ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪.


ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮃᮙ᮪ᮘᮥ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮝᮍᮤ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮔᮔᮦ. ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮞᮨᮌᮨᮁ ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮑᮨᮌᮢᮊ᮪, ᮓᮓᮤ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮑᮙᮔ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮒᮤᮗᮤᮒᮞ᮪ ᮞᮨᮓᮤᮔ ᮙᮥᮕᮥᮒ᮪. ᮇᮛ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮔᮙ᮪ᮘᮠᮤ ᮕᮨᮝᮍᮤ ᮙᮔᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮑᮨᮔᮨᮀᮔ.<br><br>

ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮙᮞᮔ᮪, ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮑᮨᮓᮤᮃᮊ᮪ᮔ ᮅᮊᮥᮛᮔ᮪ |᮱| ᮜᮤᮒᮨᮁ ᮜᮔ᮪ |᮵| ᮜᮤᮒᮨᮁ. ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮞᮨᮞᮥᮃᮄᮊ᮪ᮔ ᮊᮛᮧ ᮊᮨᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪, ᮇᮜᮤᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮇᮙᮂ ᮒᮀᮌ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮅᮞᮠ ᮜᮅᮔ᮪ᮓ᮪ᮛ᮪ᮚ᮪ ᮞ᮪ᮊᮜ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ. ᮛᮨᮌᮔ ᮅᮌ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮄᮛᮤᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮒᮥᮊᮥ ᮊᮨᮙᮞᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ.


ᮞᮤᮊᮤ, ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮛᮨᮌ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮊᮥᮃᮜᮤᮒᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮃᮙᮔᮔ᮪ ᮕᮀᮌᮥᮔᮃᮔ᮪ ᮏᮀᮊ ᮕᮔ᮪ᮏᮀ. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮍᮤᮔ᮪ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤᮔᮦ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤᮔᮦ ᮃᮝᮨᮒ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮞᮨᮌᮨᮁ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮘᮒᮤᮁ ᮕᮠᮜ᮪ ᮞᮙ᮪ᮕᮨᮚᮔ᮪.

Satria sabun khusus kanggo ngumbah klambi, produk sekang Bandar Deterjen. Sabun kiye diracik kanthi teliti supaya cocok dienggo saben dina, olih asil resik sing maksimal tanpa ngrusak serat kain. Sekang pengalaman akeh wong sing wis njajal, kualitasé ora kalah karo produk liya, malah luwih dipercaya amarga formulane pas lan ora kelewihan umpruk.

Keunggulan utama sabun kiye ana nang busana sing luwih sithik. Akeh wong nganggep yen busa akeh kuwe tandha luwih resik, nanging sejatiné ora mesthi ngono. Kanthi busa sing luwih terkontrol, proses mbilas dadi luwih gampang lan ora ninggalna sisa deterjen nang klambi.

Nalika dienggoa nang mesin cuci, sabun kiye uga luwih aman. Busa sing ora kakehan bisa njaga komponen mesin tetep awet lan ora cepet rusak. Kuwé penting banget, apamaning siki meh saben omah wis duwé mesin cuci kanggo kebutuhan saben dina.


Asilé, klambi tetep resik, alus, lan ora gampang luntur. Resike ora mung katon sekang njaba bae, nanging uga nyerep tekan serat kain. Mula, sapa bae sing sing tuku produk kiyé bisa ngrasa puas amarga asil kumbahané maksimal tanpa kudu nambah dosis kakehan.

Babagan ambu, sabun kiye wis wangi sekang sanané. Wanginé seger nanging ora nyegrak, dadi tetep nyaman nalika klambi dienggo aktivitas sedina muput. Ora perlu nambah pewangi maning amarga wanginé wis cukup nyenengna.

Kanggo pilihan kemasan, Satria nyediakna ukuran 1 liter lan 5 liter. Pilihan kiye bisa disesuaikna karo kebutuhan, olih kanggo omah tangga cilik utawa usaha laundry skala luwih gedhe. Regana uga luwih irit yen tuku kemasan gedhe.

Siki, milih sabun ora mung soal rega bae, nanging uga kualitas lan keamanan panggunaan jangka panjang. Satria sekang Bandar Deterjen dadi pilihan sing pas kanggo sapa bae sing pengin klambiné resik, mesin cuciné awet, lan wanginé tetep seger saben dina. Bandar Déterjen batir pahal sampeyan.

.
ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪
ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪

ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪

ᮃᮔ ᮞᮝᮤᮏᮤᮔᮤᮀ ᮊᮨᮓᮓᮦᮚᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮓᮝ. ᮎᮢᮤᮒᮔᮦ  ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮜᮔᮀ ᮞᮤᮀ ᮃᮛᮔ᮪ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ ᮍᮀᮌᮧ ᮒᮙ᮪ᮘᮠᮔ᮪ “ᮠᮏᮤ” ᮃᮔ ᮍᮛᮨᮕᮦ. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮎᮢᮤᮒ ᮞᮤᮀ ᮞᮥᮙᮨᮘᮁ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮥᮀ ᮒᮅ ᮜᮥᮍ ᮅᮙᮢᮧᮂ ᮘᮆ, ᮓᮥᮓᮥ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮄᮘᮓᮂ ᮠᮏᮤ ᮞᮤᮀ ᮞᮊ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮊᮤ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮒᮀᮌ ᮅᮒᮝ ᮊᮔ᮪ᮎ ᮊᮨᮁᮏ, ᮊᮚ ᮃᮔ ᮕᮍᮛᮨᮕᮔ᮪ ᮙᮨᮔᮝ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ “ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪”.


ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮜᮌᮤ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮊᮔ᮪ᮒᮧᮁ ᮅᮒᮝ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮇᮙᮂ, ᮃᮞᮢᮤᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ, “ᮘᮤᮜᮀ ᮃᮏ ᮓᮤᮞᮥᮛᮥᮂ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪.” ᮅᮊᮛ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮚ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮊᮥᮜᮤᮔᮔ᮪. ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮊᮓᮀ ᮙᮥᮀ ᮑᮝᮀ ᮞᮤᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮏᮤᮔᮦ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮘᮆ, ᮃᮔ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮞᮏᮢᮧᮔᮤᮀ ᮃᮒᮤ ᮍᮢᮞ ᮃᮔᮦᮂ. ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪, ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮙᮔᮤᮀ.


ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮥᮝᮦ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮒᮨᮜ᮪ᮕᮧᮔ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮞᮨᮍᮏ ᮍᮥᮛᮤᮕ᮪ᮔ ᮜᮧᮓ᮪ᮞ᮪ᮕᮤᮊᮨᮁ. ᮞᮨᮊᮀ ᮅᮏᮥᮀ ᮊᮔ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮝᮧᮀ ᮙᮒᮥᮁ, “ᮃᮞ᮪ᮞᮜᮙᮥᮃᮜᮄᮊᮥᮙ᮪ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ.” ᮞ᮪ᮝᮛ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮨᮍᮏ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ ᮙᮛᮀ ᮝᮧᮀ ᮞᮊ᮪ᮎᮨᮓᮊᮦ, ᮊᮚ ᮕᮨᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮙᮨᮔᮝ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮊᮧᮔᮤ ᮓᮓᮤ ᮠᮏᮤ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮝᮧᮀ ᮒᮙ᮪ᮘᮂ ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪, ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮕᮙᮦᮁ ᮌᮨᮜᮁ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ?


ᮔᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ, ᮌᮨᮜᮁ ᮠᮏᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮜᮔᮀ ᮜᮔ᮪ ᮠᮏ᮪ᮏᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮓᮧᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ. ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮀ ᮓᮓᮤ ᮠ᮪. ᮅᮒᮝ ᮠ᮪ᮏ᮪. ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮝᮨᮔᮨᮂᮔ ᮙᮛᮀ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮄᮘᮓᮂ ᮠᮏᮤ ᮙᮛᮤᮀᮒᮔᮂ ᮞᮥᮎᮤ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮊᮧᮜᮧᮔᮤᮃᮜ᮪ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮊᮤᮛ-ᮊᮤᮛ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮱᮶|, ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮤᮚᮦ ᮒᮅ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮍᮝᮞᮤ ᮒᮧᮊᮧᮂ-ᮒᮧᮊᮧᮂ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮔᮀ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮕᮍᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞ᮪ᮕᮤᮛᮤᮒᮥᮃᮜ᮪.


ᮃᮙᮁᮌ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪ ᮅᮙᮥᮙ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮕᮠᮙ᮪ ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮠᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮅᮙᮢᮧᮂ. ᮠᮏᮤ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮜᮔ᮪ ᮯᮛᮒ᮪ ᮒᮁᮒᮙ᮪ᮒᮥ, ᮓᮦᮔᮦ ᮅᮙᮢᮧᮂ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮜᮊᮧᮔᮤ ᮊᮕᮔ᮪ ᮘᮆ ᮜᮔ᮪ ᮒᮒ ᮎᮛᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮠᮏᮤ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮈᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮕᮍᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮢᮙ᮪ᮕᮥᮀᮔ ᮛᮥᮊᮥᮔ᮪ ᮄᮞᮣᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮤᮀ ᮜᮤᮙ. ᮔᮍᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮥᮀ ᮅᮙᮢᮧᮂ, ᮅᮙᮥᮙᮨ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮑᮨᮙᮒᮔ᮪ ᮌᮨᮜᮁ ᮠᮏᮤ ᮃᮔ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮀ.


ᮞᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔᮔ᮪, ᮔᮕ ᮕᮊ᮪ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮔ᮪ᮏᮜᮥᮊ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ? ᮃᮕ ᮃᮙᮁᮌ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮓᮤᮅᮁᮙᮒᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ? ᮃᮕ ᮃᮙᮁᮌ ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮛᮞ ᮘᮤᮞ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮝᮤᮘᮝ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ? ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮕᮀᮌᮤᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮠᮧᮁᮙᮒ᮪? ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪-ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮃᮔ ᮕᮤᮊᮤᮛᮔ᮪ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮑᮝᮀ ᮒᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪-ᮒᮔ᮪ᮓᮥᮊᮦ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.


ᮔᮀ  ᮕᮥᮀᮊᮞᮔ᮪, ᮌᮨᮜᮁ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮞᮨᮘᮥᮒᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮒᮀᮌᮥᮀ ᮏᮝᮘ᮪ ᮙᮧᮛᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞ᮪ᮕᮤᮛᮤᮒᮥᮃᮜ᮪. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮠᮏᮤ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮔ᮪ᮏᮌ ᮞᮤᮊᮕ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮒᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪-ᮒᮔ᮪ᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮥᮕᮚ ᮞᮨᮜᮛᮞ᮪ ᮊᮛᮧ ᮌᮨᮜᮛᮦ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮥᮀ ᮍᮧᮚᮊ᮪ ᮕᮀᮌᮤᮜᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮓᮞᮁ ᮞᮤᮀ ᮒᮢᮨᮕ᮪, ᮘᮤᮞ-ᮘᮤᮞ ᮙᮜᮂ ᮔᮥᮝᮥᮂᮔ ᮌᮥᮔᮨᮙᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮢᮞᮀᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ. ᮙᮥᮜ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮓᮓᮦᮚᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ, ᮊᮤᮒ ᮘᮤᮞ ᮞᮤᮔᮅ ᮙᮨᮔᮝ ᮕᮊᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮞᮨᮏᮒᮤ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮨᮔᮨᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮒᮥᮙᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮒᮤ ᮞᮤᮀ ᮒᮥᮜᮥᮞ᮪.


Ana sawijining kedadeyan sing nggawe inyong gumun lan mikir dawa. Critane babagan wong lanang sing aran Romdhon. Dheweke seneng banget yen saben wong nyebut jenenge nganggo tambahan “Haji” ana ngarepé. Padahal miturut crita sing sumebar, dheweke mung tau lunga umroh bae, dudu nglakoni ibadah haji sing sak mesthine. Nanging siki, saben ketemu tangga utawa kanca kerja, kaya ana pangarepan menawa wong-wong kudu nyebut “Pak Haji Romdhon”.


Saben dina, yen lagi ana nang kantor utawa lingkungan omah, asring krungu dheweke ngomong, “Bilang aja disuruh Pak Haji Romdhon.” Ukara kuwe kaya wis dadi pakulinan. Wong-wong sing krungu kadhang mung nyawang siji lan sijine, ana sing manut bae, ana uga sing sajroning ati ngrasa aneh. Nanging amarga wis kebiasaan, pungkasane akeh sing melu nyebut kaya kuwe tanpa mikir maning.


Ora mung kuwe, yen ana telpon mlebu, dheweke kerep sengaja nguripna loudspeaker. Sekang ujung kana krungu swara wong matur, “Assalamualaikum Pak Haji.” Swara kuwe sengaja dirungokna marang wong sakcedhake, kaya pengin nuduhna menawa dheweke pancen diakoni dadi haji. Kahanan kiye nggawe sawetara wong tambah gumun, apa pancen perlu pamer gelar nganti kaya kuwe?


Nang Indonesia, gelar Haji kanggo lanang lan Hajjah kanggo wadon pancen wis dadi tradisi. Biasane ditulis ana ngarep jeneng dadi H. utawa Hj. Gelar kuwe diwenehna marang wong Muslim sing wis nglakoni ibadah haji maring Tanah Suci. Wiwit sekang jaman kolonial Walanda, kira-kira taun 1916, gelar kiye tau dienggo kanggo nandhani lan ngawasi tokoh-tokoh sing duwe pengaruh ana masyarakat. Nanging suwe-suwe, gelar kuwe dadi tandha pangurmatan sosial lan spiritual.


Amarga kuwi, masyarakat umum wis paham bedane haji lan umroh. Haji nduweni wektu lan syarat tartamtu, dene umroh bisa dilakoni kapan bae lan tata carane luwih sederhana. Wong sing wis haji biasane entuk pangurmatan luwih amarga wis ngrampungna rukun Islam sing kaping lima. Nanging yen mung umroh, umume ora ana panyematan gelar haji ana ngarep jeneng.


Sing dadi pitakonan, napa Pak Romdhon tetep njaluk disebut Pak Haji? Apa amarga pengin diurmati luwih? Apa amarga gelar kuwe dirasa bisa nambah wibawa lan pengaruh? Utawa mung amarga seneng krungu swara panggilan sing katon luwih terhormat? Pitakon-pitakon kiye muncul ana pikiran wong-wong sing nyawang tindak-tanduke saben dina.


Nang pungkasan, gelar sejatiné dudu mung perkara sebutan, nanging uga tanggung jawab moral lan spiritual. Wong sing pancen wis nglakoni haji biasane njaga sikap lan tindak-tanduk supaya selaras karo gelare. Yen mung ngoyak panggilan tanpa dhasar sing trep, bisa-bisa malah nuwuhna guneman lan prasangka sekang wong liya. Mula sekang kedadeyan kiye, kita bisa sinau menawa pakurmatan sejati ora mung sekang jeneng, nanging sekang tumindak lan ati sing tulus.



ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮓᮛᮥᮛᮒ᮪ ᮘᮤᮞᮤᮀ, ᮘᮨᮛᮤᮞᮤᮊᮦ ᮒᮧᮃ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮔᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮃᮐᮔ᮪
ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮓᮛᮥᮛᮒ᮪ ᮘᮤᮞᮤᮀ, ᮘᮨᮛᮤᮞᮤᮊᮦ ᮒᮧᮃ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮔᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮃᮐᮔ᮪

ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮓᮛᮥᮛᮒ᮪ ᮘᮤᮞᮤᮀ, ᮘᮨᮛᮤᮞᮤᮊᮦ ᮒᮧᮃ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮔᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮃᮐᮔ᮪

ᮕᮨᮁᮏᮜᮔᮔ᮪ ᮎᮨᮊᮊ᮪ ᮝᮒᮛ ᮞᮨᮙᮤᮀᮌᮥ ᮔᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪—ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ, ᮞᮧᮊᮛᮏ, ᮜᮔ᮪ ᮞᮊᮥᮘᮨᮍᮦ —ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮄᮑᮧᮀ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮞᮤᮀ ᮛᮓ ᮊᮧᮔ᮪ᮒᮢᮞ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮙᮣᮤᮌᮤᮔᮦ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ ᮘᮧᮌᮧᮁ, ᮞᮦᮒᮥ ᮊᮘᮥᮕᮒᮨᮔ᮪ ᮘᮨᮊᮞᮤ, ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮁ ᮌᮨᮘᮀ ᮊᮧᮒ ᮘᮨᮊᮞᮤ. ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮕᮍᮔᮔ᮪, ᮘᮞ, ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮛᮙᮠᮔ᮪ ᮝᮁᮌᮔᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮛᮥᮃᮀ ᮞ᮪ᮝᮛ: ᮞᮨᮕᮤᮛ ᮘᮤᮞᮤᮀ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ, ᮄᮑᮧᮀ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮨᮊ ᮊᮛᮧ ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮞᮥᮃᮞᮔ ᮃᮔ᮪ᮒᮁ ᮝᮤᮜᮚᮂ.


ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮘᮤᮃᮞ ᮙᮣᮊᮥ-ᮙᮣᮊᮥ ᮙᮦᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮄᮑᮧᮀ ᮜᮊᮧᮔᮔ ᮔᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪. ᮆᮞᮥᮊ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮞᮧᮛᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮙᮣᮊᮥ ᮍᮣᮤᮝᮒᮤ ᮕᮨᮙᮥᮊᮤᮙᮔ᮪, ᮊᮙ᮪ᮕᮥᮀ, ᮓᮜᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪, ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮊᮥᮒ. ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮊᮢᮞ ᮙᮜᮂ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮕ ᮞᮤᮀ ᮄᮑᮧᮀ ᮛᮥᮍᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮕ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮄᮑᮧᮀ ᮛᮥᮍᮥ: ᮇᮛ ᮃᮔ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮒᮧᮃ ᮕᮨᮍᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮍ᮪ᮌᮨᮛᮧ-ᮍ᮪ᮌᮨᮛᮧ ᮙᮦᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮞᮥᮃᮞᮔ ᮊᮢᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮚᮨᮙ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮔ᮪ᮒᮨᮀ.


ᮔᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮄᮑᮧᮀ ᮙᮀᮌᮧᮔ᮪, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮕᮨᮍᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮄᮘᮥ-ᮄᮘᮥ ᮔᮀ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮯᮧᮜ ᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮚ ᮛᮥᮒᮤᮔᮤᮒᮞ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮒᮥᮜᮤᮞ᮪. ᮍᮀᮌᮧ ᮞ᮪ᮕᮤᮊᮨᮁ ᮌᮨᮓᮦ, ᮗᮧᮜᮥᮙᮨ ᮓᮥᮝᮥᮁ, ᮊᮓᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮄᮛᮙ ᮯᮧᮜᮝᮒᮔ᮪ ᮔᮥᮃᮔ᮪ᮞ ᮄᮔ᮪ᮓᮤᮃ, ᮒᮘᮥᮠᮔ᮪ ᮛᮨᮘᮔ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮓᮧᮙ᮪ᮘᮢᮀ-ᮓᮧᮙ᮪ᮘᮢᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮙᮔ᮪ᮓᮀ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮍᮨᮔ᮪ᮓᮤ-ᮈᮔ᮪ᮓᮤ. ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮘᮆ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮔᮀ ᮞᮊᮥᮘᮨᮍᮦ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮨᮙ᮪ᮘᮥᮞ᮪ ᮇᮙᮂ-ᮇᮙᮂ, ᮌᮀ, ᮙᮜᮂ ᮜᮤᮔ᮪ᮒᮞ᮪ ᮛ᮪ᮝ᮪. ᮙᮦᮂ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮞᮨᮜ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮨᮕᮤ.


ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮨᮜᮤᮊ᮪ ᮙᮔᮤᮀ, ᮕᮨᮍᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ-ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪. ᮓᮤᮔ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮃ, ᮞᮨᮞᮥᮊ᮪ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮘ᮪, ᮈᮙ᮪ᮘᮨᮔᮦᮂ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮎ᮪. ᮃᮊᮤᮘᮒᮦ, ᮙᮦᮂ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮓᮤᮔ ᮞᮤᮀ ᮒᮨᮙᮨᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮕᮤ. ᮊᮓᮀ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮒᮧᮃ ᮃᮔ᮪ᮒᮁ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮕᮓ ᮒᮘᮢᮊᮔ᮪, ᮕᮓ ᮞᮠᮥᮒ᮪-ᮞᮠᮥᮒᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮧᮇᮁᮓᮤᮔᮞᮤ. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮘᮥᮒᮥᮂ ᮒᮨᮔ᮪ᮒᮢᮨᮙ᮪ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮢᮤᮙ ᮊᮧᮔ᮪ᮓᮤᮞᮤ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.


ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮅᮌ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ. ᮊᮓᮀ ᮆᮞᮥᮊ᮪, ᮃᮝᮔ᮪, ᮞᮧᮛᮦ. ᮘᮨᮍᮤ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮏᮛᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮥᮓᮥ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮇᮛ ᮃᮔ. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮄᮑᮧᮀ ᮊᮨᮁᮏ ᮞᮨᮊᮀ ᮇᮙᮂ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮓᮛᮤᮀ. ᮌᮝᮦ ᮊᮧᮔ᮪ᮒᮦᮔ᮪, ᮍᮢᮨᮊᮙ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ, ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮘᮥᮒᮥᮂ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮦᮔ᮪ᮒᮢᮞᮤ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮨᮔ᮪ᮒᮦᮔᮤ “ᮏᮙ᮪ ᮞᮨᮕᮤ” ᮞᮤᮀ ᮄᮛᮧᮔᮤᮞᮦ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮕᮞ᮪ᮒᮤ. ᮙᮜᮂ ᮘᮨᮍᮤ ᮓᮤᮔ ᮅᮌ ᮓᮥᮓᮥ ᮏᮙᮤᮔᮔ᮪ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮒᮧᮃ.


ᮞᮤᮀ ᮔᮛᮤᮊ᮪, ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮎᮨᮒ ᮓᮥᮓᮥ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮛᮀ ᮛᮨᮜᮤᮌᮤᮅᮞ᮪. ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮛᮙᮦ, ᮊᮨᮌᮤᮃᮒᮔ᮪ ᮊᮨᮃᮌᮙᮃᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮙᮣᮊᮥ. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮊ᮪ᮝᮤᮞᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮔᮀ ᮊᮔ, ᮕᮨᮍᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮃᮔᮊ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮔ᮪ᮏᮨᮛᮧ ᮛᮥᮃᮍᮔ᮪, ᮍᮀᮌᮧ ᮞ᮪ᮕᮤᮊᮨᮁ ᮄᮔ᮪ᮒᮨᮁᮔᮜ᮪, ᮅᮒᮝ ᮗᮧᮜᮥᮙᮨ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮔᮒᮨᮞ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪. ᮃᮐᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮊᮢᮥᮍᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮏᮁ. ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮨᮍᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮍ᮪ᮌᮨᮜᮨᮌᮁ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮏᮙ᮪-ᮏᮙᮔ᮪. ᮛᮨᮜᮤᮌᮤᮅᮞᮤᮒᮞ᮪ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮔᮤᮜᮄ, ᮓᮥᮓᮥ ᮓᮧᮙᮤᮔᮞᮤ ᮞ᮪ᮝᮛ.


ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮊᮢᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮔ᮪ᮒᮢᮨᮙ᮪. ᮝᮧᮀ ᮘᮤᮞ ᮍᮧᮘᮢᮧᮜ᮪, ᮊᮨᮁᮏ, ᮙᮣᮊᮥ-ᮙᮣᮊᮥ, ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒᮤ ᮞᮥᮃᮞᮔ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ “ᮔᮦᮌᮧᮞᮤᮃᮞᮤ” ᮊᮛᮧ ᮊᮨᮘᮤᮞᮤᮍᮔ᮪. ᮒᮨᮔ᮪ᮒᮢᮨᮙ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮠᮊ᮪ ᮘᮨᮘᮛᮨᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮏᮌ. ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮞᮨᮞᮔ᮪ᮓᮤᮍᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮙᮣᮊᮥ ᮞᮨᮜᮛᮞ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮞᮜᮤᮀ ᮌᮀᮌᮥ.


ᮞᮊ᮪ᮏᮔᮦ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮌᮨᮌᮚᮥᮒᮔ᮪ ᮕᮀᮌᮥᮔᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮍᮨᮛᮞ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮙᮞ᮪ᮏᮤᮓ᮪, ᮊᮜᮨᮘᮥ ᮄᮙ᮪ᮘᮧᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮕᮚ ᮗᮧᮜᮥᮙᮨ ᮜᮔ᮪ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮕᮀᮌᮥᮔᮃᮔ᮪ ᮇᮛ ᮌᮀᮌᮥ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪ ᮞᮊᮥᮘᮨᮍᮦ. ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮚ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮓᮚ ᮕᮊ᮪ᮞ. ᮃᮔ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮤᮃᮛᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪, ᮛᮞ ᮞᮥᮀᮊᮔ᮪ ᮔᮨᮌᮥᮁ, ᮜᮔ᮪ ᮃᮀᮌᮕᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮒᮧᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪ ᮙᮥᮒᮣᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮯᮤᮃᮁ—ᮞᮔᮏᮔ᮪ ᮓᮙ᮪ᮕᮊᮦ ᮘᮤᮞ ᮌᮀᮌᮥ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ.


ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮨᮘᮤᮞᮤᮍᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮔᮧᮁᮙᮜᮤᮞᮞᮤᮔ, ᮊᮨᮜᮥᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮘᮨᮛᮣᮨᮘᮤᮠᮔ᮪. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮔᮍᮔ᮪ ᮅᮌ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮠᮊ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮝᮁᮌ. ᮇᮛ ᮊᮘᮨᮂ ᮝᮧᮀ ᮘᮤᮞ ᮊᮨᮁᮏ ᮔᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮇᮙᮂ. ᮇᮛ ᮊᮘᮨᮂ ᮝᮧᮀ ᮊᮥᮃᮒ᮪ ᮊᮛᮧ ᮕᮧᮜᮥᮞᮤ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮎᮨᮊᮊ᮪ ᮔᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮙᮢᮤᮕᮒ᮪ ᮚᮨᮔ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮛᮨᮜᮤᮌᮤᮅᮞ᮪ ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮘᮤᮞᮤᮀ. ᮙ᮪ᮘᮧᮊ᮪ᮙᮨᮔᮝ ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮓᮤᮒᮊᮧᮊ᮪ᮔ ᮓᮥᮓᮥ “ᮍᮕ ᮝᮧᮀ ᮊᮨᮌᮀᮌᮥ ᮒᮧᮃ?”, ᮔᮍᮤᮀ ᮍᮕ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮠᮊ᮪ ᮌᮀᮌᮥ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ ᮃᮒᮞ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮀ ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪—ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮃᮒᮥᮛᮔᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮎᮨᮒ ᮃᮔ.


Jawa Barat Darurat Bising, Berisiké Toa Masjid Nang Njaba Azan


Perjalanan cekak watara seminggu nang wilayah Banyumas—Purwokerto, Sokaraja, lan sakubenge—maringi inyong pengalaman sosial sing rada kontras dibanding urip saben dina nang Jawa Barat, mligine Cileungsi Bogor, Setu Kabupaten Bekasi, tekan Bantar Gebang Kota Bekasi. Dudu perkara panganan, basa, utawa keramahan wargane, nanging perkara ruang swara: sepira bising lingkungan panggonan awake dhewek urip. Sekang pengalaman kiye, inyong dadi luwih peka karo bedane suasana antar wilayah.


Minangka wong sing wis biasa mlaku-mlaku meh saben dina, kebiasaan kiye tetep inyong lakonana nang Banyumas. Esuk tekan sore inyong mlaku ngliwati pemukiman, kampung, dalan cilik, tekan pusat kutha. Sing paling krasa malah dudu apa sing inyong rungu, nanging apa sing ora inyong rungu: ora ana swara toa pengajian sing nggero-nggero meh saben dina. Suasana krasa luwih ayem lan antheng.


Nang wilayah Jawa Barat panggonan inyong manggon, swara pengajian ibu-ibu nang masjid utawa musholla wis kaya rutinitas ora ketulis. Nganggo speaker gedhe, volume dhuwur, kadhang nganggo irama sholawatan nuansa India, tabuhan rebana utawa kedombrang-dombrang sing kumandhang tekan ngendi-endi. Swarane dudu bae krungu nang sakubenge masjid, nanging nembus omah-omah, gang, malah lintas RW. Meh ora ana sela kanggo sepi.


Luwih pelik maning, pengajian kuwe pindah-pindah masjid. Dina kiye Masjid A, sesuk Masjid B, embeneh Masjid C. Akibate, meh ora ana dina sing temenan sepi. Kadhang swara toa antar masjid padha tabrakan, padha sahut-sahutan tanpa koordinasi. Wong sing butuh tentrem kudu nrima kondisi kaya kuwe saben dina.


Perkara wektu uga ora mesthi. Kadhang esuk, awan, sore. Bengi pancen luwih jarang, nanging dudu tegesna ora ana. Padahal inyong kerja sekang omah kanthi daring. Gawe konten, ngrekam swara, utawa mung butuh konsentrasi kerep kudu ngenteni “jam sepi” sing ironise ora tau pasti. Malah bengi dina uga dudu jaminan bebas sekang swara toa.


Sing narik, Banyumas cetha dudu wilayah sing kurang religius. Masjid tetep rame, kegiatan keagamaan tetep mlaku. Nanging sakwise inyong nang kana, pengajian luwih kerep dianakna nang njero ruangan, nganggo speaker internal, utawa volume sing winates banget. Azan tetep krungu, nanging wajar. Ora ana pengajian nganggo swara nggelegar nganti jam-jaman. Religiusitas katon dadi nilai, dudu dominasi swara.


Lingkungan krasa luwih tentrem. Wong bisa ngobrol, kerja, mlaku-mlaku, utawa mung nikmati suasana tanpa kudu “negosiasi” karo kebisingan. Tentrem kiye dadi hak bebarengan sing dijaga. Urip sesandingan bisa mlaku selaras tanpa kudu saling ganggu.


Sakjane Indonesia wis nduwe aturan gegayutan panggunaan pengeras swara masjid, kalebu imbauan supaya volume lan wektu panggunaan ora ganggu masyarakat sakubenge. Nanging nang akeh wilayah Jawa Barat, aturan kiye kaya ora nduwe daya paksa. Ana pembiaran sosial, rasa sungkan negur, lan anggapan yen swara toa kuwe bagean mutlak sekang syiar—sanajan dampake bisa ganggu wong liya.


Nalika kebisingan wis dinormalisasina, keluhan kerep dianggep berlebihan. Padahal ketenangan uga bagean sekang hak urip warga. Ora kabeh wong bisa kerja nang njaba omah. Ora kabeh wong kuat karo polusi swara saben dina. Pengalaman cekak nang Banyumas mbukak mripat yen urip religius ora kudu bising. Mbokmenawa sing perlu ditakokna dudu “ngapa wong keganggu toa?”, nanging ngapa awake dhewek rumangsa nduwe hak ganggu wong liya atas jeneng kebiasaan—padahal aturane wis cetha ana.


ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪
ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮜᮞ᮪ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪ ᮇᮔᮣᮦᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮖᮣᮦᮔ᮪ ᮎᮛ ᮌᮝᮦ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮕᮊ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮇᮜᮤᮂ ᮘᮧᮔᮥᮞ᮪ |᮱᮰᮰|++ ᮛᮨᮞᮨᮕ᮪ ᮊᮤᮙᮤᮃ ᮄᮔ᮪ᮓᮥᮞ᮪ᮒᮢᮤ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮇᮙᮂ. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮙᮦᮜᮥ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮒᮨᮛᮤᮔᮦ ᮄᮞᮤᮔᮦ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮕᮤᮛᮤᮀ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ, ᮕᮁᮖᮥᮙ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ ᮜᮔ᮪ ᮜᮤᮚ-ᮜᮤᮚᮔᮦ.


ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮕᮨᮜᮥᮃᮀ ᮞᮥᮊ᮪ᮞᮦᮞ᮪ ᮃᮓᮧᮜ᮪ ᮃᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮊᮜ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝ ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮔᮀ ᮊᮔ᮪ᮒᮧᮀ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪. ᮔᮦᮊ᮪ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮥᮃᮀ ᮅᮞᮠ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮌᮛᮕ᮪ ᮔᮀ ᮇᮙᮂ ᮊᮛᮧ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮘᮞᮤ, ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮙᮦᮜᮥ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪, ᮏᮜᮛᮔ᮪:

- ᮇᮔᮣᮦᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮖᮣᮦᮔ᮪. ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮓᮤᮃᮔᮊ᮪ᮔ ᮘᮤᮞ ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮇᮔᮣᮤᮔᮨ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮜᮀᮞᮥᮀ (ᮇᮖᮣᮦᮔ᮪).
- ᮊᮨᮜᮞ᮪ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪. ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮝᮤᮔᮒᮨᮞ᮪ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ |᮱| ᮝᮧᮀ ᮊᮛᮧ |᮱| ᮙᮨᮔ᮪ᮒᮧᮁ.
- ᮘᮠᮔ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮓᮤᮃᮔ. ᮘᮠᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮓᮤᮃᮔ ᮜᮔ᮪ ᮃᮞᮤᮜᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮌᮝ ᮙᮥᮜᮤᮂ.
- ᮊᮦᮞ᮪ᮘᮦᮊ᮪ |᮱᮵᮰|ᮊ᮪. ᮃᮔ ᮊᮦᮞ᮪ᮘᮦᮊ᮪ ᮚᮄᮊᮥ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮛᮨᮌᮔᮦ ᮊᮤᮛ-ᮊᮤᮛ |᮱᮵᮰| ᮆᮝᮥ.
- ᮘᮧᮔᮥᮞ᮪ |᮱᮰᮰|++ ᮛᮨᮞᮨᮕ᮪. ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮘᮊᮜ᮪ ᮇᮜᮤᮂ ᮘᮧᮔᮥᮞ᮪ |᮱᮰᮰| ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮨᮞᮨᮕ᮪ ᮞᮤᮀ ᮄᮞᮤᮔᮦ ᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪ᮊᮦᮁ, ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤᮊᮦᮁ, ᮠᮧᮙ᮪ᮊᮦᮁ, ᮜᮔ᮪ ᮇᮒᮧᮊᮦᮁ.
- ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮞᮤ ᮗᮤᮃ ᮝᮞᮕ᮪. ᮔᮦᮊ᮪ ᮃᮔ ᮊᮨᮔ᮪ᮓᮜ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮒᮊᮧᮊ᮪ᮔ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮃᮕᮣᮤᮊᮞᮤ ᮕᮨᮞᮨᮔ᮪ ᮝᮞᮕ᮪.<br><br>


ᮝᮤᮞ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮕᮨᮞᮨᮁᮒ ᮞᮤᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮜᮔ᮪ ᮍᮢᮞᮊ᮪ᮔ ᮙᮔ᮪ᮖᮃᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮊ ᮜᮔ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮔᮀ ᮝᮧᮮᮅᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮦᮜᮥ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮕᮤᮛᮤᮀ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ (ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ), ᮕᮁᮖᮥᮙ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮌᮝᮦ ᮘᮠᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮥᮞ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮤ ᮝᮤᮞ᮪ ᮘᮤᮞ ᮌᮝᮦ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮊᮛᮧ ᮘᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮓᮤᮒᮨᮙᮧᮊ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮒᮧᮊᮧ ᮊᮤᮙᮤᮃ ᮕᮜᮤᮀ ᮎᮨᮓᮊ᮪.

ᮊᮤᮒ ᮍᮏᮁᮔ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮤᮞ ᮊᮛᮧ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮅᮒᮝ ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮗᮤᮓᮦᮇ ᮜᮔ᮪ ᮅᮌ ᮘᮤᮞ ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮐᮥᮙ᮪. ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮛᮙ᮪ᮕᮥᮀ ᮌᮨᮌᮚᮥᮒᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮒᮅ ᮓᮤᮜᮊᮧᮔᮤ. ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮃᮔᮊ᮪ᮔ ᮞᮎᮛ ᮕᮢᮤᮗᮒ᮪ ᮞᮥᮕᮚ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮊᮢᮞ ᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮥᮓᮨᮀ ᮑᮤᮙᮊ᮪ ᮙᮒᮨᮛᮤ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮃᮏᮁᮔ.

ᮊᮨᮜᮞ᮪ ᮓᮤᮃᮔᮊ᮪ᮔ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮊᮨᮁᮏ ᮜᮔ᮪ ᮇᮜᮦᮂ ᮛᮤᮊᮥᮝᮦᮞ᮪ ᮓᮤᮔ ᮞᮨᮒᮥ ᮜᮔ᮪ ᮙᮤᮀᮌᮥ. ᮘᮨᮎᮤᮊᮦ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮌᮝᮦ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ ᮓᮤᮞᮤᮒ᮪ ᮊᮕᮔ᮪ ᮙᮤᮝᮤᮒᮤ ᮙᮦᮜᮥ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮎᮛ ᮇᮖᮣᮦᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮜᮀᮞᮥᮀ. ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮇᮔᮣᮦᮔ᮪, ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮨᮞ᮪ ᮙᮒᮨᮛᮤ ᮊᮕᮔ᮪ ᮘᮆ.

