ᮙᮜᮤᮀ ᮘᮨᮁᮊᮨᮓᮧᮊ᮪ ᮌᮤᮟᮤ
ᮞᮨᮌᮜᮔᮦ ᮊᮚ-ᮊᮚ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮏᮨᮔᮨᮍᮤ ᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒᮦ ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪. ᮃᮀᮌᮛᮔᮦ ᮒᮨᮊᮔ᮪ 335 ᮒᮢᮤᮜᮡᮥᮔ᮪ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮒᮅᮔ᮪, ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮙᮍᮔ᮪ ᮃᮝᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮘᮨᮁᮌᮤᮟᮤ ᮜᮔ᮪ ᮌᮢᮒᮤᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮘᮧᮎᮂ-ᮘᮧᮎᮂ. ᮔᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮓᮨᮜᮨᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮒ, ᮝᮧᮀ ᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪ ᮔᮦᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮙᮥᮀ ᮝᮒᮛ 8,25 ᮕᮨᮁᮞᮦᮔ᮪, ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ 91,75 ᮕᮨᮁᮞᮦᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮝᮧᮀ ᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔ᮪. ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔᮦ, ᮃᮕ ᮄᮚ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮊᮚ ᮍᮧᮔᮧ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮑᮞᮁ ᮙᮛᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮘᮥᮒᮥᮂ? ᮃᮕ ᮇᮛ ᮙᮜᮂ ᮃᮊᮦᮂ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔᮔᮦ ᮔᮨᮀ ᮇᮙᮂ ᮝᮤᮞ᮪ ᮙᮍᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮘᮨᮁᮌᮤᮟᮤ ᮒᮤᮙ᮪ᮘᮂ ᮕᮍᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮝᮦ?
ᮔᮤᮁ ᮞᮤᮞᮤᮂ ᮜᮤᮚ, ᮃᮔ ᮎᮢᮤᮒ ᮞᮤᮀ ᮍᮤᮛᮤᮞ᮪ ᮃᮒᮤ. ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮅᮙᮥᮁ ᮞᮨᮕᮥᮜᮥᮂ ᮒᮅᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮒᮤ ᮘᮥᮔᮥᮂ ᮓᮤᮛᮤ ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮦᮔ ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮊᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ. ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮘᮧᮎᮂ ᮝᮧᮜᮥᮀ ᮒᮅᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮒᮤ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮌᮧᮜᮦᮊ᮪ ᮞᮨᮞᮥᮃᮕ᮪ ᮞᮨᮌ ᮙᮨᮁᮌ ᮔᮀ ᮇᮙᮠᮦ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮍᮔᮔ᮪. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮍᮦᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮚ ᮒᮙ᮪ᮕᮛᮔ᮪ ᮊᮨᮛᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮨᮌᮛ ᮞᮤᮀ ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮓᮚ ᮃᮜᮙᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮞᮨᮊ᮪ᮜᮂ ᮙᮥᮀ ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮞᮨᮌ ᮊᮀᮌᮧ ᮓᮤᮕᮍᮔ᮪.
ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮒᮤᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮔᮨᮌᮛ ᮞᮤᮀ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮛᮚ, ᮜᮨᮙᮠᮦ ᮞᮥᮘᮥᮁ, ᮞᮨᮌᮛᮔᮦ ᮃᮙ᮪ᮘ, ᮒᮙ᮪ᮘᮍᮦ ᮃᮊᮦᮂ. ᮔᮤᮀ ᮊᮧᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮅᮛᮤᮕᮦ ᮊᮎᮤᮀᮊᮢᮍᮔ᮪? ᮊᮧᮊ᮪ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮔ᮪ᮒᮛ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮅᮒᮝ ᮌᮧᮜᮦᮊ᮪ ᮕᮔ᮪? ᮚᮦᮔ᮪ ᮒᮨᮔᮔ᮪ ᮃᮀᮌᮛᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮃᮓᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮢᮤᮜᮡᮥᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮙᮨᮒᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮙᮍᮔ᮪ ᮌᮢᮒᮤᮞ᮪, ᮔᮕ ᮇᮛ ᮞᮨᮊᮜᮤᮃᮔ᮪ ᮍᮢᮙ᮪ᮕᮥᮀᮕ ᮕᮨᮁᮞᮧᮃᮜᮔ᮪ ᮓᮞᮁ ᮊᮚ ᮊᮨᮙᮤᮞ᮪ᮊᮤᮔᮔ᮪ ᮆᮊ᮪ᮞ᮪ᮒᮢᮦᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮑᮒ-ᮑᮒ ᮄᮞᮤᮂ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮙᮒ?
ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮌᮦᮒ᮪ᮔ ᮙᮔᮤᮀ, ᮕᮍᮥᮝᮞ ᮔᮨᮌᮛ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮀᮌ ᮍᮥᮙᮥᮙ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ ᮊᮥᮝᮦ ᮛᮊᮡᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮘᮠᮌᮤᮃ ᮔᮀ ᮓᮧᮑ. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮥᮝᮦ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮆᮔ᮪ᮓᮂᮜᮔ᮪ ᮑᮨᮔᮨᮀᮔ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ. ᮔᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮒᮥᮝ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮒᮥᮊᮥ ᮘᮥᮊᮥ ᮊᮀᮌᮧ ᮃᮔᮊᮦ, ᮅᮒᮝ ᮊᮀᮌᮧ ᮘᮧᮎᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮔ᮪ᮎᮧᮒ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮃᮕ ᮊᮘᮌᮡᮔ᮪ ᮊᮤᮝᮦ ᮘᮨᮔᮨᮁ ᮓᮤᮛᮞᮊ᮪ᮔ? ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮞ᮪ᮜᮧᮌᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ ᮔᮤᮀ ᮇᮛ ᮎᮧᮎᮧᮌ᮪ ᮊᮛᮧ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮑᮒ?
ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮤᮒᮥᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮞᮤ ᮅᮞᮠ ᮓᮕᮥᮁ ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪, ᮞᮤᮏᮤ ᮒᮤᮒᮤᮊ᮪ ᮓᮕᮥᮁ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜᮊᮨᮔ᮪ ᮒᮨᮜᮥᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮕᮧᮁᮞᮤ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮧᮀᮞᮤ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪ ᮛᮧᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮘᮆ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮕ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜ᮪ᮔ ᮔᮨᮙ᮪ ᮚᮥᮒ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮑᮨᮊᮨᮜ᮪ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮒᮤᮒᮤᮊ᮪ ᮓᮕᮤᮁ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮘᮤᮞ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮛᮧᮀ ᮍᮒᮥᮞ᮪ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮚᮥᮒ. ᮞᮏᮨᮛᮧᮔᮤᮀ ᮞᮨᮝᮥᮜᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮍᮣᮥᮙ᮪ᮕᮥᮊ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮕᮤᮒᮥ ᮊᮧᮙ ᮜᮧᮛᮧ ᮙᮤᮜᮡᮁ. ᮊᮥᮝᮦ ᮄᮞᮤᮂ ᮍᮀᮌᮧ ᮄᮒᮥᮍᮔ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮕᮜᮤᮀ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪. ᮊᮨᮕᮢᮤᮝᮦ ᮔᮦᮊ᮪ ᮅᮔ᮪ᮒᮥᮍᮦ ᮒᮨᮜᮥᮀ ᮍᮦᮝᮥ, ᮕᮒᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮅᮒᮝ ᮜᮤᮙᮀ ᮍᮦᮝᮥ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮕᮧᮁᮞᮤ? ᮕᮔ᮪ᮒᮞ᮪ ᮘᮆ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮍᮢᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮏᮒ᮪ ᮕᮢᮧᮚᮦᮊ᮪ ᮊᮤᮚᮦ.
