ᮃᮞᮘᮏ asbaja

Aksara Sunda Basa Jawa - Blog cerita bahasa Jawa dialek Banyumasan yang ditulis dalam aksara Sunda

ᮝᮤᮜᮥᮓ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ
ᮞᮨᮌᮨᮊᮨ ᮛᮝᮨᮊᮨ ᮞᮓᮚ
Nang kene kowe bisa ndeleng tulisan nganggo aksara Sunda, tapi isiné nyeritakna karo basa Jawa
ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪
ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪

ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪

“ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮅᮊᮛ ᮘᮤᮃᮞ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪. ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮜᮄᮁ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮛᮞ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮇᮙᮧᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮍᮕᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮞᮥᮆᮊ᮪ᮔ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮓᮓᮤ "ᮊᮧᮚᮧ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪", ᮛᮞᮔᮦ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮛᮀ, ᮊᮚ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮙᮥᮜ ᮅᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮎᮛ ᮍᮧᮙᮧᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮛᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ.


“ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮅᮊᮛ ᮘᮤᮃᮞ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪. ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮜᮄᮁ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮛᮞ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮇᮙᮧᮀ ᮍᮀᮌᮧ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮍᮕᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮞᮥᮆᮊ᮪ᮔ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮓᮓᮤ "ᮊᮧᮚᮧ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪", ᮛᮞᮔᮦ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮛᮀ, ᮊᮚ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮙᮥᮜ ᮅᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮚᮦᮔ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮎᮛ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮞᮥᮝᮦ ᮃᮔ ᮜᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮜᮂ ᮞᮤᮏᮤ ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮝᮞ᮪. ᮃᮙᮁᮌ ᮃᮓᮧᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪, ᮘᮞ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮜᮥᮌᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮕ ᮃᮔᮔᮦ. ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ-ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮨ ᮎᮨᮒ, ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ “ᮃ” ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ “ᮃ”, ᮇᮛ ᮙᮜᮤᮂ ᮓᮓᮤ “ᮇ”. ᮝᮧᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮃᮕ ᮃᮔᮔᮦ ᮘᮆ, ᮇᮛ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮙᮥᮒᮨᮁ-ᮙᮥᮒᮨᮁ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮊᮥᮝᮦ, ᮜᮄᮛᮦ ᮝᮒᮊ᮪ ᮈᮌᮜᮤᮒᮦᮁ ᮞᮤᮀ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮤᮊᮤ ᮄᮞᮤᮂ ᮊᮢᮞ., ᮔᮍᮤᮀ ᮛᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ.


ᮔᮀ ᮒᮣᮒᮂ ᮊᮚ ᮕᮥᮁᮝᮧᮊᮨᮁᮒᮧ, ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪, ᮕᮥᮁᮘᮜᮤᮀᮌ, ᮘᮔ᮪ᮏᮁᮔᮨᮌᮛ, ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮓᮦᮞ-ᮓᮦᮞ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ, ᮍᮕᮊ᮪ ᮓᮓᮤ ᮘᮞ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮘᮧᮎᮂ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮒᮥᮝ ᮕᮓ ᮍᮀᮌᮧ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮞᮥᮀᮊᮔ᮪. ᮇᮛ ᮃᮔ ᮛᮞ ᮄᮞᮤᮔ᮪, ᮇᮛ ᮃᮔ ᮛᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮈᮔ᮪ᮓᮦᮊ᮪. ᮏᮥᮞ᮪ᮒᮢᮥ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮜᮧᮌᮒ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮓ ᮔᮀ ᮕᮨᮛᮔ᮪ᮒᮧᮃᮔ᮪, ᮃᮒᮤᮔᮦ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮊᮢᮞ ᮕᮦᮛᮨᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮙᮔᮤᮀ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮓᮓᮤ ᮞᮔ᮪ᮓᮤ ᮕᮞᮨᮓᮥᮜᮥᮛᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮨᮒᮧᮔ᮪ ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮥᮝᮒ᮪.


ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮕᮥᮀᮊᮤᮛᮤ, ᮒᮅ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮜᮥᮎᮥ ᮅᮒᮝ ᮊᮞᮁ. ᮞ᮪ᮒᮦᮛᮨᮜᮦᮇᮒᮤᮕ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮅ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮝᮧᮀ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮙᮁ ᮜᮧᮌᮒᮦ. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮞᮓᮁ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮌᮔ᮪ᮒᮤ ᮓᮥᮓᮥ ᮜᮧᮌᮒᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮎᮛ ᮕᮔ᮪ᮓᮍᮦ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ “ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮞᮚ ᮍᮢᮨᮙ᮪ᮘᮊ ᮓᮓᮤ ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮕᮨᮛᮣᮝᮔᮔ᮪ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮀᮌ ᮄᮓᮦᮔ᮪ᮒᮤᮒᮞ᮪.


ᮘᮞ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮊᮥ ᮊᮛᮧ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮊᮧᮚᮧ ᮔᮀ ᮘᮥᮓᮚ ᮊᮢᮒᮧᮔ᮪. ᮝᮧᮀ ᮊᮦᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮥᮁᮙᮒᮤ ᮄᮞᮤ ᮃᮒᮤᮔᮦ ᮒᮤᮔᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮒᮒ ᮊᮢᮙ ᮞᮤᮀ ᮛᮤᮘᮨᮒ᮪. ᮓᮓᮤ, ᮊᮨᮘᮨᮘᮞᮔ᮪ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮍᮕᮊ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮛᮊᮦ ᮏᮤᮝ ᮞᮤᮀ ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ. ᮇᮛ ᮌᮥᮙᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮊᮛᮧ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮝᮨᮓᮤ ᮓᮤᮃᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮘᮦᮓ. ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ ᮙᮊ᮪ᮞᮥᮓᮦ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮛᮞ ᮕᮞᮨᮓᮥᮜᮥᮛᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮔ.


ᮞᮤᮊᮤ, ᮌᮨᮔᮨᮛᮞᮤ ᮈᮔᮧᮙ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞ᮪ ᮙᮜᮂ ᮞᮚ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮓᮤᮛᮤ ᮍᮀᮌᮧ ᮍᮕᮊ᮪ ᮔᮀ ᮙᮨᮓᮤᮃ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪, ᮗᮤᮓᮦᮇ, ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮕᮀᮌᮥᮀ ᮠᮤᮘᮥᮛᮔ᮪. ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮔᮀ ᮝᮛᮥᮀ ᮊᮧᮕᮤ ᮅᮒᮝ ᮕᮞᮁ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ ᮛᮥᮃᮀ ᮓᮤᮌᮤᮒᮜ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮙ᮪ᮘᮥᮊ᮪ᮒᮦᮊ᮪ᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮘᮞ ᮓᮆᮛᮂ ᮘᮤᮞ ᮃᮓᮕ᮪ᮒᮞᮤ ᮊᮛᮧ ᮕᮨᮁᮊᮨᮙ᮪ᮘᮍᮔ᮪ ᮏᮙᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮤᮀᮌᮜ᮪ᮔ ᮏᮒᮤ ᮓᮤᮛᮤ. ᮞᮤᮊᮤ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮒᮢᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙ᮪ᮘᮀᮌᮊ᮪ᮔ.


ᮜᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮛᮞ ᮘᮀᮌ ᮊᮥᮝᮦ, ᮞᮤᮊᮤ ᮃᮝᮊᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮅᮌ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮨᮎᮔ᮪ᮓᮄᮞ᮪ ᮃᮛᮥᮕ ᮊᮇᮞ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ “ᮇᮛ ᮍᮕᮊ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮕᮦᮔᮊ᮪” ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮃᮔᮦᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮓᮤ ᮕᮨᮔᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮚᮨᮔ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮘᮦᮘᮞ᮪ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮦᮊ᮪ᮞ᮪ᮕᮢᮦᮞᮤᮊ᮪ᮔ ᮘᮞᮔᮦ. ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮅᮀᮌᮂ-ᮅᮀᮌᮥᮂ ᮝᮧᮀ ᮍᮦᮒᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮊᮄᮊᮨᮒ᮪ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮏᮤ ᮘᮆ. ᮍᮕᮊ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪, ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ, ᮜᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮃᮕ ᮘᮆ ᮞᮊᮛᮨᮕᮦ.