ᮇᮂ ᮚ, ᮊᮘᮁ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮙᮔᮤᮀ, ᮊᮤᮒ ᮘᮊᮜ᮪ ᮙᮛᮤᮀᮔ ᮘᮧᮔᮥᮞ᮪ |᮱᮰᮰| ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮨᮞᮨᮕ᮪ ᮊᮤᮙᮤᮃ ᮄᮔ᮪ᮓᮥᮞ᮪ᮒᮢᮤ ᮞᮤᮀ ᮄᮞᮤᮔᮦ ᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪ᮊᮦᮁ, ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤᮊᮦᮁ, ᮠᮧᮙ᮪ᮊᮦᮁ, ᮜᮔ᮪ ᮇᮒᮧᮊᮦᮁ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮇᮙᮂ ᮙᮨᮀᮊᮧ. ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮨᮜᮞ᮪ ᮝᮤᮔᮒᮨᮞ᮪. ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮘᮨᮎᮤᮊ᮪ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪ ᮆᮀᮌᮜ᮪ ᮠᮥᮘᮥᮍᮤ ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮝᮞᮕ᮪ |᮰᮸᮵᮷᮷᮳᮰᮰᮹᮶᮶᮶| ᮅᮒᮝ ᮊᮣᮤᮊ᮪ ᮞ᮪.ᮄᮓ᮪/ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮄᮔ᮪ᮖᮧ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪.

Kursus Privat Pelatihan Sabun Nang Purwokerto Banyumas 

Pelatihan kelas privat online lan offline cara gawe sabun praktek langsung karo Pak Bandar olih bonus 100++ resep kimia industri sing bisa panjenengan praktekna nang omah. Kanthi melu kursus sabun sing materine isine sabun cuci piring, sabun cuci klambi, parfum laundry lan liya-liyane.

Panjenengan bisa nduweni peluang sukses adol atusan produk sing bakal nggawa dhuwit mlebu nang kanthong panjenengan. Nek panjenengan pengin peluang usaha sing bisa digarap nang omah karo produk ora ana basi, panjenengan bisa melu program kursus sabun nang Purwokerto Banyumas, jalaran:

Online lan Offline. Kursus dianakna bisa liwat online utawa ketemu langsung (offline).

Kelas Privat. Kursus kiye winates mung kanggo 1 wong karo 1 mentor.

Bahan Disediana. Bahan kanggo praktek wis disediana lan asile bisa digawa mulih.

Cashback 150K. Ana cashback yaiku asil praktek sing regane kira-kira 150K.

Bonus 100++ Resep. Panjenengan bakal olih bonus 100 luwih resep sing isine skincare, laundrycare, homecare, lan autocare.

Konsultasi via Whatsapp. Nek ana kendala bisa ditakokna langsung liwat aplikasi pesen Whatsapp.


Wis akeh peserta sing melu lan ngrasakna manfaat sekang melu kursus sabun kuwe kanthi teka lan praktek langsung nang workhouse kanggo melu pelatihan sabun cuci piring, sabun cuci klambi (deterjen laundry), parfum laundry nganti gawe bahan pembusa dhewek. Panjenengan siki wis bisa gawe produk dhewek karo bahan sing gampang ditemokna nang toko kimia paling cedhak.

Kita ngajarna nganti bisa karo praktek langsung utawa liwat video lan uga bisa liwat zoom. Panjenengan bebas takon sawise pelajaran rampung gegayutan pelatihan sing wis tau dilakoni. Pelatihan kursus sabun kiye dianakna sacara privat supaya panjenengan krasa penak lan mudheng nyimak materi sing diajarna.

Kelas dianakna saben dina kerja lan oleh request dina Setu lan Minggu. Becike panjenengan gawe janji disit kapan miwiti melu kursus sabun sacara offline utawa ketemu langsung. Nanging kanggo kursus online, panjenengan bebas akses materi kapan bae.

Oh ya, kabar apik maning, kita bakal maringna bonus 100 luwih resep kimia industri sing isine skincare, autocare, laundrycare, lan homecare sing bisa panjenengan praktekna nang omah mengko. Pelatihan utawa kursus sabun kiye kelas winates. Luwih becik panjenengan enggal hubungi liwat Whatsapp 085773009666 utawa klik s.id/kursussabun kanggo info luwih lanjut. 

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮏᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮔᮀ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ ᮍᮨᮎᮦᮝᮊ᮪ᮔ ᮘᮍᮨᮒ᮪
ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮏᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮔᮀ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ ᮍᮨᮎᮦᮝᮊ᮪ᮔ ᮘᮍᮨᮒ᮪

ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮏᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮔᮀ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ ᮍᮨᮎᮦᮝᮊ᮪ᮔ ᮘᮍᮨᮒ᮪

ᮔᮀ ᮕᮨᮁᮏᮜᮔᮔ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮝᮧᮀ, ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮙᮜᮂ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮕᮤᮝᮥᮜᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮌᮨᮓᮦ. ᮙᮀᮊᮧᮔᮧ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮃᮜᮙᮤ ᮞᮤᮏᮤ ᮕᮨᮍᮥᮞᮠ ᮛᮥᮙᮠᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ, ᮞᮤᮀ ᮞᮝᮤᮏᮤᮔᮤᮀ ᮓᮤᮔ ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮓᮨᮕᮤ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮘᮥᮒᮥᮒᮦ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮙᮓᮊᮔ᮪ ᮙᮧᮌᮧᮊ᮪ ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮍᮔ᮪ᮒᮨᮁᮔ ᮘᮛᮀ ᮔᮀ ᮊᮝᮞᮔ᮪ ᮊᮧᮒ ᮝᮤᮞᮒ ᮎᮤᮘᮥᮘᮥᮁ. ᮕᮢᮞ᮪ᮒᮝ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮓᮓᮤ ᮘᮠᮔ᮪ ᮛᮨᮖᮣᮦᮊ᮪ᮞᮤ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮜᮤᮒᮤᮃᮔ᮪, ᮊᮨᮝᮞ᮪ᮕᮓᮃᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮍᮦ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮞᮤᮀ ᮏᮥᮏᮥᮁ.


ᮕᮨᮁᮏᮜᮔᮔ᮪ ᮓᮤᮝᮤᮝᮤᮒᮤ ᮕᮞ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮜᮌᮤ ᮘᮆ ᮛᮙ᮪ᮕᮥᮀ ᮍᮔ᮪ᮒᮨᮁᮔ ᮘᮛᮀ. ᮎᮥᮃᮎ ᮜᮌᮤ ᮕᮔᮞ᮪ ᮒᮨᮛᮤᮊ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮛᮥᮒᮨ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮒ ᮝᮤᮞᮒ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮓᮜᮔ᮪ ᮃᮞᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ. ᮔᮍᮤᮀ, ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ ᮓᮜᮔ᮪ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ, ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮊᮨᮞᮚᮍᮔᮦ ᮙᮥᮜᮄ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮒᮔ᮪ᮓ-ᮒᮔ᮪ᮓ “ᮍᮙ᮪ᮘᮨᮊ᮪”. ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮨᮞᮨᮔ᮪ᮓᮒ᮪, ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮙᮒᮤ. ᮙᮊᮣᮥᮙ᮪ ᮘᮆ, ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮒᮥᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮑᮤᮙ᮪ᮕᮨᮔ᮪ ᮊᮨᮏᮥᮒᮔ᮪


ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮚᮊᮤᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮞᮜᮂ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮌᮨᮌᮚᮥᮒᮔ᮪ ᮊᮛᮧ ᮕᮨᮍᮕᮤᮃᮔ᮪, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮥᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪ ᮔᮀ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮕᮤᮀᮌᮤᮁ ᮓᮜᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮒᮥᮊᮥ ᮘᮥᮞᮤ ᮃᮑᮁ. ᮕᮍᮛᮨᮕ᮪-ᮃᮛᮨᮕᮦ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ ᮘᮆ: ᮕᮞᮀ ᮘᮥᮞᮤ, ᮅᮛᮤᮕ᮪ᮔ ᮙᮧᮒᮧᮁ, ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪ ᮘᮜᮤ. ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮞᮤᮘ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮘᮦᮓ. ᮞᮨᮔᮏᮔ᮪ ᮘᮥᮞᮤ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤᮔ, ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮄᮞᮤᮂ ᮘᮆ ᮙᮧᮌᮧᮊ᮪ ᮙᮔᮤᮀ ᮊᮕᮤᮀ ᮕᮤᮛᮀ-ᮕᮤᮛᮀ ᮔᮀ ᮓᮜᮔ᮪. ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ, ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮒᮥᮔ᮪ᮒᮥᮔ᮪ ᮃᮜᮧᮔ᮪-ᮃᮜᮧᮔ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮨ ᮏᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ, ᮞᮤᮀ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮕᮤ.


ᮔᮀ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮊᮛᮧ ᮙᮧᮔ᮪ᮒᮤᮁ. ᮒᮔ᮪ᮕ ᮙᮢᮤᮊ᮪ᮞ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮛᮤᮔ᮪ᮎᮤ, ᮒᮔ᮪ᮕ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪, ᮙᮜᮂ ᮇᮛ ᮑᮨᮊᮨᮜ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮙᮨᮔᮔ᮪, ᮙᮧᮔ᮪ᮒᮤᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮑᮤᮙ᮪ᮕᮥᮜ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮞᮜᮂ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮞ᮪ᮕᮥᮜ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮕᮨᮍᮕᮤᮃᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮙ᮪ᮕᮤᮀ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮚᮊᮤᮔ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ, “ᮕᮨᮁᮎᮥᮙ ᮔᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤᮔ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮙᮧᮌᮧᮊ᮪ ᮒᮨᮛᮥᮞ᮪.” ᮅᮊᮛ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮚ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮒᮂ ᮙᮔᮤᮀ.


ᮃᮙᮁᮌ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮊᮧᮔ᮪ᮖᮤᮁᮙᮞᮤ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮕᮢᮊᮤᮛᮃᮔ᮪ ᮘᮤᮃᮚ ᮕᮨᮁᮘᮄᮊᮔ᮪. ᮙᮧᮔ᮪ᮒᮤᮁ ᮙᮅ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮃᮀᮊ ᮝᮒᮛ |᮴᮰᮰| ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ. ᮔᮜᮤᮊ ᮓᮤᮃᮛᮂᮊᮔ᮪ ᮙᮛᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮝᮦ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪, ᮛᮨᮌᮔᮦ ᮙᮜᮂ ᮘᮦᮓ ᮙᮔᮤᮀ: ᮝᮒᮛ |᮳᮰᮰| ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ “ᮇᮛᮤ”, ᮔᮍᮤᮀ ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮘᮛᮍᮦ ᮜᮌᮤ ᮇᮛ ᮃᮔ. ᮃᮔᮦᮠᮦ, ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮨᮙᮨᮛᮤᮊ᮪ᮞᮃᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮦᮞ᮪ᮒᮨᮊ᮪ᮔ ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮛᮥᮞᮊ᮪. ᮊᮘᮦᮂ ᮊᮢᮞ ᮊᮨᮞᮥᮞᮥ ᮜᮔ᮪ ᮑᮥᮛᮤᮌᮊ᮪ᮔ.


ᮔᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮄᮔ᮪ᮒᮥᮄᮞᮤ ᮙᮥᮜᮄ ᮙᮣᮊᮥ. ᮃᮔ ᮛᮞ ᮌᮔ᮪ᮏᮤᮜ᮪: ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮞᮨᮕᮤ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮓᮤᮃᮌ᮪ᮔᮧᮞ ᮊᮨᮞᮥᮞᮥ, ᮛᮨᮌ ᮇᮝᮂ-ᮇᮝᮠᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮘᮛᮀ “ᮊᮨᮘᮨᮒᮥᮜᮔ᮪” ᮇᮛ ᮊᮞᮨᮓᮤᮚ. ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮥᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮇᮛ ᮔᮨᮛᮥᮞ᮪ᮔ ᮕᮨᮁᮘᮄᮊᮔ᮪ ᮔᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮜᮔ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮜᮥᮍ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮜᮀᮌᮔᮔᮦ ᮞᮤᮀ ᮎᮨᮓᮊ᮪ ᮃᮕᮧᮒᮦᮊ᮪.


ᮔᮀ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮜᮀᮌᮔᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮧᮔ᮪ᮒᮤᮁ ᮙᮢᮤᮊ᮪ᮞ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮜᮤᮒᮤ. ᮏᮨᮘᮥᮜ᮪ ᮙᮞᮜᮠᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮞ᮪ᮕᮥᮜ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮜᮛᮀ,  ᮓᮥᮓᮥ ᮊᮨᮛᮥᮞᮊᮔ᮪ ᮛᮥᮝᮨᮒ᮪—ᮔᮍᮤᮀ ᮙᮥᮀ ᮎᮀᮊᮣᮧᮀ ᮘᮥᮞᮤ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮃᮅᮞ᮪. ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤᮔ, ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮔᮧᮁᮙᮜ᮪ ᮙᮔᮤᮀ, ᮇᮛ ᮙᮧᮌᮧᮊ᮪, ᮇᮛ ᮃᮔ ᮓᮢᮙ, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮤᮃᮚ ᮃᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮆᮝᮥ.


ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮕᮍᮦᮜᮤᮀ-ᮆᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮠᮁᮌ ᮚᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮘᮦᮂ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮕᮨᮜᮚᮔᮔ᮪ ᮏᮥᮏᮥᮁ. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍ᮪ᮌᮥᮔᮊ᮪ᮔ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮕᮨᮜᮀᮌᮔ᮪ ᮓᮨᮙᮤ ᮘᮒᮤ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪. ᮇᮛ ᮍ᮪ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮏᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮕᮤ; ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮃᮊᮦᮂ ᮕᮨᮜᮀᮌᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮛᮨᮕᮥᮒᮞᮤᮔᮦ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮓᮓᮨᮚᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮑᮙ᮪ᮕᮦᮃᮊ᮪ᮔ ᮞᮤᮏᮤ ᮕᮨᮞᮨᮔ᮪ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ: ᮍᮒᮤ-ᮃᮒᮤ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪. ᮊᮨᮏᮥᮏᮥᮛᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮔᮤᮜᮦ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮒᮝᮁ.


ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮤᮔ ᮊᮥᮝᮦ, ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮙᮧᮌᮧᮊ᮪ ᮇᮛ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮙᮥᮞᮤᮘᮂ ᮙᮔᮤᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮝᮥᮜᮀ ᮅᮛᮤᮕ᮪. ᮚᮦᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮏᮜᮔᮔ᮪, ᮊᮨᮝᮞ᮪ᮕᮓᮃᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮕ᮪ ᮊᮢᮤᮒᮤᮞ᮪ ᮊᮥᮓᮥ ᮒᮔ᮪ᮞᮂ ᮑᮨᮁᮒᮄ. ᮜᮔ᮪ ᮘᮦᮀᮊᮦᮜ᮪ ᮜᮀᮌᮔᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮏᮥᮏᮥᮁ ᮊᮥᮝᮨ ᮓᮓᮤ ᮞᮜᮂ ᮞᮤᮏᮤ ᮃᮞᮦᮒ᮪ ᮕᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮠᮁᮌ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮛ ᮕᮀᮌᮥᮔ ᮙᮧᮒᮧᮁ ᮔᮀ ᮍᮨᮔ᮪ᮓᮤ ᮘᮆ.



Bengkel Jawa Motor Nang Cileungsi Ngecewakna Banget


Nang perjalanan urip wong, kerep banget pengalaman cilik malah maringi piwulang sing paling gedhe. Mangkono uga sing dialami siji pengusaha rumahan sekang Cileungsi, sing sawijining dina kudu ngadepi motor butute sing dumadakan mogok sawisé nganterna barang nang kawasan Kota Wisata Cibubur. Prastawa sederhana kiye banjur dadi bahan refleksi babagan ketelitian, kewaspadaan, lan pentinge milih bengkel sing jujur.


Perjalanan diwiwiti pas dheweke lagi bae rampung nganterna barang. Cuaca lagi panas terik, lan rute sekang Kota Wisata bali menyang Cileungsi sejatine dudu dalan asing kanggo dheweke. Nanging, nang tengah dalan arep bali menyang Griya Alam Sentosa, motor kesayangane mulai nuduhna tandha-tandha “ngambek”. Mesin koyo kesendat, banjur mati. Maklum bae, motor tua kuwe pancen kerep nyimpen kejutan.


Kanthi yakin yen masalah biasane gegayutan karo pengapian, dheweke mutusna mandheg nang bengkel pinggir dalan lan tuku busi anyar. Pangarep-arepe sederhana bae: pasang busi, uripna motor, banjur lanjut bali. Nanging nasib ngomong beda. Senajan busi wis digantina, motor isih bae mogok maning kaping pirang-pirang nang dalan. Pungkasane, motor kudu dituntun alon-alon tekan bengkel jenenge Jawa Motor, sing wektu kuwe katon sepi.


Nang bengkel kuwe dheweke ketemu karo montir. Tanpa mriksa kanthi rinci, tanpa mbukak bagian mesin, malah ora nyekel kanthi temenan, montir kuwe langsung nyimpulna yen masalah ana nang spul utawa komponen pengapian nang samping mesin. Kanthi yakin dheweke ngomong, “Percuma nek ora digantina, mesthi mogok terus.” Ukara kuwe koyo ora bisa dibantah maning.


Amarga rumangsa perlu konfirmasi, dheweke takon prakiraan biaya perbaikan. Montir mau nyebut angka watara 400 ewu rupiah. Nalika diarahkan marang sing duwe bengkel, regane malah beda maning: watara 300 ewu rupiah kanggo komponen sing diarani “ori”, nanging jarene barangé lagi ora ana. Anehé, ora ana pemeriksaan lanjut kanggo mesthekna apa pancen komponen kuwe rusak. Kabeh krasa kesusu lan nyurigakna.


Nang kene intuisi mulai mlaku. Ana rasa ganjil: bengkel sepi banget, diagnosa kesusu, rega owah-owahan, lan barang “kebetulan” ora kasedhiya. Pungkasane dheweke mutusna ora nerusna perbaikan nang kono lan milih lunga menyang bengkel langganane sing cedhak apotek.


Nang bengkel langganan kuwe, montir mriksa motor kanthi luwih teliti. Ternyata masalahe dudu spul, dudu komponen mahal, dudu kerusakan ruwet—nanging mung cangklong busi sing wis aus. Sawisé digantina, motor langsung normal maning, ora mogok, ora ana drama, lan ora nganti biaya atusan ewu.


Pengalaman kuwe dadi pangeling-eling berharga yen ora kabeh bengkel maringi pelayanan jujur. Ana sing nggunakna ketidaktahuan pelanggan demi bathi cepet. Ora nggumun yen Jawa Motor katon sepi; bisa dadi akeh pelanggan sing wis ngerti reputasine. Sekang kedadeyan kiye, dheweke pengin nyampéakna siji pesen sederhana nanging penting: ngati-ati milih bengkel. Kejujuran kuwe nilai sing ora bisa ditawar.