ᮙᮥᮜ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮃᮑᮁ: ᮔᮕ ᮇᮛ ᮞᮤᮏᮤ ᮓᮕᮥᮁ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮤᮏᮤ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮘᮆ? ᮚᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮊᮨᮜᮧᮜ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ, ᮊᮔ᮪ᮒᮤᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮝᮁᮌ ᮞᮨᮊᮤᮒᮁ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮢᮔ᮪ᮞ᮪ᮕᮛᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮔ᮪ᮖᮃᮒᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮨᮛᮞ. ᮌᮥᮛᮥ ᮠᮧᮔᮧᮛᮦᮁ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮌᮝᮦ ᮠᮧᮔᮧᮛᮦᮁ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ ᮕᮤᮛᮀ-ᮕᮤᮛᮀ ᮒᮅᮔ᮪ ᮍᮘ᮪ᮓᮤ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮌᮏᮤᮇᮛ ᮎᮨᮒ, ᮔᮕ ᮇᮛ ᮓᮤᮘᮨᮀᮓᮚᮊᮊᮨᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮨᮍᮨᮜᮧᮜ ᮓᮕᮥᮁ? ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮒᮥᮊᮀ ᮙᮞᮊ᮪, ᮍᮥᮙ᮪ᮘᮠᮤ ᮕᮤᮛᮔ᮪ᮒᮤ ᮙᮍᮔ᮪, ᮅᮒᮝ ᮍᮨᮙᮞ᮪ ᮕᮍᮔᮔ᮪. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮎᮛ ᮍᮧᮔᮧ, ᮊᮨᮃᮙᮔᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮏᮌ, ᮇᮛ ᮞᮥᮝᮦ ᮓᮤᮞᮤᮙ᮪ᮕᮨᮔ᮪ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮞᮤ, ᮜᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮒᮙ᮪ᮘᮠᮔ᮪ ᮕᮨᮀᮠᮞᮤᮜᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ ᮍᮘ᮪ᮓᮤ ᮙᮛᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮤᮓᮤᮊᮔ᮪.
ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮙᮔᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮄᮘᮥ-ᮄᮘᮥ ᮕ᮪ᮊ᮪ᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮝᮜᮤ ᮙᮥᮛᮤᮓ᮪ ᮙᮦᮜᮥ ᮍᮝᮝᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮥ ᮕᮢᮧᮞᮦᮞᮦ. ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮝᮁᮌ ᮜᮧᮊᮜ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ ᮅᮌ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮙᮨᮁᮌ ᮘᮠᮔ᮪ ᮕᮍᮔ᮪ ᮓᮤᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮨᮊᮤᮒᮁ. ᮔᮀ ᮊᮧᮊ᮪ ᮌᮌᮞᮔ᮪ ᮊᮚ ᮍᮦᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮢᮤᮇᮛᮤᮒᮞ᮪? ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮥᮁᮔᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮔ᮪ᮓᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮌᮤᮟᮤ ᮘᮧᮎᮂ, ᮅᮒᮝ ᮃᮏ-ᮃᮏ ᮙᮥᮀ ᮓᮓᮤ ᮃᮏᮀ ᮘᮌᮤ-ᮘᮌᮤ ᮕᮢᮧᮚᮦᮊ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦ ᮊᮥᮃᮞ ᮜᮔ᮪ ᮊᮢᮧᮔᮤᮔᮦ? ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ, ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮘᮜᮤ ᮙᮔᮤᮂ, 'ᮔᮤᮊ᮪ᮙᮒ᮪" ᮙ᮪ᮘ᮪ᮌ᮪ ᮈᮔ᮪ᮓᮤ ᮙᮔᮤᮀ ᮞᮤᮀ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮓᮥᮞᮒᮊᮊᮨᮔ᮪?