“Ora Ngapak Ora Kepenak” kuwe dudu mung ukara biasa, nanging wis dadi semangat lan jati diri wong Banyumasan. Sapa bae sing lair lan gedhe nang tlatah Banyumas mesthi ngerti rasa kepenak nalika omong nganggo logat ngapak. Nalika kudu nyesuaikna logat dadi "koyo wong ngetan", rasane ana sing kurang, kaya dudu awake dhewek. Mula ukara kiye dadi tandha yen ngapak kuwe dudu mung cara ngomong, nanging rasa nduweni lan rasa bangga.


Dialek ngapak wis suwe ana lan dianggep dadi salah siji bentuk basa Jawa sing luwih lawas. Amarga adoh sekang pengaruh keraton, basa wong Banyumas tetep lugas lan apa anane. Tembung-tembunge cetha, swarane “a” tetep “a”, ora malih dadi “o”. Wong kene ngomong apa anane bae, ora seneng muter-muter tembung. Sekang kahanan sejarah kuwe, laire watak egaliter sing nganti siki isih krasa.


Nang tlatah kaya Purwokerto, Cilacap, Purbalingga, Banjarnegara, tekan desa-desa cilik liyane, ngapak dadi basa saben dina. Bocah cilik tekan wong tuwa padha nganggo tanpa sungkan. Ora ana rasa isin, ora ana rasa luwih endhek. Justru nalika krungu logat sing padha nang perantauan, atine langsung krasa perek lan akrab maning. Ngapak dadi sandhi paseduluran sing ora keton nanging kuwat.


Nanging ora bisa dipungkiri, tau ana sing nganggep ngapak kuwe lucu utawa kasar. Stereotip kaya kuwe tau nggawe sawetara wong rumangsa kudu nyamar logate. Nanging suwe-suwe wong Banyumas sadar yen sing kudu diganti dudu logate, nanging cara pandange wong liya. Sekang kono semangat “Ora Ngapak Ora Kepenak” saya ngrembaka dadi bentuk perlawanan alus lan bangga identitas.


Basa Banyumasan pancen ora kaku karo aturan unggah-ungguh koyo nang budaya keraton. Wong kene luwih ngurmati isi atine tinimbang tata krama sing ribet. Dadi, kebebasan ngomong ngapak kuwe nggambarake jiwa sing merdeka. Ora gumantung karo pakem wong ngetan, lan ora wedi dianggep beda. Sing penting maksude tekan lan rasa paseduluran tetep ana.


Siki, generasi enom Banyumas malah saya percaya diri nganggo ngapak nang media sosial, video, nganti panggung hiburan. Ngapak ora mung urip nang warung kopi utawa pasar bae, nanging wis mlebu ruang digital. Kuwe mbuktekna yen basa daerah isa adaptasi karo perkembangan jaman tanpa kudu ninggalna jati diri. Siki ngapak ora mung tradisi, nanging uga tren sing mbanggakna.


Lan kanggo nambah rasa bangga kuwe, siki awake dhewek uga nduweni merchandise arupa kaos kanthi tulisan “Ora Ngapak Ora Kepenak” nganggo aksara Sunda. Pancen krungu aneh, nanging kiye dadi penegasan yen basa Jawa dialek Banyumasan bebas milih aksara kanggo ngekspresikna basane. Ora kudu manut aturan unggah-ungguh wong ngetan, lan ora kudu kaiket pakem siji bae. Ngapak tetep urip, merdeka, lan bisa ditulis nganggo aksara apa bae sakarepe.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?
ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?