Sekang dina kuwe, pengalaman motor mogok ora dianggep musibah maning, nanging dadi piwulang urip. Yen nang saben perjalanan, kewaspadaan lan sikap kritis kudu tansah nyertai. Lan bengkel langganan sing jujur kuwe dadi salah siji aset paling berharga kanggo para pangguna motor nang ngendi bae.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮙᮞ ᮘᮨᮁᮞᮤᮃᮕ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪
ᮙᮞ ᮘᮨᮁᮞᮤᮃᮕ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮙᮞ ᮘᮨᮁᮞᮤᮃᮕ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮙᮞ ᮘᮨᮁᮞᮤᮃᮕ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮛᮞ ᮎᮙ᮪ᮕᮥᮁ ᮃᮓᮥᮊ᮪ ᮔᮤᮀ ᮃᮒᮤᮊᮥ. ᮞᮤᮊᮤ ᮃᮊᮥ ᮜᮌᮤ ᮔᮒ ᮔᮤᮃᮒ᮪ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ ᮓᮧᮙᮤᮞᮤᮜᮤ ᮞᮨᮊᮀ ᮒᮔᮂ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, ᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮧᮌᮧᮁ, ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪, ᮒᮔᮂ ᮊᮨᮜᮄᮛᮔ᮪ᮊᮥ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮊᮨᮕᮥᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮙᮓᮊᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮒᮊ᮪ ᮕᮤᮊᮤᮁ ᮞᮥᮝᮦ ᮜᮔ᮪ ᮒᮊ᮪ ᮒᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮙᮔᮤᮀ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮙᮒᮨᮀ. ᮃᮔ ᮃᮊᮦᮂ ᮕᮨᮁᮒᮤᮙ᮪ᮘᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙ᮪ᮘᮧᮊ᮪ᮙᮨᮔᮝ ᮇᮛ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮒᮊ᮪ ᮎᮢᮤᮒᮊ᮪ᮔ ᮊᮘᮨᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮀ ᮎᮨᮒ᮪ᮠ, ᮊᮤᮚᮦ ᮜᮀᮊᮂ ᮌᮨᮓᮦ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮨᮛᮥᮞᮔ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮏᮥᮃᮍᮔ᮪.


ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮦᮔᮦ, ᮅᮞᮠ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮜᮥᮙᮊᮥ ᮜᮔ᮪ ᮃᮜ᮪ᮠᮙ᮪ᮓᮥᮜᮤᮜᮣᮂ ᮘᮤᮞ ᮑᮥᮊᮥᮕᮤ ᮊᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪. ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ᮞᮤ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪, ᮌᮝᮦ ᮕᮁᮖᮥᮙ᮪, ᮊᮁᮘᮧᮜ᮪, ᮕᮨᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ᮒᮦ, ᮜᮔ᮪ ᮙᮎᮨᮙ᮪-ᮙᮎᮨᮙ᮪ ᮊᮨᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮘᮨᮁᮞᮤᮠᮔ᮪ ᮇᮙᮂ ᮒᮀᮌ ᮜᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮊᮨᮌᮤᮚᮒᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮛᮨᮔ᮪ᮎᮔᮔᮦ, ᮊᮘᮦᮂ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮊᮜ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮒᮊ᮪ ᮜᮊᮧᮔᮤ ᮔᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪. ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ᮞᮤ, ᮃᮊᮥ ᮅᮌ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪, ᮞᮥᮕᮚ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮊᮔ ᮘᮤᮞ ᮞᮤᮔᮅ ᮜᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮊᮨᮒᮢᮙ᮪ᮕᮤᮜᮔ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮤᮀ ᮒᮊ᮪ ᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ, ᮃᮙᮁᮌ ᮛᮨᮏᮨᮊᮤ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮓᮤᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒᮤ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮘᮛᮨᮀ-ᮘᮛᮨᮀ.


ᮝᮤᮍᮤ ᮃᮊᮥ ᮝᮤᮞ᮪ ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮧ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮘᮦᮛᮦᮞ᮪-ᮘᮦᮛᮦᮞ᮪ ᮇᮙᮂ. ᮇᮙᮂ ᮜᮝᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮞᮨᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮍᮀᮌᮧ ᮕᮢᮤᮀ ᮜᮔ᮪ ᮊᮚᮥ. ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮦᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮛᮒᮔ᮪, ᮓᮓᮤ ᮔᮦᮊ᮪ ᮅᮓᮔ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮘᮧᮎᮧᮁ ᮔᮀ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ-ᮈᮔ᮪ᮓᮤ. ᮊᮥᮝᮦ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮃᮊᮥ ᮊᮥᮓᮥ ᮊᮨᮁᮏ ᮊᮨᮛᮞ᮪ ᮙ᮪ᮘᮨᮔᮨᮁᮔ ᮞᮨᮒᮤᮒᮤᮊ᮪-ᮞᮨᮒᮤᮒᮤᮊ᮪. ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮕᮢᮞᮏ, ᮇᮙᮂ ᮊᮤᮚᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮊᮨᮔᮍᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮔᮤᮜᮦ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮃᮊᮥ.


ᮕᮧᮞᮤᮞᮤᮔᮦ ᮇᮙᮂ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮔ᮪ᮓ᮪èᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮜᮔ᮪. ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮅᮓᮔ᮪ ᮓᮨᮛᮨᮞ᮪, ᮘᮑᮥ ᮞᮧᮊ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮕᮨᮊᮛᮍᮔ᮪. ᮜᮨᮙᮠᮦ ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮒᮥ, ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮚ ᮒᮔᮂ ᮊᮢᮤᮒᮤᮞ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮨᮀ ᮊᮧᮔ᮪ᮓᮤᮞᮤ ᮊᮥᮝᮦ, ᮃᮒᮤᮊᮥ ᮞᮨᮙ᮪ᮕᮨᮒ᮪ ᮙᮤᮊᮤᮁ, “ᮃᮕ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮌᮛᮕ᮪ ᮓᮓᮤ ᮜᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ᮒᮤᮖ᮪?” ᮔᮍᮤᮀ ᮙᮔᮤᮀ-ᮙᮔᮤᮀ ᮃᮊᮥ ᮆᮜᮤᮀ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮔᮤᮃᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮅᮞᮠ ᮞᮤᮀ ᮒᮨᮙᮨᮔ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮃᮔ ᮓᮜᮔᮦ.


ᮞᮤᮊᮤ ᮃᮊᮥ ᮙᮜᮂ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮛᮨᮔ᮪ᮎᮔ ᮃᮑᮁ. ᮔᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮔᮨᮛᮥᮞᮔ ᮘᮤᮞ᮪ᮔᮤᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮞᮤᮔᮅ ᮘᮨᮁᮊᮨᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮨᮒᮨᮁᮔᮊ᮪. ᮞᮨᮔᮏᮔ᮪ ᮜᮨᮙᮠᮦ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮝᮒᮥ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮃᮔ ᮎᮛ ᮞᮥᮕᮚ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮒᮔ᮪ᮓᮥᮛᮤ ᮜᮔ᮪ ᮓᮤᮙᮔ᮪ᮖᮃᮒ᮪ᮔ. ᮙ᮪ᮘᮧᮊ᮪ᮙᮨᮔᮝ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮕᮥᮕᮥᮊ᮪, ᮍ᮪ᮌᮨᮙ᮪ᮘᮥᮁᮔ ᮜᮨᮙᮂ, ᮜᮔ᮪ ᮍᮒᮥᮁ ᮘᮑᮥ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮨᮎᮤᮊ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮒᮍᮔ᮪ ᮃᮑᮁ ᮞᮤᮀ ᮏᮥᮞ᮪ᮒᮢᮥ ᮙᮛᮄ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ᮊᮥ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮙᮔᮤᮀ.


ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮅᮞᮠ ᮇᮔᮣᮄᮔ᮪, ᮃᮜ᮪ᮠᮙ᮪ᮓᮥᮜᮤᮜᮣᮂ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮙᮣᮊᮥ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮤᮊᮤ. ᮕᮨᮞᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮜᮀᮌᮔ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ, ᮜᮔ᮪ ᮊᮧᮙᮥᮔᮤᮊᮞᮤ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮜᮊᮧᮔᮤ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮜᮀᮞᮥᮀ. ᮄᮔ᮪ᮯ ᮃᮜᮣᮂ, ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ ᮓᮧᮙᮤᮞᮤᮜᮤ ᮇᮛ ᮘᮊᮜ᮪ ᮍᮜᮍᮤ ᮅᮞᮠ, ᮙᮜᮂ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮊᮨᮞᮨᮙ᮪ᮕᮒᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮨᮙ᮪ᮘᮀᮔ ᮕᮞᮁ ᮃᮑᮁ ᮔᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞᮊᮥᮘᮨᮍᮦ. ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮤᮀ ᮙᮛᮄ ᮃᮊᮥ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙᮔ᮪ᮒᮨᮘ᮪ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮊᮨᮕᮥᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ.


ᮙᮞ ᮘᮨᮁᮞᮤᮃᮕ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂ ᮎᮛ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮜᮔ᮪ ᮑᮥᮞᮥᮔ᮪ ᮙᮞ ᮓᮨᮕᮔ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮘᮜᮤ ᮙᮨᮑᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪, ᮞᮨᮊᮀ ᮑᮙᮔ᮪ ᮙᮨᮑᮀ ᮒᮔ᮪ᮒᮍᮔ᮪ ᮃᮑᮁ. ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮊᮥ ᮚᮊᮤᮔ᮪, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮜᮀᮊᮂ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮔᮤᮃᮒ᮪ᮔ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮙᮨᮔ᮪ ᮘᮊᮜ᮪ ᮓᮤᮕᮛᮤᮍᮤ ᮓᮜᮔ᮪. ᮙᮥᮌ-ᮙᮥᮌ ᮞᮤᮊᮤ ᮓᮓᮤ ᮝᮤᮝᮤᮒᮔ᮪ ᮃᮑᮁ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮘᮨᮁᮊᮂ, ᮜᮔ᮪ ᮃᮊᮥ ᮘᮤᮞ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮙᮔ᮪ᮖᮃᮒ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ ᮔᮀ ᮍᮨᮔ᮪ᮓᮤ ᮘᮆ ᮃᮊᮥ ᮙᮀᮌᮧᮔ᮪.



Masa Bersiap Sekang Bogor Bali Menyang Banyumas


Masa bersiap kiye dadi wektu sing kebak rasa campur aduk ning atiku. Siki aku lagi nata niat arep pindah domisili sekang tanah Sunda, ya kuwe Bogor, bali menyang Banyumas, tanah kelairanku dhewek. Kuwe dudu keputusan sing dumadakan, nanging wis tak pikir suwé lan tak timbang maning kanthi mateng. Ana akèh pertimbangan sing mbokmenawa ora perlu tak critakna kabeh, nanging sing cetha, kiye langkah gedhé kanggo nerusake urip lan perjuangan.


Sekang kene, usaha sabun wis lumaku lan alhamdulillah bisa nyukupi kabutuhan. Produksi sabun deterjen, gawe parfum, karbol, pel lantai, lan macem-macem kebutuhan kebersihan omah tangga lan laundry wis dadi kegiyatan saben dina. Rencanane, kabeh kuwe bakal tetep tak lakoni nang Banyumas. Ora mung produksi, aku uga tetep kepengin mbukak pelatihan sabun, supaya wong-wong kana bisa sinau lan nduwé ketrampilan. Kuwe sing tak anggep penting, amarga rejeki ora mung kanggo dinikmati dhewek, nanging bisa dienggo bareng-bareng.


Wingi aku wis pindho bali menyang Banyumas kanggo beres-beres omah. Omah lawas sing sederhana banget, sebagian gedhék isih nganggo pring lan kayu. Akeh seng sing wis karatan, dadi nek udan mesthi bocor nang endi-endi. Kuwe nggawe aku kudu kerja keras mbenerna sethithik-sethithik. Sanadyan prasaja, omah kiye tetep nduwé kenangan lan nilai sejarah kanggo aku.


Posisine omah luwih cendhek sekang dalan. Saben udan deres, banyu sok mlebu pekarangan. Lemahé akèh watu, atos lan kaya tanah kritis. Nalika ndeleng kondisi kuwe, atiku sempat mikir, “Apa kiye bisa digarap dadi lahan sing produktif?” Nanging maning-maning aku éling, yen niat lan usaha sing temen mesthi ana dalane.


Siki aku malah nduwé rencana anyar. Nang kono ora mung nerusake bisnis sabun, nanging uga kepengin sinau berkebun lan beternak. Senajan lemahé kebak watu, mesthi ana cara supaya bisa ditanduri lan dimanfaatna. Mbokmenawa kudu nambah pupuk, nggemburna lemah, lan ngatur banyu kanthi becik. Kuwe dadi tantangan anyar sing justru marai semangatku urip maning.


Babagan usaha online, alhamdulillah tetep mlaku nganti siki. Pesanan sekang pelanggan isih ana, lan komunikasi bisa dilakoni tanpa kudu ketemu langsung. Insya Allah, pindah domisili ora bakal ngalangi usaha, malah bisa dadi kesempatan kanggo ngembangna pasar anyar nang Banyumas lan sakupenge. Kuwe sing marai aku luwih manteb njupuk keputusan kiye.


Masa bersiap kiye dudu mung perkara pindah panggonan, nanging pindah cara mikir lan nyusun masa depan. Sekang Bogor bali menyang Banyumas, sekang nyaman menyang tantangan anyar. Nanging aku yakin, saben langkah sing diniatna kanthi temen bakal diparingi dalan. Muga-muga siki dadi wiwitan anyar sing luwih berkah, lan aku bisa tetep manfaat kanggo wong liya nang ngendi bae aku manggon.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮜᮔ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪
ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮜᮔ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮔᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ ᮜᮔ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪

ᮄᮑᮧᮀ ᮞᮤᮊᮤ ᮜᮌᮤ ᮞᮢᮨᮌᮨᮕ᮪ ᮑᮨᮜᮨᮀᮌᮛᮊ᮪ᮔ ᮙᮎᮨᮙ᮪-ᮙᮎᮨᮙ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮅᮞᮠ ᮠᮧᮙ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮞ᮪ᮒᮢᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮙᮏᮥ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮒᮅ ᮑᮧᮘ ᮅᮞᮠ ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮄᮜ᮪ᮙᮥ, ᮊᮘᮦᮂ ᮘᮤᮞ ᮙᮦᮜᮥ. ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮨ ᮓᮓᮤ ᮓᮜᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮀᮠᮞᮤᮜᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮇᮙᮂ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮤᮀᮌᮜ᮪ᮔ ᮒᮀᮌᮥᮀ ᮏᮝᮘ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.


ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮃᮏᮁᮔ ᮇᮛ ᮞᮨᮙ᮪ᮘᮛᮍᮔ᮪, ᮔᮤᮀ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮓᮤᮘᮥᮒᮥᮂᮔ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪. ᮃᮔ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪, ᮞᮘᮥᮔ᮪, ᮕᮁᮖᮥᮙ᮪, ᮊᮁᮘᮧᮜ᮪, ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮅᮞᮠ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ. ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮘᮦᮂ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮅᮞᮠ ᮛᮥᮙᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮧᮓᮜᮦ ᮇᮛ ᮕᮒᮤ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮜᮥᮃᮍᮦ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪. ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮌᮛᮕ᮪ ᮒᮨᮔᮔᮔ᮪, ᮄᮔ᮪ᮯ ᮃᮜᮣᮂ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮛᮨᮏᮨᮊᮤ ᮞᮤᮀ ᮃᮏᮨᮌ᮪.


ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮎᮧᮎᮧᮊ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮤᮀ ᮜᮌᮤ ᮙᮤᮝᮤᮒᮤ ᮅᮞᮠ ᮃᮑᮁ ᮅᮒᮝ ᮞᮤᮀ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮊᮝᮢᮥᮂ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮢᮙ᮪ᮕᮤᮜᮔ᮪. ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮓᮤᮝᮥᮜᮀ ᮎᮛᮔᮦ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮓᮤᮝᮦᮔᮦᮠᮤ ᮕᮍᮨᮁᮒᮦᮔ᮪ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮒᮊᮛᮔ᮪ ᮘᮠᮔ᮪, ᮎᮛ ᮍᮨᮙᮞ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮒᮤᮕ᮪ᮞ᮪ ᮞᮥᮕᮚ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮘᮤᮞ ᮞᮄᮍᮔ᮪ ᮔᮀ ᮕᮞᮛᮔ᮪. ᮓᮓᮤ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮘᮤᮞ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮘᮤᮞ ᮃᮓᮧᮜ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮓᮤᮛᮤ.


ᮃᮔ ᮃᮊᮦᮂ ᮏᮤᮔᮤᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮕᮨᮜᮏᮛᮤ ᮔᮀ ᮊᮦᮔᮦ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮕᮤᮛᮤᮀ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮔ᮪ᮓ᮪ᮠᮍᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮒᮍᮔ᮪, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮕᮦᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ᮒᮦ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮏᮦᮜᮤ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮙᮧᮘᮤᮜ᮪ ᮅᮒᮝ ᮙᮧᮒᮧᮁ (ᮯᮙ᮪ᮕᮧ ᮙᮧᮘᮤᮜ᮪), ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮙᮔ᮪ᮓᮤ ᮘᮒᮀ. ᮜᮔ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮊᮦᮂ ᮙᮔᮤᮀ ᮗᮛᮤᮃᮞᮤ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮊᮨᮙ᮪ᮘᮀᮔ ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮊᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮕᮞᮁ. ᮕᮨᮞᮨᮁᮒ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮖᮧᮊᮥᮞ᮪ ᮔᮀ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ.


ᮞᮤᮀ ᮑᮨᮔᮨᮀᮔ ᮙᮔᮤᮀ, ᮕᮨᮞᮨᮁᮒ ᮘᮤᮞ ᮒᮨᮊ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮜᮔ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ ᮔᮀ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪. ᮊᮘᮦᮂ ᮘᮠᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮓᮤᮃᮊ᮪ᮔ, ᮓᮓᮤ ᮇᮛ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮛᮦᮕᮧᮒ᮪ ᮍ᮪ᮌᮝ ᮃᮕ-ᮃᮕ ᮞᮨᮊᮀ ᮇᮙᮂ. ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮨᮞᮨᮁᮒ ᮇᮜᮦᮂ ᮊᮨᮞᮨᮙ᮪ᮕᮒᮔ᮪ ᮔ᮪ᮏᮏᮜ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮊᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮌᮝ ᮘᮜᮤ. ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮓᮤᮕᮨᮜᮏᮛᮤ ᮙᮔᮤᮀ ᮅᮒᮝ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮓᮤᮎᮧᮘ ᮓᮤᮕᮞᮁᮔ.


ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮘᮤᮙ᮪ᮘᮤᮀ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮓᮦᮔᮤᮀ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮞᮤ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪. ᮓᮓᮤ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮊᮨᮔ᮪ᮓᮜ ᮅᮒᮝ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔᮔ᮪, ᮘᮤᮞ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮞᮤ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮕᮠᮙ᮪ ᮒᮨᮔᮔ᮪. ᮞᮥᮃᮞᮔᮔᮦ ᮞᮔ᮪ᮒᮦ ᮔᮍᮤᮀ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮞᮨᮛᮤᮅᮞ᮪, ᮞᮥᮕᮚ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮘᮤᮞ ᮑᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮄᮜ᮪ᮙᮥ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮞᮥᮀᮊᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮙᮔᮤᮀ.


ᮊᮀᮌᮧ ᮜᮧᮊᮞᮤ, ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮔᮊ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮘᮧᮌᮧᮁ, ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮅᮌ ᮔᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪, ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮢᮞ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮃᮓᮧᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮏᮨᮔᮨᮍᮔ᮪, ᮇᮛ ᮅᮞᮂ ᮊᮥᮝᮒᮤᮁ ᮃᮙᮁᮌ ᮃᮔ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮜᮞ᮪ ᮇᮔᮣᮄᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮞ ᮙᮨᮆᮅᮔᮤ ᮞᮨᮊᮀ ᮍᮨᮔ᮪ᮓᮤ ᮘᮆ. ᮊᮀᮌᮧ ᮄᮔ᮪ᮖᮧᮁᮙᮞᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮏᮓ᮪ᮝᮜ᮪ ᮕᮨᮜᮒᮤᮠᮔ᮪ ᮕᮜᮤᮀ ᮕᮦᮛᮨᮊ᮪, ᮙᮧᮀᮌᮧ ᮠᮥᮘᮥᮍᮤ ᮝᮞᮕ᮪ |᮰᮸᮵᮷᮷᮳᮰᮰᮹᮶᮶᮶|. ᮙᮥᮌ-ᮙᮥᮌ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮓᮜᮔ᮪ ᮅᮞᮠ ᮜᮔ᮪ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮊᮨᮞᮨᮏᮂᮒᮨᮛᮃᮔ᮪ ᮊᮨᮜᮥᮃᮁᮌ.


Pelatihan Nggawe Sabun Nang Bogor Lan Banyumas


Inyong siiki lagi sregep nyelenggarakna macem-macem pelatihan lan kursus usaha home industry kanggo sapa bae sing kepengin maju. Wiwit saka wong sing durung nduwé pengalaman nganti sing wis tau nyoba usaha nanging pengin nambah ilmu, kabeh bisa melu. Pelatihan kiye dadi dalan kanggo wong-wong sing kepengin nduwé penghasilan sekang omah dewek, tanpa kudu ninggalna tanggung jawab saben dina.


Sing diajarkna ora sembarangan, ning langsung praktek nggawe produk sing saben dina dibutuhna masyarakat. Ana pelatihan nggawe deterjen, sabun, parfum, karbol, nganti usaha laundry. Kuwe kabeh mlebu usaha rumahan sing modale ora pati gedhé nanging peluangé apik banget. Yen digarap tenanan, insyaAllah bisa dadi sumber rejeki sing ajeg.


Pelatihan kiye cocok banget kanggo sing lagi miwiti usaha anyar utawa sing pengin nambah kawruh lan keterampilan. Ora mung diwulang carane nggawe produk, nanging uga diwenehi pangerten babagan takaran bahan, cara ngemas, lan tips supaya produk bisa saingan nang pasaran. Dadi ora mung bisa nggawe, nanging uga bisa adol kanthi luwih percaya diri.


Ana akèh jinis sabun sing bisa dipelajari nang kene. Wiwit sekang sabun cuci piring, sabun sandhangan utawa deterjen laundry, sabun cuci tangan, sabun pel lantai, sabun jelly, sabun cuci mobil utawa motor (shampo mobil), nganti sabun mandi batang. Lan isih akèh maning variasi produk liyane sing bisa dikembangna miturut kabutuhan pasar. Peserta bebas milih arep fokus nang produk sing endi.


Sing nyenengna maning, peserta bisa teka langsung lan praktek nang panggonan. Kabeh bahan wis disediakna, dadi ora perlu repot nggawa apa-apa sekang omah. Saben peserta oleh kesempatan nyoba dhewek, lan asil praktiké bisa digawa bali. Kuwe bisa dadi conto produk kanggo dipelajari maning utawa langsung dicoba dipasarna.


Pelatihan kiye dibimbing langsung déning praktisi sabun sing wis pengalaman. Dadi yen ana kendala utawa pitakonan, bisa langsung takon lan konsultasi nganti paham tenan. Suasanané santai nanging tetep serius, supaya saben wong bisa nyerap ilmu kanthi maksimal lan ora sungkan yen arep takon maning.


Kanggo lokasi, pelatihan dianakna nang Bogor, Jawa Barat, lan uga nang Banyumas, Jawa Tengah. Yen krasa kakehan adoh sekang panggonan panjenengan, ora usah kuwatir amarga ana pilihan kelas online sing bisa meluni sekang ngendi bae. Kanggo informasi luwih lanjut lan jadwal pelatihan paling cedhak, monggo hubungi WhatsApp 085773009666. Muga-muga sekang kiye bisa mbukak dalan usaha lan nambah kesejahteraan keluarga.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮃᮕ ᮇᮛ ᮙᮠᮕᮒᮤᮂ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮒᮤᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ”?
ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮃᮕ ᮇᮛ ᮙᮠᮕᮒᮤᮂ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮒᮤᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ”?

ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮃᮕ ᮇᮛ ᮙᮠᮕᮒᮤᮂ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮒᮤᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ”?

ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ ᮘᮔ᮪ᮏᮤᮛᮦ ᮛᮨᮗᮤᮞᮤ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮔᮀ ᮙᮨᮓᮤᮃ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ |᮲᮰᮱᮷|, ᮙᮨᮒᮥ ᮊᮣᮄᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮧᮙ᮪ᮘᮞ᮪ᮒᮤᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮌᮝᮦ ᮌᮨᮌᮨᮁ: ᮙᮠᮕᮒᮤᮂ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮒᮤᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ”. ᮙᮜᮂ ᮊᮨᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮜᮨᮌᮨᮔ᮪ᮓᮛᮤᮞ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮊᮣᮄᮙ᮪ ᮓᮥᮓᮥ ᮄᮙ᮪ᮕᮨᮛᮤᮅᮙ᮪ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ, ᮔᮍᮤᮀ “ᮊᮨᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪” ᮄᮞᮣᮙ᮪. ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮃᮞᮜᮦ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮥᮊᮥ ᮒᮨᮁᮘᮤᮒᮔ᮪ ᮝᮤᮔᮒᮨᮞ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ |᮲᮰᮱᮰| ᮏᮥᮓᮥᮜᮦ ᮊᮨᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪: ᮖᮊ᮪ᮒ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮚᮀ ᮒᮨᮁᮞᮨᮙ᮪ᮘᮥᮑᮤ ᮊᮛᮡ ᮠᮦᮁᮙᮔ᮪ ᮞᮤᮔᮥᮀ ᮏᮔᮥᮒᮙ ᮘᮛᮨᮀ ᮒᮤᮙ᮪ ᮊᮏᮤᮃᮔ᮪ ᮊᮨᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮕ᮪ᮓ᮪ ᮙᮥᮠᮙ᮪ᮙᮓᮤᮚᮂ ᮊᮧᮒ ᮚᮧᮌᮡᮊᮁᮒ.



ᮔᮍᮤᮀ, ᮊᮣᮄᮙ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮘᮍᮥᮔ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮙᮨᮒᮧᮓᮧᮜᮧᮌᮤ ᮞᮤᮀ ᮛᮤᮀᮊᮤᮂ ᮜᮔ᮪ ᮎᮨᮔ᮪ᮓᮨᮛᮥᮀ ᮒᮦᮔ᮪ᮓᮦᮔ᮪ᮞᮤᮅᮞ᮪. ᮕᮨᮔᮥᮜᮤᮞᮦ ᮔᮧᮜᮊ᮪ ᮎᮛ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮄᮜ᮪ᮙᮤᮃᮂ ᮃᮓᮦᮓᮞᮁ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮕᮢᮤᮙᮦᮁ ᮞᮨᮐᮙᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮌᮥᮙᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ ᮜᮤᮞᮔ᮪, ᮘᮘᮓ᮪ ᮃᮘᮓ᮪ |᮱᮷|–|᮱᮹|, ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮜ᮪ᮞᮤᮜᮂ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮃᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮅᮔ᮪ ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮞᮦᮓ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮙᮨᮒᮥ ᮃᮁᮌᮥᮙᮦᮔ᮪ ᮜᮤᮍᮥᮄᮞ᮪ᮒᮤᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮕᮊ᮪ᮞᮊ᮪ᮔ: “ᮌᮏᮂ ᮙᮓ” ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮃᮞᮜᮦ ᮞᮨᮊᮀ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ” ᮙᮨᮁᮌ ᮝᮧᮀ ᮏᮝ ᮊᮨᮞᮢᮊᮒ᮪ ᮍᮥᮎᮕ᮪ “ᮃᮂᮙᮓ᮪”. ᮕᮓᮠᮜ᮪, ᮔᮀ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ ᮏᮝ ᮊᮥᮔ, ᮏᮨᮔᮨᮀ ᮖᮅᮔ ᮊᮚ ᮌᮏᮂ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮘᮧ ᮊᮥᮝᮦ ᮃᮞᮢᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮌᮨᮜᮁ ᮙᮤᮜᮤᮒᮨᮁ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮞᮤᮙ᮪ᮘᮧᮜ᮪ ᮊᮨᮊᮥᮝᮒᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮝᮤᮎᮊ᮪ᮞᮔᮔ᮪.



ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ “ᮙᮓ” ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮊᮝᮤ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮙᮘᮥᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮘᮨᮛᮤᮍᮞ᮪, ᮓᮓᮤ ᮙᮦᮒᮖᮧᮛ ᮕᮒᮤᮂ ᮞᮤᮀ ᮞᮨᮙᮍᮒᮦ ᮍ᮪ᮌᮨᮌᮤᮛᮤᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮔ᮪ᮓᮒ᮪ ᮑᮝᮤᮏᮤᮊᮊᮨᮔ᮪ ᮔᮥᮞᮔ᮪ᮒᮛ. ᮏᮨᮔᮨᮀ “ᮌᮏᮂ ᮙᮓ” ᮊᮥᮝᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮞᮨᮜᮛᮞ᮪ ᮊᮛᮧ ᮕᮧᮜ ᮕᮨᮔᮙᮃᮔ᮪ ᮈᮆᮄᮒ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮒᮨᮁ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ ᮏᮙᮔ᮪ ᮞᮨᮙᮔ. ᮓᮓᮤ ᮙᮨᮎᮂ ᮏᮨᮔᮨᮀ ᮓᮓᮤ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ” ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮚ ᮙᮥᮀ ᮙᮥᮒᮨᮁ-ᮙᮥᮒᮨᮁ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮓᮞᮁ ᮖᮤᮜᮧᮜᮧᮌᮤᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮎᮨᮒ. ᮃᮊᮦᮂ ᮃᮠᮣᮤ ᮘᮞ ᮜᮔ᮪ ᮃᮁᮊᮦᮇᮜᮧᮌ᮪ ᮞᮤᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮎᮛ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ ᮊᮥᮝᮦ ᮇᮛ ᮄᮜ᮪ᮙᮤᮃᮂ ᮜᮔ᮪ ᮙᮥᮀ ᮎᮧᮎᮧᮌᮣᮧᮌᮤ.



ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍ᮪ᮌᮨᮜᮊ᮪ ᮙᮔᮤᮀ ᮊᮣᮄᮙ᮪ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮜᮙ᮪ᮘᮀ ᮞᮥᮛᮡ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮧᮒᮧᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮔᮁ-ᮞᮤᮔᮛᮦ ᮍᮨᮙᮧᮒ᮪ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮃᮛᮘ᮪ ᮒᮞᮝᮥᮖ᮪ ᮊᮚ ᮞᮤᮖᮒ᮪, ᮃᮞ᮪ᮙ, ᮙᮊᮢᮤᮖᮒ᮪, ᮐᮒ᮪, ᮃᮜᮣᮂ, ᮙᮥᮠᮙ᮪ᮙᮓ᮪. ᮑᮒᮔᮦ, ᮞᮥᮛᮡ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮃᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮧᮞ᮪ᮙᮧᮜᮧᮌᮤ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ ᮓᮨᮝᮒ ᮔᮝ ᮞᮍ: ᮞᮤᮝ ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ, ᮓᮤᮊᮥᮘᮨᮍᮤ ᮓᮨᮔᮤᮀ ᮝᮧᮜᮥᮀ ᮓᮦᮝ ᮕᮨᮔ᮪ᮏᮌ ᮃᮛᮂ ᮙᮒ ᮃᮍᮤᮔ᮪ ᮊᮛᮧ ᮃᮒᮢᮤᮘᮥᮒ᮪ ᮒᮢᮤᮞᮥᮜ ᮜᮔ᮪ ᮎᮊᮢ. ᮅᮊᮤᮛᮔᮦ ᮖᮤᮌᮥᮛᮒᮤᮖ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮖᮣᮧᮛᮜ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮃᮛᮘ᮪. ᮔᮀ ᮙᮊᮙ᮪ ᮄᮞᮣᮙ᮪ ᮒᮢᮧᮜᮧᮚᮧ, ᮜᮙ᮪ᮘᮀ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮜᮂ ᮓᮓᮤ ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮤ ᮃᮊᮥᮜ᮪ᮒᮥᮛᮞᮤ ᮞᮤᮀ ᮒᮨᮔ᮪ᮒᮢᮨᮙ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮤ ᮔᮨᮌᮛ ᮊᮨᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪.



ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮧᮄᮔ᮪ “ᮌᮧᮘᮧᮌ᮪” ᮞᮤᮀ ᮃᮔ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮯᮠᮓᮒᮦ. ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮘᮛᮍᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮛ ᮃᮁᮊᮦᮇᮜᮧᮌ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮥᮛᮒᮧᮁ ᮙᮥᮞᮦᮅᮙ᮪ ᮔᮞᮤᮇᮔᮜ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮔᮨᮛᮀᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮒ ᮅᮃᮀ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪. ᮊᮧᮄᮔ᮪ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮌᮥᮔᮊ᮪ᮔ ᮊᮥᮝᮦ ᮈᮙᮞ᮪, ᮕᮦᮛᮊ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮊᮦᮕᮦᮀ ᮎᮤᮔ. ᮌᮧᮘᮧᮌ᮪ ᮊᮥᮔᮤᮍᮔ᮪ ᮘᮨᮁᮌᮙ᮪ᮘᮁ ᮝᮚᮀ ᮊᮚ ᮞᮨᮙᮁ ᮅᮒᮝ ᮊᮢᮨᮞ᮪ᮔ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮔ᮪ᮓᮨᮛᮥᮀ ᮏᮤᮙᮒ᮪ ᮅᮒᮝ ᮕᮤᮛᮔ᮪ᮒᮤ ᮅᮕᮎᮛ ᮊᮧᮙᮥᮔᮤᮒᮞ᮪ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮃᮘᮓ᮪ |᮱᮵|–|᮱᮶|, ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮜᮒ᮪ ᮒᮥᮊᮁ ᮔᮨᮌᮛ.



ᮘᮘ᮪ ᮙᮊᮙ᮪ “ᮌᮏᮂ ᮕᮨᮁᮙᮧᮓᮧ” ᮔᮀ ᮒᮢᮧᮜᮧᮚᮧ ᮅᮌ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮓᮦᮀᮔ ᮊᮛᮧ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ. ᮔᮍᮤᮀ ᮒᮀᮌᮜ᮪ ᮔᮤᮞᮔᮦ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮳᮷᮷| ᮞᮊ (|᮱᮴᮵᮵| ᮙ᮪), ᮓᮦᮔᮦ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮓᮤᮕᮢᮊᮤᮛᮊ᮪ᮔ ᮞᮦᮓ ᮝᮒᮛ |᮱᮳᮶᮴| ᮙ᮪. ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮘᮨᮓ ᮏᮙᮔ᮪. ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮊᮥᮘᮥᮁ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮒᮧᮊᮧᮂ ᮙᮤᮜᮤᮒ᮪èᮛ᮪ ᮕᮥᮀᮊᮞᮔ᮪ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮄᮞᮣᮙ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮤ ᮊᮥᮝᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮙᮠᮕᮒᮤᮂ ᮜᮨᮌᮨᮔ᮪ᮓᮛᮤᮞ᮪. ᮍᮄᮒ᮪-ᮍᮄᮒ᮪ᮔ ᮜᮧᮛᮧ ᮒᮧᮊᮧᮂ ᮘᮦᮓ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮜᮨᮘᮥ ᮃᮔᮊᮢᮧᮔᮤᮞ᮪ᮙᮨ ᮞᮤᮀ ᮃᮘᮧᮒ᮪.



ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮕᮢᮤᮙᮦᮁ ᮞᮨᮐᮙᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮊᮝᮤᮔ᮪ ᮔᮌᮛᮊᮢᮨᮒᮌᮙ ᮙᮜᮂ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮒᮔᮂ ᮕᮨᮁᮓᮤᮊᮔᮦ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮔᮀ ᮙᮓᮊᮛᮤᮕᮥᮛ ᮙᮤᮔᮀᮊ ᮓᮁᮙ ᮊᮞᮧᮌᮒᮔ᮪, ᮜᮨᮙ᮪ᮘᮌ ᮊᮨᮃᮌᮙᮃᮔ᮪ ᮘᮥᮓ. ᮜᮨᮙ᮪ᮘᮌ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮊᮚ ᮊᮨᮙᮨᮔ᮪ᮒᮨᮛᮤᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮤᮓᮤᮊᮔ᮪ ᮓᮔ᮪ ᮊᮨᮘᮥᮓᮚᮃᮔ᮪ ᮛᮨᮕᮥᮘᮣᮤᮊ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮜᮔ᮪ ᮕᮛ ᮃᮁᮊᮦᮇᮜᮧᮌ᮪ ᮅᮌ᮪ᮙ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔᮒᮦ ᮑᮒᮊ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮣᮄᮙ᮪ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ” ᮊᮥᮝᮦ ᮠᮧᮃᮊ᮪ᮞ᮪. ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮙᮏᮕᮠᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮕᮨᮛᮓᮘᮔ᮪ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮥ-ᮘᮥᮓ ᮞᮤᮀ ᮄᮔ᮪ᮊᮣᮥᮞᮤᮖ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮛᮥᮃᮀ ᮄᮞᮣᮙ᮪ ᮒᮥᮝᮥᮂ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮔ᮪ᮒᮢᮨᮙ᮪. ᮍᮧᮝᮠᮤ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ ᮓᮓᮤ “ᮌᮏ᮪ ᮃᮂᮙᮓ” ᮓᮥᮓᮥ ᮍᮥᮁᮙᮒᮤ ᮞᮨᮏᮛᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮙᮜᮂ ᮑᮥᮓ ᮃᮏᮤᮔᮦ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮔᮛᮞᮤ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮃᮓᮦᮓᮞᮁ ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮤ.