Segalane kaya-kaya wiwit sekang sing dijenengi “nikmaté” MBG. Anggarané tekan Rp 335 triliun saben taun, mung kanggo maringi mangan awan sing jarene bergizi lan gratis kanggo bocah-bocah. Ning yen dideleng sekang data, wong miskin nang Indonesia mung watara 8,25%, tegesé 91,75% kuwe dudu wong miskin. Dadi pitakoné, apa iya program gedhé kaya ngono pancen nyasar marang sing paling butuh? Apa ora malah akeh bocah sing saben dinané neng omah wis mangan luwih apik lan luwih bergizi timbang panganan sekang program kuwe?
Ning sisih liya, ana crita sing ngiris ati. Ana bocah umur sepuluh taun sing mati bunuh diri merga ora nduwé pena lan buku kanggo sekolah. Ana maning bocah wolung taun sing mati wektu golek sesuap sega merga nang omahé pancen ora ana panganan. Kahanan kaya ngene kiye kaya tamparan keras kanggo negara sing jarene sugih sumber daya alamé, nanging isih ana bocah cilik sing ora bisa sekolah mung merga ora nduwé alat tulis lan ora nduwé sega kanggo dipangan.
Indonesia kuwe negara sing sugih raya, lemahé subur, segarané amba, tambangé akeh. Ning kok isih ana rakyat sing uripé kacingkrangan? Kok isih ana bocah sing kudu milih antara sekolah utawa golek pangan? Yen tenan anggaran nganti atusan triliun bisa metu kanggo program mangan gratis, napa ora sekalian ngrampungna persoalan dhasar kaya kemiskinan ekstrem sing nyata-nyata isih ana nang ngarep mata?
Sing luwih ngagetna maning, panguwasa negara nganthi bangga ngumumna yèn rakyat Indonesia kuwe rakyat sing paling bahagia neng donya. Tembung kuwe mestiné katon endah lan nyenengna dirungokna. Ning kanggo wong tuwa sing ora bisa tuku buku kanggo anaké, utawa kanggo bocah sing kudu nahan kencot saben dina, apa kabagyan kuwe bener dirasakna? Utawa mung dadi slogan sing kepenak dirungokna ning ora cocog karo kahanan nyata?
Yen ngitung saka sisi usaha dapur MBG, siji titik dapur isa ngasilké 3.000 porsi saben dina. Yen saben porsi njupuk untung resik Rp 2.000 bae, saben dina isa ngasilké Rp 6.000.000. Yen ana sing nyekel 40 titik dapur, saben dina isa tekan Rp 240.000.000. Sajeroning sewulan, isa nglumpuk nganti Rp 7,2 miliar. Kuwi isih nganggo hitungan untung paling cilik. Kepiye nek untungé Rp 3.000, Rp 4.000, utawa Rp 5.000 saben porsi? Pantes bae yen akeh sing kepengin melu ngrebut jatah proyek iki.
Mula muncul pitakon anyar: napa ora siji dapur mung kanggo siji sekolah bae? Yen dikelola langsung karo sekolah, kantin, utawa warga sekitar, mestiné luwih transparan lan manfaaté langsung kerasa. Guru honorer lan pegawai honorer sing wis pirang-pirang taun ngabdi kanthi gaji ora cetha, napa ora diberdayakaken dadi pengelola dapur? Bisa dadi tukang masak, ngumbahi piranti mangan, utawa ngemas panganan. Kanthi cara ngono, keamanan pangan luwih terjaga, ora suwe disimpen nganti basi, lan dadi tambahan penghasilan kanggo wong-wong sing pancen wis ngabdi marang pendidikan.
Durung maning yen ibu-ibu PKK lan wali murid melu ngawasi lan bantu prosesé. Ekonomi warga lokal mestiné uga dadi luwih urip merga bahan pangan dijupuk sekang sekitar. Ning kok gagasan kaya ngene kiye ora tau katon dadi prioritas? Apa pancen program kiye murni kanggo ndandani gizi bocah, utawa aja-aja mung dadi ajang bagi-bagi proyek kanggo sing nduwé kuasa lan kroniné? Pungkasané, pitakon kuwe bali maning, “NIKMAT” MBG endi maning sing arep didustakaken?