ᮏᮛᮦᮔᮦ ᮏᮝ ᮃᮓᮜᮂ ᮠᮙ?

ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮕᮍᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮔᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮓᮤ ᮘᮠᮔ᮪ ᮛᮨᮙ᮪ᮘᮥᮌᮔ᮪ ᮃᮍᮨᮒ᮪ ᮔᮀ ᮒᮨᮍᮂ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪. ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮦᮜᮦᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮘᮨᮁᮊᮨᮙ᮪ᮘᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮜᮤᮚ. ᮊᮥᮒ-ᮊᮥᮒ ᮌᮨᮓᮦ ᮒᮥᮝᮥᮂ ᮕᮨᮞᮒ᮪, ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮨᮀᮊᮕ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮤᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮊᮔ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮔ᮪ᮏᮜᮛᮤ ᮙᮔᮦᮊ ᮕᮔᮨᮙᮥ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮊᮢᮤᮒᮤᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮆᮙᮧᮞᮤᮇᮔᮜ᮪.

ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮓᮝ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮙᮦᮜᮥ ᮙ᮪ᮘᮨᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ. ᮔᮜᮤᮊ ᮏᮙᮔ᮪ ᮊᮧᮜᮧᮔᮤᮃᮜ᮪, ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮠᮤᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮘᮨᮜᮔ᮪ᮓ ᮔ᮪ᮓᮓᮦᮊ᮪ᮔ ᮕᮥᮜᮧ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮃᮓ᮪ᮙᮤᮔᮤᮞ᮪ᮒᮢᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ. ᮞᮝᮤᮞᮦ ᮙᮨᮁᮓᮨᮊ, ᮕᮧᮜ ᮊᮥᮝᮦ ᮇᮛ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮇᮝᮂ. ᮕᮥᮞᮒ᮪ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮠᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮏᮊᮁᮒ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮖᮧᮊᮥᮞ᮪ᮔ ᮔᮀ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮞᮨᮊᮀ ᮃᮝᮜ᮪.

ᮔᮜᮤᮊ ᮏᮙᮔ᮪ ᮇᮁᮓᮨ ᮘᮛᮥ ᮞᮍᮤᮞᮧᮛᮦ ᮕᮤᮙ᮪ᮕᮤᮔᮔ᮪ ᮞᮥᮠᮁᮒᮧ, ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮍᮜᮙᮤ ᮕᮨᮁᮎᮨᮕᮒᮔ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮞᮦᮔ᮪ᮒᮢᮜᮤᮞ᮪ᮒᮤᮊ᮪ ᮔ᮪ᮓᮓᮦᮊ᮪ᮔ ᮓᮆᮛᮂ ᮄᮞᮤᮂ ᮌᮥᮙᮔ᮪ᮒᮥᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮊᮛᮧ ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮕᮥᮞᮒ᮪. ᮘᮘ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮍᮥᮝᮒ᮪ᮔ ᮊᮨᮞᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮏᮝ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮧᮙᮤᮔᮔ᮪ ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓᮤᮀ ᮓᮆᮛᮂ ᮜᮤᮚ.

ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮒᮢᮔ᮪ᮞ᮪ᮙᮤᮌᮢᮞᮤ ᮅᮌ ᮓᮓᮤ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮓᮤᮔᮙᮤᮊ ᮊᮥᮝᮦ. ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮥᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮝ ᮓᮤᮕᮤᮔ᮪ᮓᮂᮔ ᮔᮀ ᮙᮔᮦᮊ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮕᮥᮜᮧ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮥᮏᮥᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮒᮃᮔ᮪ ᮕᮨᮔ᮪ᮓᮥᮓᮥᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ. ᮔᮀ ᮞᮝᮒᮛ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮕᮢᮧᮌᮢᮙ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮙ᮪ᮘᮥᮊᮊ᮪ ᮊᮨᮞᮨᮙ᮪ᮕᮒᮔ᮪ ᮃᮑᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮕᮀᮌᮧᮔᮔ᮪ ᮜᮤᮚ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮌᮦᮞᮦᮊᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮘᮥᮓᮚ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮁᮞᮄᮍᮔ᮪ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮓᮚ.