Nang tengah banjire revisi sejarah nang media sosial wiwit taun 2017, metu klaim sing bombastis lan gawe geger: Mahapatih Gajah Mada kuwe dudu patih Hindu-Buddha, nanging sejatiné wong Muslim jenenge “Gaj Ahmada”. Malah Kerajaan Majapahit sing legendaris kuwe diklaim dudu imperium Hindu-Buddha, nanging “Kesultanan Majapahit” Islam. Crita kiye asalé sekang buku terbitan winates taun 2010 judhule Kesultanan Majapahit: Fakta Sejarah yang Tersembunyi karya Herman Sinung Janutama bareng Tim Kajian Kesultanan Majapahit sekang PD Muhammadiyah Kota Yogyakarta.


Nanging, klaim kuwe dibangun nganggo metodologi sing ringkih lan cenderung tendensius. Penulisé nolak cara mikir sejarah ilmiah adhedhasar sumber primer sezaman, lan luwih milih gumantung karo tradhisi lisan, babad abad 17–19, lan silsilah sing ditulis atusan taun sawisé Gajah Mada séda. Sekang kéné banjur metu argumen linguistik sing dipaksakna: “Gajah Mada” diarani asalé sekang “Gaj Ahmada” merga wong Jawa kesrakat ngucap “Ahmad”. Padahal, nang tradhisi Jawa Kuna, jeneng fauna kaya gajah utawa kebo kuwe asring dadi gelar militèr sing kebak simbol kekuwatan lan kawicaksanan.


Tembung “mada” dhewek nang basa Kawi tegesé mabuk utawa beringas, dadi metafora patih sing semangaté nggegirisi lan ora kendhat nyawijèkaken Nusantara. Jeneng “Gajah Mada” kuwe wis selaras karo pola penamaan elit militer Hindu-Buddha jaman semana. Dadi mecah jeneng dadi “Gaj Ahmada” kuwi kaya mung muter-muter swara tanpa dhasar filologis sing cetha. Akeh ahli basa lan arkeolog sing nganggep cara kaya ngono kuwe ora ilmiah lan mung cocoglogi.


Luwih nggelak maning klaim soal lambang Surya Majapahit. Ana sing ngotot yèn sinar-sinaré ngemot tulisan Arab tasawuf kaya Sifat, Asma, Ma’rifat, Dzat, Allah, Muhammad. Nyatané, Surya Majapahit kuwe diagram kosmologi Hindu Dewata Nawa Sanga: Siwa nang tengah, dikubengi déning wolung déwa penjaga arah mata angin karo atribut trisula lan cakra. Ukirané figuratif lan floral, dudu aksara Arab. Nang makam Islam Troloyo, lambang iki malah dadi bukti akulturasi sing tentrem, dudu bukti negara kesultanan.


Ana maning crita koin “gobog” sing ana tulisan syahadaté. Pancèn ana barangé, nanging para arkeolog lan kurator Museum Nasional Indonesia nerangna yèn kuwe dudu mata uang resmi Majapahit. Koin resmi sing digunakna kuwe emas, perak, lan kepeng Cina. Gobog kuningan bergambar wayang kaya Semar utawa Kresna kuwie luwih cenderung jimat utawa piranti upacara komunitas Muslim abad 15–16, dudu alat tukar negara.


Bab makam “Gajah Permodo” nang Troloyo uga kerep digandhengna karo Gajah Mada. Nanging tanggal nisane taun 1377 Saka (1455 M), déné Gajah Mada diprakirakna séda watara 1364 M. Artiné beda jaman. Sing dikubur bisa dadi tokoh militèr pungkasan Majapahit sing wis Islam, nanging ora ana bukti kuwat yèn kuwe Mahapatih legendaris. Ngait-ngaitna loro tokoh beda wektu kaya ngono kuwe kalebu anakronisme sing abot.


Sumber primer sezaman kaya kakawin Nagarakretagama malah nyebut tanah perdikané Gajah Mada nang Madakaripura minangka Dharma Kasogatan, lembaga keagamaan Buddha. Lembaga resmi kaya Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia lan para arkeolog UGM wis nate nyatakna yèn klaim “Gaj Ahmada” kuwe hoaks. Sejarah Majapahit sejatiné nuduhna peradaban Hindu-Buddha sing inklusif lan maringi ruang Islam tuwuh kanthi tentrem. Ngowahi Gajah Mada dadi “Gaj Ahmada” dudu ngurmati sejarah, nanging malah nyuda ajiné kanthi narasi sing ora adhedhasar bukti.




ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮛᮏ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮃᮛᮘ᮪-ᮃᮛᮘᮔ᮪, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮇ
ᮛᮏ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮃᮛᮘ᮪-ᮃᮛᮘᮔ᮪, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮇ

ᮛᮏ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮃᮛᮘ᮪-ᮃᮛᮘᮔ᮪, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮇ

ᮔᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮌᮨᮙᮤᮚᮦᮔ᮪, ᮔᮜᮤᮊ ᮒᮔᮂ ᮏᮝ ᮆᮞᮤᮂ ᮊᮘᮌᮤ ᮓᮓᮤ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪-ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ, ᮃᮔ ᮞᮝᮤᮏᮤᮔᮤᮀ ᮛᮏ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔᮔ᮪ ᮙᮒᮛᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮛᮏ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮃᮛᮘ᮪-ᮃᮛᮘᮔ᮪. ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ  ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ. ᮎᮢᮤᮒᮔᮦ ᮑᮨᮘᮁ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮀᮊᮢᮤᮙᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮓᮧᮍᮦᮀ ᮛᮊᮡᮒ᮪, ᮍᮧᮙᮧᮀᮔ ᮘᮘ᮪ ᮎᮛᮔᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮊᮛᮧ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮜᮔ᮪ ᮜᮌᮥ ᮘᮞ ᮃᮛᮘ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮅᮎᮕ᮪ᮔ ᮕᮛ ᮅᮜᮙ ᮔᮀ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪.


ᮛᮏ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮍᮢᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ ᮝᮧᮀ ᮙᮎ ᮊᮤᮒᮘ᮪, ᮯᮧᮜᮝᮒ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮃᮚᮒ᮪-ᮃᮚᮒ᮪ ᮞᮥᮎᮤ. ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮗᮧᮊᮜ᮪ ᮊᮀ ᮙᮨᮓᮧᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙ᮪ᮘᮥᮜᮨᮒ᮪, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙᮛᮨᮙ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮝᮤᮘᮝ. ᮞᮨᮊᮀ ᮍᮧᮔᮧ, ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮎᮢᮤᮒ ᮒᮥᮛᮥᮔ᮪-ᮒᮨᮙᮥᮛᮥᮔ᮪, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ “ᮃ” ᮓᮤᮅᮎᮕ᮪ᮔ ᮓᮓᮤ “ᮇ”. ᮓᮓᮤ “ᮃᮕ” ᮓᮓᮤ “ᮇᮕᮧ”, “ᮞᮕ” ᮓᮓᮤ “ᮞᮧᮕᮧ”.


ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮦᮛᮦᮊ᮪ ᮊᮨᮁᮞ ᮓᮜᮨᮙ᮪ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮙᮦᮜᮥ-ᮙᮦᮜᮥ ᮍᮥᮎᮕ᮪ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ. ᮘᮞ ᮊᮢᮙ ᮔᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮕ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪ ᮃᮜᮧᮔ᮪-ᮃᮜᮧᮔ᮪ ᮇᮝᮂ ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ. ᮞᮤᮀ ᮌᮨᮙᮤᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮥᮔᮤ ᮎᮨᮒ᮪ᮠ “ᮃ”, ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙ᮪ᮘᮥᮜᮨᮒ᮪ “ᮇ”. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮍᮥᮎᮕ᮪ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮘᮞᮔᮦ, ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪.


ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪, ᮇᮝᮂ-ᮇᮝᮠᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮑᮨᮘᮁ ᮙᮨᮑᮀ ᮊᮥᮒ ᮜᮔ᮪ ᮓᮨᮞ-ᮓᮨᮞ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮙᮒᮛᮙᮔ᮪. ᮕᮛ ᮃᮘ᮪ᮓᮤ ᮓᮜᮨᮙ᮪, ᮕᮢᮏᮥᮛᮤᮒ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮓᮌᮀ ᮍ᮪ᮌᮝ ᮎᮛ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮃᮑᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮙᮨᮑᮀ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪-ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮘᮞ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮢᮤᮚᮚᮤ.


ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮘᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮏᮝ ᮔᮙ᮪ᮕ ᮇᮝᮂ-ᮇᮝᮠᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮍᮔ᮪ᮒ᮪ᮠᮤ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ. ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ᮊᮚ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪, ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮍᮕᮊ᮪, ᮗᮧᮊᮜᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ “ᮃ” ᮎᮨᮒ᮪ᮠ. “ᮃᮕ” ᮚ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ “ᮃᮕ”, ᮇᮛ ᮓᮓᮤ “ᮇᮕᮧ”. ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃᮞᮣᮤ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮏᮥᮏᮥᮁ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮓᮊ᮪ ᮊᮛᮧ ᮃᮒᮤ.


ᮎᮢᮤᮒ ᮘᮘ᮪ ᮛᮏ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮃᮛᮘ᮪-ᮃᮛᮘᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮛᮨᮙ᮪ᮘᮥᮌᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮤᮊᮤ. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮃᮙᮁᮌ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮃᮌᮙ ᮜᮔ᮪ ᮊᮌᮥᮙ᮪ ᮙᮛᮀ ᮘᮥᮓᮚ ᮃᮛᮘ᮪. ᮃᮔ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮊᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮨ ᮙᮥᮀ ᮕᮨᮁᮊᮨᮙ᮪ᮘᮍᮔ᮪ ᮃᮜᮙᮤᮃᮂ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮘᮨᮔᮨᮛᮔ᮪ ᮊᮨᮜᮊᮧᮔ᮪ ᮔᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔᮦ ᮞᮥᮜ᮪ᮒᮔ᮪ ᮃᮌᮥᮀ.


ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮕ ᮘᮆ ᮞᮨᮘᮘᮦ, ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮘᮞ ᮊᮥᮝᮦ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮇᮝᮂ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮏᮙᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮞ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮓᮦᮞ, ᮞᮨᮊᮀ “ᮃᮕ” ᮓᮓᮤ “ᮇᮕᮧ”, ᮊᮘᮦᮂ ᮓᮓᮤ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮜᮨᮜᮊᮧᮔ᮪ ᮓᮝ ᮘᮞ ᮏᮝ. ᮜᮔ᮪ ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ-ᮒᮨᮍᮠᮦ, ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮍᮓᮨᮌ᮪ ᮊᮛᮧ ᮜᮧᮌᮒᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮍᮕᮊ᮪ ᮃᮕ ᮃᮔᮔᮦ, ᮇᮛ ᮙᮦᮜᮥ-ᮙᮦᮜᮥ ᮓᮓᮤ “ᮍᮧᮕᮧ”.


Raja Jawa Sing Kearab-araban, Swara A Diganti O


Nang jaman gemiyen, nalika tanah Jawa esih kabagi dadi kraton-kraton gedhé, ana sawijining raja sekang Kesultanan Mataram sing kerep diarani raja Jawa sing kearab-araban. Jenenge  Sultan Agung. Critane nyebar sekang cangkriman nganti dongeng rakyat, ngomongna bab carane dheweke seneng banget karo swara lan lagu basa Arab sing kerep diucapna para ulama nang kraton.


Raja kuwe seneng ngrungokna wong maca kitab, shalawat, lan ayat-ayat suci. Saben krungu swara vokal kang medhok lan mbulet, dheweke rumangsa swarane luwih marem lan luwih wibawa. Sekang ngono, miturut crita turun-temurun, dheweke banjur seneng yen tembung Jawa sing pungkasané “a” diucapna dadi “o”. Dadi “apa” dadi “opo”, “sapa” dadi “sopo”.


Wong-wong kraton sing kepengin nderek kersa dalem banjur melu-melu ngucap kaya ngono. Basa krama nang pendhapa kraton alon-alon owah swarane. Sing gemiyen muni cetha “a”, dadi luwih mbulet “o”. Wong sing ora ngucap kaya ngono dianggep durung alus basane, durung manut pakem kraton.


Sekang kraton, owah-owahan kuwe banjur nyebar menyang kutha lan desa-desa nang tlatah Mataraman. Para abdi dalem, prajurit, lan pedagang nggawa cara ngomong anyar kuwe menyang panggonane dhewek-dhewek. Suwe-suwe, wong-wong nganggep kuwe dadi basa sing luwih resmi lan luwih priyayi.


Nanging ora kabeh wong Jawa nampa owah-owahan kuwe nganthi gampang. Nang tlatah kulon kaya Banyumas, wong-wong tetep nganggo logat ngapak, vokale tetep “a” cetha. “Apa” ya tetep “apa”, ora dadi “opo”. Wong Banyumasan rumangsa yen swara asli kuwe luwih jujur lan luwih cedhak karo ati.


Crita bab raja sing kearab-araban kiye dadi rembugan nganti siki. Ana sing percaya yen kuwe amarga pengaruh agama lan kagum marang budaya Arab. Ana uga sing kandha yen kuwi mung perkembangan alamiah basa Jawa sing kebeneran kelakon nang jaman pamarentahane Sultan Agung.


Nanging apa bae sebabé, crita kiye nuduhna yen basa kuwe urip lan bisa owah manut jaman lan kuwasa. Sekang kraton nganti tekan desa, sekang “apa” dadi “opo”, kabeh dadi bagéan sekang lelakon dawa basa Jawa. Lan nang tengah-tengahé, wong Banyumasan tetep ngadeg karo logate dhewek, ngapak apa anane, ora melu-melu dadi “ngopo”.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮙᮁᮓᮤᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮒᮢᮤᮇ
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮙᮁᮓᮤᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮒᮢᮤᮇ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮙᮁᮓᮤᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮒᮢᮤᮇ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮢᮜᮙ᮪ᮘᮀ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮒᮨᮙᮨᮔᮔ᮪ ᮍᮥᮌᮨᮙᮤ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤᮕᮦ. ᮇᮙᮧᮍᮔᮦ ᮍᮕᮊ᮪ ᮎᮨᮒ, ᮗᮧᮊᮜᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ -ᮃ, ᮇᮛ ᮙᮜᮤᮂ ᮓᮓᮤ -ᮇ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮦ ᮜᮥᮌᮞ᮪, ᮇᮛ ᮙᮥᮒᮨᮁ-ᮙᮥᮒᮨᮁ ᮊᮛ ᮓᮜᮔ᮪ ᮔᮀ ᮌᮥᮔᮥᮀ. ᮊᮛᮧ ᮞᮕ ᮘᮆ, ᮒᮥᮝ ᮃᮕ ᮈᮔᮧᮙ᮪, ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮃᮕ ᮙᮣᮛᮒ᮪, ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮕᮓ. ᮇᮛ ᮃᮔ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮃᮒᮤᮔᮦ ᮊᮤᮊᮥᮊ᮪. ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮒᮢᮤᮃ, ᮛᮞ ᮍᮏᮦᮔᮤ ᮊᮥᮝᮦ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮃᮒᮤ ᮜᮔ᮪ ᮒᮥᮙᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮊᮞᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮇᮛ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮜᮙᮤᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮤᮊ᮪ᮔ ᮙᮊ᮪ᮞᮥᮓ᮪.


ᮝᮒᮊᮦ ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮘᮣᮊ ᮞᮥᮒ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮚ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮘᮨᮔᮨᮁ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮜᮂ ᮚ ᮓᮤᮇᮙᮧᮀ ᮞᮜᮂ. ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ "ᮊ᮪" ᮓᮤᮝᮎ ᮎᮨᮒ, ᮇᮛ ᮓᮓᮤ "'" ᮞᮤᮀ ᮊᮓᮀ ᮇᮛ ᮊᮨᮒᮧᮔ᮪ ᮝᮥᮏᮥᮓᮦ. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ "ᮘᮕᮊ᮪" ᮚ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮘᮕᮊ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮘᮕ ᮞᮤᮀ ᮊᮚ ᮄᮜᮀ ᮘᮥᮔ᮪ᮒᮥᮒᮦ. ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮙᮁᮌ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮒᮒ ᮊᮢᮙ, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮥᮜᮤᮔ ᮊᮛᮧ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮤᮀ ᮕᮢᮞᮏ ᮜᮔ᮪ ᮒᮨᮁᮘᮥᮊ. ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮌᮨᮙᮤᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮊᮨᮔᮜ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮊᮨᮙᮊᮤ. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮙᮥᮀ ᮔᮨᮛᮥᮞ᮪ᮔ ᮝᮛᮤᮞᮔ᮪ᮊᮨᮏᮥᮏᮥᮛᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮞᮠᮏᮃᮔ᮪.



ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮃᮍᮤᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮦᮒᮔ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮍ᮪ᮌᮝ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮃᮑᮁ. ᮞᮒᮢᮤᮇ ᮒᮨᮊ ᮊᮛᮧ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮙᮒᮛᮙᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮗᮧᮊᮜᮦ -ᮇ, ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮒᮒᮔᮔ᮪ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮊᮛᮧ ᮝᮧᮀ ᮞᮨᮕᮥᮂ, ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮓᮤᮌᮝᮦ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮔ᮪ᮓᮕ᮪ ᮃᮞᮧᮁ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮛᮧ ᮊᮔ᮪ᮎ ᮞᮨᮘᮚ, ᮘᮦᮓ ᮙᮔᮤᮀ ᮔᮓᮔᮦ. ᮊᮘᮦᮂ ᮃᮔ ᮒᮤᮀᮊᮒᮔᮦ, ᮃᮔ ᮃᮒᮥᮛᮔᮦ, ᮜᮔ᮪ ᮊᮓᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮓᮤᮞᮤᮊ᮪ ᮞᮓᮥᮛᮥᮍᮦ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮎᮀᮊᮨᮙ᮪. ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮤᮀ ᮘᮤᮃᮞ ᮘᮣᮊ ᮞᮥᮒ, ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮞᮤᮀ ᮛᮓ ᮙᮥᮙᮨᮒ᮪.


ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮊᮨᮕᮨᮊ᮪ᮞ ᮔᮥᮛᮥᮒ᮪. ᮚᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮙᮦᮜᮥ ᮌᮚ ᮇᮙᮧᮍᮔᮦ ᮞᮒᮢᮤᮇ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮇᮛ ᮞᮧᮕᮔ᮪, ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮒᮒ ᮊᮢᮙ, ᮙᮜᮂ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮊᮙ᮪ᮕᮥᮍᮔ᮪. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ-ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮦ ᮞᮤᮀ ᮍᮕᮊ᮪ ᮓᮓᮤ ᮘᮠᮔ᮪ ᮌᮥᮚᮧᮔᮔ᮪. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍ᮪ᮌᮥᮚᮥ ᮙᮨᮁᮌ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮜᮧᮌᮒᮦ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮊᮥᮛᮀ ᮕᮔ᮪ᮒᮨᮞ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮔᮀ ᮕᮕᮔ᮪ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ. ᮃᮜᮧᮔ᮪-ᮃᮜᮧᮔ᮪, ᮛᮞ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮓᮤᮛᮤᮔᮦ ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮚ ᮊᮨᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮥᮞᮥᮒ᮪. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮙᮤᮊᮤᮁ, ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎ᮪èᮔ᮪ ᮎᮛᮔᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮜᮂ?


ᮊᮧᮞᮧᮊ᮪ ᮘᮜᮤᮔᮦ, ᮞᮒᮢᮤᮇ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮕᮥᮏᮤ. ᮜᮧᮌᮒᮦ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮜᮥᮞ᮪, ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮆᮜᮨᮌᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮔ᮪ᮒᮨᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮔ᮪ᮏᮌᮧᮀ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪. ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮙᮒᮛᮙᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ “ᮔ᮪ᮏᮝᮔᮤ”. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮓᮓᮤ ᮊᮚ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮜᮛᮞ᮪ᮔ ᮓᮤᮛᮤ ᮞᮥᮕᮚ ᮇᮛ ᮊᮨᮒᮧᮔ᮪ ᮘᮦᮓ. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮘᮦᮓ ᮊᮥᮝᮨ ᮓᮥᮓᮥ ᮓᮧᮞ. ᮘᮦᮓ ᮊᮥᮝᮨ ᮊᮞᮥᮌᮤᮠᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮚ. ᮔᮍᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮏᮤ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮥᮝᮥᮁ ᮜᮔ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮤᮞᮧᮁ, ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮃᮔ ᮛᮞ ᮇᮛ ᮃᮓᮤᮜ᮪.


ᮙᮥᮜ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮥᮝᮦ,  ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮥᮓᮥ ᮆᮜᮤᮀ ᮙᮔᮤᮀ ᮙᮛᮀ ᮃᮞᮜ᮪-ᮅᮞᮥᮜᮦ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮎᮎᮒ᮪, ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮄᮘ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮢᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮤᮓᮤᮊᮔ᮪. ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮄᮓᮨᮔ᮪ᮒᮤᮒᮞ᮪, ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮜᮄᮁ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ. ᮇᮛ ᮊᮘᮦᮂ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮞᮨᮛᮌᮙ᮪ᮔ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮘᮦᮂ ᮕᮓ, ᮓᮧᮑ ᮙᮜᮂ ᮓᮓᮤ ᮌᮛᮤᮀ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮝᮁᮔ-ᮝᮁᮔᮤ. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮥᮓᮥ ᮝᮔᮤ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮒᮔ᮪ᮕ ᮝᮨᮓᮤ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮔ᮪ᮓᮦᮞ ᮅᮒᮝ ᮇᮛ ᮙᮧᮓᮦᮛᮨᮔ᮪.


ᮞᮤᮊᮤ ᮝᮚᮠᮦ ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮙᮁᮓᮤᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮚᮀ-ᮘᮚᮀ ᮞᮒᮢᮤᮇ. ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮙᮨᮙᮥᮀᮞᮥᮠᮤ ᮅᮒᮝ ᮍᮢᮦᮙᮦᮂᮔ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮨ, ᮔᮍᮤᮀ ᮙᮥᮀ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮏᮨᮏᮨᮌ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮓ ᮓᮢᮏᮒᮦ. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮊᮥᮓᮥ ᮘᮤᮞ ᮍᮓᮨᮌ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪, ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮓᮤᮛᮤ ᮊᮛᮧ ᮜᮧᮌᮒᮦ, ᮜᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮍᮏᮦᮔᮤ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮤᮜᮀᮔ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ. ᮃᮚᮧ, ᮞᮒᮢᮤᮃ, ᮒᮍᮤ ᮜᮔ᮪ ᮏᮨᮏᮨᮌ᮪! ᮏᮌ ᮛᮨᮌ ᮓᮤᮛᮤᮙᮥ, ᮒᮢᮨᮞ᮪ᮔᮔ ᮘᮥᮓᮚᮙᮥ, ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮅᮌ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮞᮤᮀ ᮌᮌᮂ ᮜᮔ᮪ ᮙᮥᮜᮡ.


Satria Arep Mardika Sekang Satrio


Satria kuwe pralambang wong Banyumas sing temenan ngugemi jati dirine. Omongane ngapak cetha, vokale tetep -a, ora malih dadi -o. Yen ngomong, tembunge lugas, ora muter-muter kaya dalan nggunung. Karo sapa bae, tuwa apa enom, sugih apa mlarat, tetep padha. Ora ana unggah-ungguh sing kakehan aturan nganti nggawe atine kikuk. Kanggo Satria, rasa ngajeni kuwe ana nang ati lan tumindak, dudu mung sekang pilihan tembung. Ngapak kuwe dudu kasar, nanging tandha yen dheweke ora seneng lamis lan ora seneng ndhelikna maksud.


Watake Satria blaka suta. Yen bener ya diarani bener, yen salah ya diomong salah. Huruf “k” diwaca cetha, ora dadi “’ ” sing kadhang ora keton wujude. Tembung “bapak” ya tetep “bapak”, dudu “bapa’ ” sing kaya ilang buntute. Kuwe dudu amarga ora ngerti tata krama, nanging amarga wis kulina karo budaya sing prasaja lan terbuka. Wong Banyumas sekang gemiyen dikenal teges lan ora seneng kemaki. Satria mung nerusna warisan kuwe,  warisan kejujuran lan kesahajaan.


Nanging suwe-suwe, angin sekang wetan mlebu nggawa pengaruh anyar. Satrio teka karo dialek Mataraman sing vokale -o, alus lan kebak tatanan unggah-ungguh. Yen ngomong karo wong sepuh, swarane digawe alus lan andhap asor. Yen karo kanca sebaya, beda maning nadane. Kabeh ana tingkatane, ana aturane, lan kadhang kudu mikir dhisik sadurunge mbukak cangkem. Kanggo Satria sing biasa blaka suta, kuwe dadi perkara sing rada mumet.


Satria kerep rumangsa kepeksa nurut. Yen ora melu gaya omongane Satrio, dheweke dianggep ora sopan, ora nduwe tata krama, malah diarani kampungan. Tembung-tembunge sing ngapak dadi bahan guyonan. Ana sing ngguyu merga krungu logate, ana sing nganggep kurang pantes yen dienggo nang papan resmi. Alon-alon, rasa percaya dirine Satria kaya kethok susut. Dheweke wiwit mikir, apa pancen carane dhewek kuwe salah?


Kosok baline, Satrio kerep dipuji. Logate dianggep luwih alus, luwih elegan, lan luwih pantes kanggo njagong nang ngarep. Wong-wong sing krungu kerep ngomong yen dialek Mataraman kuwe luwih “njawani”. Satria dadi kaya wong sing kudu nyelarasna diri supaya ora keton beda. Padahal beda kuwe dudu dosa. Beda kuwe kasugihan budaya. Nanging yen siji dianggep luwih dhuwur lan liyane dianggep luwih ngisor, sekang kene wiwit ana rasa ora adil.


Mula sekang kuwe,  Satria kudu eling maning marang asal-usule. Ngapak kuwe dudu cacat, dudu aib, lan dudu pratandha yen wong ora nduwe pendidikan. Ngapak kuwe identitas, tandha yen dheweke lair lan gedhe nang tlatah Banyumas sing sugih tradhisi. Ora kabeh kudu diseragamna. Yen kabeh padha, donya malah dadi garing lan ora warna-warni. Satria kudu wani ngomong nganggo swarane dhewek, tanpa wedi diarani ndesa utawa ora modern.


Siki wayahe Satria mardika sekang bayang-bayang Satrio. Dudu ateges memungsuhi utawa ngremehna dialek liyane, nanging mung pengin jejeg lan padha drajate. Satria kudu bisa ngadeg dhewek, percaya diri karo logate, lan tetep ngajeni wong liya tanpa kudu ngilangna jati diri. Ayo, Satria, tangi lan jejeg! Jaga rega dirimu, tresnana budayamu, lan buktekna yen ngapak uga bisa dadi swara sing gagah lan mulya.


ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮙᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮊᮨᮓᮧᮊ᮪ ᮌᮤᮟᮤ
ᮙᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮊᮨᮓᮧᮊ᮪ ᮌᮤᮟᮤ

ᮙᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮊᮨᮓᮧᮊ᮪ ᮌᮤᮟᮤ



ᮞᮨᮌᮜᮔᮦ ᮊᮚ-ᮊᮚ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮏᮨᮔᮨᮍᮤ ᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒᮦ ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪. ᮃᮀᮌᮛᮔᮦ ᮒᮨᮊᮔ᮪ 335 ᮒᮢᮤᮜᮡᮥᮔ᮪ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮒᮅᮔ᮪, ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮙᮍᮔ᮪ ᮃᮝᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮘᮨᮁᮌᮤᮟᮤ ᮜᮔ᮪ ᮌᮢᮒᮤᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮘᮧᮎᮂ-ᮘᮧᮎᮂ. ᮔᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮓᮨᮜᮨᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮒ, ᮝᮧᮀ ᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪ ᮔᮦᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮙᮥᮀ ᮝᮒᮛ 8,25 ᮕᮨᮁᮞᮦᮔ᮪, ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ 91,75 ᮕᮨᮁᮞᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮝᮧᮀ ᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪. ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔᮦ, ᮃᮕ ᮄᮚ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮑᮞᮁ ᮙᮛᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮘᮥᮒᮥᮂ? ᮃᮕ ᮇᮛ ᮙᮜᮂ ᮃᮊᮦᮂ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔᮔᮦ ᮔᮨᮀ ᮇᮙᮂ ᮝᮤᮞ᮪ ᮙᮍᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮘᮨᮁᮌᮤᮟᮤ ᮒᮤᮙ᮪ᮘᮂ ᮕᮍᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮝᮦ?



ᮔᮤᮁ ᮞᮤᮞᮤᮂ ᮜᮤᮚ, ᮃᮔ ᮎᮢᮤᮒ ᮞᮤᮀ ᮍᮤᮛᮤᮞ᮪ ᮃᮒᮤ. ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮅᮙᮥᮁ ᮞᮨᮕᮥᮜᮥᮂ ᮒᮅᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮒᮤ ᮘᮥᮔᮥᮂ ᮓᮤᮛᮤ ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮦᮔ ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮊᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ. ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮘᮧᮎᮂ ᮝᮧᮜᮥᮀ ᮒᮅᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮒᮤ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮌᮧᮜᮦᮊ᮪ ᮞᮨᮞᮥᮃᮕ᮪ ᮞᮨᮌ ᮙᮨᮁᮌ ᮔᮀ ᮇᮙᮠᮦ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮍᮔᮔ᮪. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮍᮦᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮚ ᮒᮙ᮪ᮕᮛᮔ᮪ ᮊᮨᮛᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮨᮌᮛ ᮞᮤᮀ ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮓᮚ ᮃᮜᮙᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮞᮨᮊ᮪ᮜᮂ ᮙᮥᮀ ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮞᮨᮌ ᮊᮀᮌᮧ ᮓᮤᮕᮍᮔ᮪.


ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮒᮤᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮔᮨᮌᮛ ᮞᮤᮀ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮛᮚ, ᮜᮨᮙᮠᮦ ᮞᮥᮘᮥᮁ, ᮞᮨᮌᮛᮔᮦ ᮃᮙ᮪ᮘ, ᮒᮙ᮪ᮘᮍᮦ ᮃᮊᮦᮂ. ᮔᮤᮀ ᮊᮧᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮅᮛᮤᮕᮦ ᮊᮎᮤᮀᮊᮢᮍᮔ᮪? ᮊᮧᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮔ᮪ᮒᮛ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮅᮒᮝ ᮌᮧᮜᮦᮊ᮪ ᮕᮔ᮪? ᮚᮦᮔ᮪ ᮒᮨᮔᮔ᮪ ᮃᮀᮌᮛᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮃᮓᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮢᮤᮜᮡᮥᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮙᮨᮒᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮙᮍᮔ᮪ ᮌᮢᮒᮤᮞ᮪, ᮔᮕ ᮇᮛ ᮞᮨᮊᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮍᮢᮙ᮪ᮕᮥᮀᮕ ᮕᮨᮁᮞᮧᮃᮜᮔ᮪ ᮓᮞᮁ ᮊᮚ ᮊᮨᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔᮔ᮪ ᮆᮊ᮪ᮞ᮪ᮒᮢᮦᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮑᮒ-ᮑᮒ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮙᮒ? 


ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮌᮦᮒ᮪ᮔ ᮙᮔᮤᮀ, ᮕᮍᮥᮝᮞ ᮔᮨᮌᮛ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮀᮌ ᮍᮥᮙᮥᮙ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮘᮠᮌᮤᮃ ᮔᮀ ᮓᮧᮑ. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮥᮝᮦ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮆᮔ᮪ᮓᮂᮜᮔ᮪ ᮑᮨᮔᮨᮀᮔ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ. ᮔᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮒᮥᮝ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮒᮥᮊᮥ ᮘᮥᮊᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮃᮔᮊᮦ, ᮅᮒᮝ ᮊᮀᮌᮧ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮔ᮪ᮎᮧᮒ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮃᮕ ᮊᮘᮌᮡᮔ᮪ ᮊᮤᮝᮦ ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮓᮤᮛᮞᮊ᮪ᮔ? ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮞ᮪ᮜᮧᮌᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ ᮔᮤᮀ ᮇᮛ ᮎᮧᮎᮧᮌ᮪ ᮊᮛᮧ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮑᮒ?


ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮤᮒᮥᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮞᮤ ᮅᮞᮠ ᮓᮕᮥᮁ ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪, ᮞᮤᮏᮤ ᮒᮤᮒᮤᮊ᮪ ᮓᮕᮥᮁ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜᮊᮨᮔ᮪ ᮒᮨᮜᮥᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮕᮧᮁᮞᮤ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮧᮀᮞᮤ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪ ᮛᮧᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮘᮆ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮕ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜ᮪ᮔ ᮔᮨᮙ᮪ ᮚᮥᮒ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮑᮨᮊᮨᮜ᮪ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮒᮤᮒᮤᮊ᮪ ᮓᮕᮤᮁ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮘᮤᮞ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮛᮧᮀ ᮍᮒᮥᮞ᮪ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮚᮥᮒ. ᮞᮏᮨᮛᮧᮔᮤᮀ ᮞᮨᮝᮥᮜᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮍᮣᮥᮙ᮪ᮕᮥᮊ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮕᮤᮒᮥ ᮊᮧᮙ ᮜᮧᮛᮧ ᮙᮤᮜᮡᮁ. ᮊᮥᮝᮦ ᮄᮞᮤᮂ ᮍᮀᮌᮧ ᮄᮒᮥᮍᮔ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪. ᮊᮨᮕᮢᮤᮝᮦ ᮔᮦᮊ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮍᮦ ᮒᮨᮜᮥᮀ ᮍᮦᮝᮥ, ᮕᮒᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮅᮒᮝ ᮜᮤᮙᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮧᮁᮞᮤ? ᮕᮔ᮪ᮒᮞ᮪ ᮘᮆ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮍᮢᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮏᮒ᮪ ᮕᮢᮧᮚᮦᮊ᮪ ᮊᮤᮚᮦ.



ᮙᮥᮜ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮃᮑᮁ: ᮔᮕ ᮇᮛ ᮞᮤᮏᮤ ᮓᮕᮥᮁ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮤᮏᮤ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮘᮆ? ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮊᮨᮜᮧᮜ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ, ᮊᮔ᮪ᮒᮤᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮝᮁᮌ ᮞᮨᮊᮤᮒᮁ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮢᮔ᮪ᮞ᮪ᮕᮛᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮔ᮪ᮖᮃᮒᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮨᮛᮞ. ᮌᮥᮛᮥ ᮠᮧᮔᮧᮛᮦᮁ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮌᮝᮦ ᮠᮧᮔᮧᮛᮦᮁ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ ᮕᮤᮛᮀ-ᮕᮤᮛᮀ ᮒᮅᮔ᮪ ᮍᮘ᮪ᮓᮤ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮌᮏᮤᮇᮛ ᮎᮨᮒ, ᮔᮕ ᮇᮛ ᮓᮤᮘᮨᮀᮓᮚᮊᮊᮨᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮨᮍᮨᮜᮧᮜ ᮓᮕᮥᮁ? ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮒᮥᮊᮀ ᮙᮞᮊ᮪, ᮍᮥᮙ᮪ᮘᮠᮤ ᮕᮤᮛᮔ᮪ᮒᮤ ᮙᮍᮔ᮪, ᮅᮒᮝ ᮍᮨᮙᮞ᮪ ᮕᮍᮔᮔ᮪. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮎᮛ ᮍᮧᮔᮧ, ᮊᮨᮃᮙᮔᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮏᮌ, ᮇᮛ ᮞᮥᮝᮦ ᮓᮤᮞᮤᮙ᮪ᮕᮨᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮞᮤ, ᮜᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮒᮙ᮪ᮘᮠᮔ᮪ ᮕᮨᮀᮠᮞᮤᮜᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ ᮍᮘ᮪ᮓᮤ ᮙᮛᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮤᮓᮤᮊᮔ᮪.


ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮙᮔᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮄᮘᮥ-ᮄᮘᮥ ᮕ᮪ᮊ᮪ᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮝᮜᮤ ᮙᮥᮛᮤᮓ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮍᮝᮝᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮥ ᮕᮢᮧᮞᮦᮞᮦ. ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮝᮁᮌ ᮜᮧᮊᮜ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮅᮌ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮙᮨᮁᮌ ᮘᮠᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ ᮓᮤᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮨᮊᮤᮒᮁ. ᮔᮀ ᮊᮧᮊ᮪ ᮌᮌᮞᮔ᮪ ᮊᮚ ᮍᮦᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮢᮤᮇᮛᮤᮒᮞ᮪? ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮥᮁᮔᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮔ᮪ᮓᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮌᮤᮟᮤ ᮘᮧᮎᮂ, ᮅᮒᮝ ᮃᮏ-ᮃᮏ ᮙᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮃᮏᮀ ᮘᮌᮤ-ᮘᮌᮤ ᮕᮢᮧᮚᮦᮊ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮊᮥᮃᮞ ᮜᮔ᮪ ᮊᮢᮧᮔᮤᮔᮦ? ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ, ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮜᮤ ᮙᮔᮤᮂ, 'ᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒ᮪" ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ ᮙᮔᮤᮀ ᮞᮤᮀ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮓᮥᮞᮒᮊᮊᮨᮔ᮪?


Segalane kaya-kaya wiwit sekang sing dijenengi “nikmaté” MBG. Anggarané tekan Rp 335 triliun saben taun, mung kanggo maringi mangan awan sing jarene bergizi lan gratis kanggo bocah-bocah. Ning yen dideleng sekang data, wong miskin nang Indonesia mung watara 8,25%, tegesé 91,75% kuwe dudu wong miskin. Dadi pitakoné, apa iya program gedhé kaya ngono pancen nyasar marang sing paling butuh? Apa ora malah akeh bocah sing saben dinané neng omah wis mangan luwih apik lan luwih bergizi timbang panganan sekang program kuwe?



Ning sisih liya, ana crita sing ngiris ati. Ana bocah umur sepuluh taun sing mati bunuh diri merga ora nduwé pena lan buku kanggo sekolah. Ana maning bocah wolung taun sing mati wektu golek sesuap sega merga nang omahé pancen ora ana panganan. Kahanan kaya ngene kiye kaya tamparan keras kanggo negara sing jarene sugih sumber daya alamé, nanging isih ana bocah cilik sing ora bisa sekolah mung merga ora nduwé alat tulis lan ora nduwé sega kanggo dipangan.


Indonesia kuwe negara sing sugih raya, lemahé subur, segarané amba, tambangé akeh. Ning kok isih ana rakyat sing uripé kacingkrangan? Kok isih ana bocah sing kudu milih antara sekolah utawa golek pangan? Yen tenan anggaran nganti atusan triliun bisa metu kanggo program mangan gratis, napa ora sekalian ngrampungna persoalan dhasar kaya kemiskinan ekstrem sing nyata-nyata isih ana nang ngarep mata?


Sing luwih ngagetna maning, panguwasa negara nganthi bangga ngumumna yèn rakyat Indonesia kuwe rakyat sing paling bahagia neng donya. Tembung kuwe mestiné katon endah lan nyenengna dirungokna. Ning kanggo wong tuwa sing ora bisa tuku buku kanggo anaké, utawa kanggo bocah sing kudu nahan kencot saben dina, apa kabagyan kuwe bener dirasakna? Utawa mung dadi slogan sing kepenak dirungokna ning ora cocog karo kahanan nyata?


Yen ngitung saka sisi usaha dapur MBG, siji titik dapur isa ngasilké 3.000 porsi saben dina. Yen saben porsi njupuk untung resik Rp 2.000 bae, saben dina isa ngasilké Rp 6.000.000. Yen ana sing nyekel 40 titik dapur, saben dina isa tekan Rp 240.000.000. Sajeroning sewulan, isa nglumpuk nganti Rp 7,2 miliar. Kuwi isih nganggo hitungan untung paling cilik. Kepiye nek untungé Rp 3.000, Rp 4.000, utawa Rp 5.000 saben porsi? Pantes bae yen akeh sing kepengin melu ngrebut jatah proyek iki.


Mula muncul pitakon anyar: napa ora siji dapur mung kanggo siji sekolah bae? Yen dikelola langsung karo sekolah, kantin, utawa warga sekitar, mestiné luwih transparan lan manfaaté langsung kerasa. Guru honorer lan pegawai honorer sing wis pirang-pirang taun ngabdi kanthi gaji ora cetha, napa ora diberdayakaken dadi pengelola dapur? Bisa dadi tukang masak, ngumbahi piranti mangan, utawa ngemas panganan. Kanthi cara ngono, keamanan pangan luwih terjaga, ora suwe disimpen nganti basi, lan dadi tambahan penghasilan kanggo wong-wong sing pancen wis ngabdi marang pendidikan.


Durung maning yen ibu-ibu PKK lan wali murid melu ngawasi lan bantu prosesé. Ekonomi warga lokal mestiné uga dadi luwih urip merga bahan pangan dijupuk sekang sekitar. Ning kok gagasan kaya ngene kiye ora tau katon dadi prioritas? Apa pancen program kiye murni kanggo ndandani gizi bocah, utawa aja-aja mung dadi ajang bagi-bagi proyek kanggo sing nduwé kuasa lan kroniné? Pungkasané, pitakon kuwe bali maning,  “NIKMAT” MBG endi maning sing arep didustakaken?


ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮕᮢᮨᮞᮤᮓᮦᮔ᮪ ᮘᮧᮓᮧ
ᮕᮢᮨᮞᮤᮓᮦᮔ᮪ ᮘᮧᮓᮧ

ᮕᮢᮨᮞᮤᮓᮦᮔ᮪ ᮘᮧᮓᮧ

ᮞᮤᮊᮤ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮜᮌᮤ ᮓᮤᮕᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮃᮛᮔᮤ ᮘᮧᮓᮧ (ᮌᮧᮘᮣᮧᮌ᮪), ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮧᮓᮧ ᮜᮔ᮪ ᮙᮥᮜᮔᮦ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮌᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮔᮅ. ᮔᮍᮤᮀ ᮙᮜᮂ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮔᮥᮜᮁᮔ ᮊᮨᮘᮧᮓᮧᮃᮔᮦ ᮙᮛᮀ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ. ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍ᮪ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪ᮔ, ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮕᮤᮔ᮪ᮒᮨᮁ ᮔᮀ ᮞᮊᮥᮕᮤᮍᮦ ᮊᮚ ᮇᮛ ᮙᮞᮜᮂ ᮓᮤᮌᮝ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮔᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ. ᮙᮜᮂ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮀᮌ ᮍᮥᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮂ ᮊᮛᮧ ᮙ᮪ᮘᮦᮜᮔᮤ ᮃᮕ ᮝᮆ ᮞᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮊᮨᮘᮧᮓᮧᮃᮔᮦ ᮕᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔᮔᮦ.


 ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮅᮎᮕ᮪ᮔ ᮊᮛᮧ ᮙᮞ᮪ ᮒᮤᮚᮧ, ᮊᮨᮒᮤᮃ ᮘᮦᮙ᮪ ᮅᮔᮤᮗᮨᮁᮞᮤᮒᮞ᮪ ᮌᮏᮂ ᮙᮓ, ᮜᮤᮝᮒ᮪ ᮅᮀᮌᮠᮔᮦ ᮔᮀ ᮄᮔ᮪ᮞ᮪ᮒᮌᮢᮙ᮪. ᮕᮔᮨᮙᮥᮔᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮇᮙᮧᮍᮔ᮪ ᮔᮀ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ-ᮈᮔ᮪ᮓᮤ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮞᮨᮒᮥᮏᮥ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮒᮢᮤᮙ. ᮔᮌᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮇᮛ, ᮕᮨᮁᮑᮒᮃᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮓᮤᮞ᮪ᮊᮥᮞᮤ ᮔᮦᮀ ᮒᮨᮍᮂ ᮙᮞᮡᮛᮊᮒ᮪ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮨᮕᮨᮙᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮤ.


ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮕᮔᮨᮙᮥᮊᮥ ᮕᮢᮤᮘᮓᮤ, ᮃᮔ ᮘᮨᮔᮨᮛᮦ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮇᮙᮧᮀᮔ ᮙᮅ. ᮞᮏᮢᮧᮔᮦ ᮙᮞ ᮊᮨᮕᮨᮙᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔᮔᮦ, ᮇᮛ ᮕᮒᮤ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮃᮔ ᮇᮝᮂ-ᮇᮝᮠᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮓᮞᮁ ᮔᮦᮀ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ. ᮞᮤᮀ ᮃᮔ ᮙᮥᮀ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪-ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮛᮙᮦ ᮔᮀ ᮕᮨᮁᮙᮥᮊᮃᮔ᮪, ᮔᮌᮤᮀ ᮓᮞᮛᮦ ᮇᮛ ᮊᮥᮝᮒ᮪. ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮕᮓ ᮍᮨᮜᮥᮂ, ᮛᮨᮌ-ᮛᮨᮌ ᮕᮓ ᮌᮥᮀᮌᮂ, ᮜᮔ᮪ ᮓᮚ ᮒᮥᮊᮥ ᮕᮓ ᮙᮥᮓᮥᮔ᮪.


ᮞᮤᮊᮤ ᮕᮛ ᮕᮨᮜᮊᮥ ᮅᮞᮠ ᮕᮓ ᮍᮢᮞ ᮚᮦᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮇᮛ ᮃᮕᮤᮊ᮪-ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮘᮆ. ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮙᮥᮀ ᮘᮤᮞ ᮘᮨᮁᮒᮠᮔ᮪, ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮍᮨᮙ᮪ᮘᮀᮔ ᮅᮞᮠᮔᮦ ᮊᮚ ᮌᮨᮙᮤᮚᮦᮔ᮪. ᮒᮧᮊᮧ-ᮒᮧᮊᮧ ᮞᮨᮕᮤ, ᮕᮢᮧᮚᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮙᮣᮊᮥ ᮜᮔ᮪ᮎᮁ, ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮕᮥᮒᮛᮔ᮪ ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮕᮓ ᮃᮜᮧᮔ᮪. ᮝᮧᮀ ᮓᮌᮀ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮌᮨᮓᮦ ᮕᮓ ᮍ᮪ᮌᮢᮥᮔ᮪ᮓᮨᮜ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ.


ᮕᮍᮀᮌᮥᮛᮔ᮪ ᮅᮌ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮔᮀ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ-ᮈᮔ᮪ᮓᮤ. ᮘᮧᮎᮂ-ᮘᮧᮎᮂ ᮈᮔᮧᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮜᮥᮜᮥᮞ᮪ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮅᮒᮝ ᮊᮥᮜᮤᮃᮂ ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮇᮜᮤᮂ ᮌᮝᮦᮃᮔ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮌᮛᮕ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮤᮔ᮪ᮒᮂ ᮙᮜᮂ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮕᮒᮤ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ. ᮓᮥᮓᮥ ᮇᮛ ᮇᮜᮤᮂ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥᮔᮦ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮢᮤᮇᮛᮤᮒᮞ᮪ ᮚ ᮜᮕᮍᮔ᮪ ᮊᮨᮁᮏ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮞ᮪ᮒᮘᮤᮜᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮘᮤ.


ᮃᮔ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮙᮊᮔ᮪ ᮘᮨᮁᮌᮥᮐᮤ ᮌᮢᮒᮤᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮔᮔᮦ ᮑᮨᮓᮧᮒ᮪ ᮃᮀᮌᮛᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮘᮍᮨᮒ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮜᮊ᮪ᮞᮔᮃᮔᮦ ᮓᮤᮛᮞ ᮇᮛ ᮒᮨᮕᮒ᮪ ᮞᮞᮛᮔ᮪, ᮃᮙᮁᮌ ᮊᮘᮦᮂ ᮞᮤᮞ᮪ᮝ, ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮅᮒᮝ ᮙᮣᮛᮒ᮪, ᮕᮓ ᮈᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮏᮒᮂ ᮞᮤᮀ ᮕᮓ. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮘᮥᮒᮥᮂ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮘᮧᮎᮂ-ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮜᮥᮃᮁᮌ ᮇᮛ ᮙᮙ᮪ᮕᮥ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮓᮤᮃᮒᮥᮁ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮎᮨᮒ, ᮃᮀᮌᮛᮔ᮪ᮌᮨᮓᮦ ᮊᮥᮝᮦ ᮙᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮘᮨᮘᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮞᮤᮜ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪.



ᮕᮢᮨᮞᮤᮓᮦᮔ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮅᮛᮥᮔᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮢᮤᮜᮡᮥᮔᮔ᮪ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮃᮙᮨᮁᮌ ᮓᮤᮏᮦᮊ᮪ ᮊᮛᮧ ᮓᮧᮔᮜ᮪ ᮒᮢᮙ᮪ (Donald Trump) ᮍ᮪ᮌᮝᮦ  Board of Piece (ᮘ᮪ ᮇ ᮕ᮪), ᮎᮢᮤᮒᮔᮦ ᮍ᮪ᮌᮧ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮦᮘᮞᮔ᮪ ᮕᮜᮦᮞ᮪ᮒᮤᮔ. ᮄᮞᮢᮆᮜ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮓᮓᮤ ᮃᮀᮌᮧᮒ, ᮒᮕᮤ ᮜᮥᮎᮥᮔᮦ ᮇᮛ ᮞᮥᮜᮦ ᮅᮞᮢᮆᮜ᮪ ᮘᮧᮙ᮪ᮘᮁᮓᮤᮁ ᮕᮜᮦᮞ᮪ᮒᮤᮔ, ᮊᮘᮦᮂ ᮃᮀᮌᮧᮒ ᮕᮓ ᮙᮨᮔᮨᮀ. ᮙᮤᮛᮤᮞᮦ ᮙᮜᮂ ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮆᮞ᮪ᮓᮦ (ᮞ᮪ ᮓ᮪) ᮞᮨᮊᮀ ᮍᮓ ᮔᮥᮞ ᮒᮨᮀᮌᮛ ᮒᮤᮙᮥᮁ ᮘᮥᮔᮥᮂ ᮓᮤᮛᮤ ᮃᮙᮨᮁᮌ ᮄᮞᮤᮔ᮪ ᮇᮛ ᮓᮥᮝᮦ ᮘᮥᮊᮥ ᮜᮔ᮪ ᮕᮦᮔ.


ᮞᮜᮤᮚᮔᮦ ᮊᮥᮝᮦ ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮕᮢᮧᮊᮢᮙ᮪ ᮌᮨᮔ᮪ᮒᮦᮍᮤᮞᮞᮤ, ᮚᮊᮥᮝᮦ ᮍ᮪ᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮃᮒᮕ᮪ ᮞᮦᮀ ᮓᮓᮤ ᮌᮨᮔ᮪ᮓᮦᮀ ᮙᮥᮀ ᮘᮦᮔ᮪ ᮇᮙᮂ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮕᮤᮊ᮪. ᮃᮜᮞᮔᮦ ᮞᮥᮕᮚ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮕᮤ ᮜᮔ᮪ ᮃᮛᮥ ᮓᮤᮓᮨᮜᮨᮀ. ᮔᮍᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮍᮦᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮀᮠᮞᮤᮜᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪, ᮃᮕ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮕᮢᮤᮇᮛᮤᮒᮞ᮪ ᮅᮒᮙ? ᮙᮤᮛᮤᮞ᮪ ᮒᮨᮔᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮦᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮍᮦᮔᮦ, ᮔᮜᮤᮊ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮘᮥᮒᮥᮂ ᮞᮧᮜᮥᮞᮤ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮑᮒ ᮜᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮞᮁ.


Presiden Bodho


Siki awake dhewek lagi dipimpin wong sing diarani bodho (goblog), sing ora rumangsa yen awake dhewek kuwe bodho lan mulane ora tau gelem sinau. Nanging malah milih nularna kebodhoane marang wong liya. Sing luwih nggumunna, wong-wong pinter nang sakupenge kaya ora masalah digawa mlebu nang kahanan kaya kuwe. Malah ana sing nganthi bangga ngunggah-ungguh karo mbelani apa wae sing dadi kebodhoane pimpinané.


Tembung kuwe diucapna karo mas Tiyo, Ketua BEM sekang Universitas Gadjah Mada, liwat unggahané nang Instagram. Panemune langsung dadi omongan nang endi-endi, ana sing setuju ana sing ora trima. Nanging paling ora, pernyataan kuwe wis mbukak diskusi neng tengah masyarakat babagan kahanan kepemimpinan siki.


Yen miturut panemuku pribadi, ana beneré uga sing diomongna mau. Sajrone masa kepemimpinane, ora pati katon ana owah-owahan gedhe sing ndhasar neng babagan ekonomi. Sing ana mung program-program sing katon rame neng permukaan, nanging dhasaré ora kuwat. Rakyat cilik isih padha ngeluh, rega-rega padha munggah, lan daya tuku padha mudhun.


Siki para pelaku usaha padha ngrasa yen ekonomi ora apik-apik bae. Akeh sing mung bisa bertahan, ora bisa ngembangna usahane kaya gemiyen. Toko-toko sepi, proyek ora mlaku lancar, lan perputaran dhuwit padha alon. Wong dagang cilik nganti gedhe padha nggrundel amarga kahanan ora mesthi.


Pengangguran uga katon nang endi-endi. Bocah-bocah enom sing wis lulus sekolah utawa kuliah akeh sing durung oleh gawean. Nanging sing kerep digarap pemerintah malah program sing ora pati penting. Dudu ora olih nggawe program, nanging kudune sing luwih prioritas ya lapangan kerja lan kestabilan ekonomi.


Ana program Makan Bergizi Gratis sing danane nyedot anggaran gedhe banget. Nanging pelaksanaane dirasa ora tepat sasaran, amarga kabeh siswa, sugih utawa mlarat, padha entuk jatah sing padha. Padahal sing luwih butuh mesthine bocah-bocah sekang keluarga ora mampu. Yen ora diatur nganthi cetha, anggaran gedhe kuwe mung dadi beban tanpa kasil sing maksimal.


Presiden melu urunan nganti trilyunan rupiah amerga dijek Donald Trump nggawe Board of Piece (BOP), critane nggo pembebasan Palestina. Israel Melu dadi anggota, tapi lucune ora suwe Israel bombardir Palestina, Kabeh anggota pada meneng. Mirise malah ana bocah SD sekang Ngada Nusa Tenggara Timur bunuh diri amerga isin ora duwe buku lan pena.


Saliyane kuwe ana maning program gentengisasi, yakuwe ngganti atap seng dadi gendheng mung ben omah katon luwih apik. Alasane supaya luwih rapi lan ayu dideleng. Nanging yen ekonomi isih angel lan akeh wong durung duwe penghasilan tetep, apa kuwe dadi prioritas utama? Miris tenan yen ndeleng kahanan kaya ngene, nalika rakyat isih butuh solusi sing luwih nyata lan ndhasar.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