ᮔᮀ ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮅᮊᮛ-ᮅᮊᮛ ᮞᮤᮀ ᮔᮓᮔᮦ ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮑᮜᮂᮔ ᮊᮨᮜᮧᮙ᮪ᮕᮧᮊ᮪ ᮒᮁᮒᮙ᮪ᮒᮥ. ᮕᮓᮠᮜ᮪, ᮕᮨᮁᮞᮧᮃᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮕᮍᮔ᮪ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮌᮚᮥᮒᮔ᮪ ᮊᮛᮧ ᮊᮨᮘᮤᮏᮊᮔ᮪, ᮞᮨᮏᮛᮂ, ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮆᮊᮧᮔᮧᮙᮤ ᮒᮤᮔᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮄᮓᮦᮔ᮪ᮒᮤᮒᮞ᮪ ᮞᮥᮊᮥ. ᮍ᮪ᮌᮨᮔᮨᮛᮜᮤᮞᮞᮤ ᮆᮒ᮪ᮔᮤᮞ᮪ ᮙᮜᮂ ᮘᮤᮞ ᮙᮨᮙ᮪ᮕᮨᮁᮊᮨᮛᮥᮂ ᮊᮠᮔᮔ᮪.

ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮕᮙᮛᮦᮔ᮪ᮒᮂ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮑᮥᮛᮥᮀ ᮓᮨᮞᮦᮔ᮪ᮒᮢᮜᮤᮞᮞᮤ ᮜᮔ᮪ ᮇᮒᮧᮔᮧᮙᮤ ᮓᮆᮛᮂ ᮞᮥᮕᮚ ᮝᮤᮜᮚᮂ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮏᮝ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮛᮥᮃᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ. ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮖᮢᮞ᮪ᮒᮢᮥᮊ᮪ᮒᮥᮁ ᮅᮌ ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮓᮤᮕᮨᮛᮣᮥᮃᮞ᮪ ᮔᮀ ᮙᮔᮦᮊ ᮕᮢᮧᮗᮤᮔ᮪ᮞᮤ. ᮅᮕᮚ ᮊᮤᮚᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮊᮨᮞᮓᮛᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮕᮨᮙᮨᮛᮒᮃᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮊᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮘᮨᮘᮛᮨᮍᮔ᮪.

ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮨ, ᮙ᮪ᮘᮍᮥᮔ᮪ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ ᮞᮤᮀ ᮃᮓᮤᮜ᮪ ᮇᮛ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮙᮥᮀ ᮞᮜᮤᮀ ᮑᮜᮂᮔ ᮘᮈ. ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮘᮥᮒᮥᮂᮔ ᮚᮄᮊᮥ ᮊᮨᮁᮏ ᮞᮙ ᮜᮤᮔ᮪ᮒᮞ᮪ ᮓᮈᮛᮂ ᮜᮔ᮪ ᮞᮥᮊᮥ, ᮅᮌ ᮊᮨᮘᮤᮏᮊᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮘᮨᮁᮕᮤᮠᮊ᮪ ᮙᮛᮀ ᮊᮨᮃᮓᮤᮜᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪. ᮊᮔ᮪ᮒ᮪ᮠᮤ ᮙᮀᮊᮧᮔᮧ, ᮘᮨᮓᮔᮨ ᮇᮛ ᮓᮓᮤ ᮞᮥᮙ᮪ᮘᮨᮁ ᮊᮧᮔ᮪ᮖᮣᮤᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮊᮨᮊᮥᮝᮒᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮙᮏᮥ ᮘᮨᮘᮛᮨᮍᮔ᮪


Ketimpangan pembangunan nang Indonesia kerep dadi bahan rembugan anget nang tengah masyarakat. Akeh wong ndeleng yen Pulo Jawa berkembang luwih cepet dibanding wilayah liya. Kutha-kutha gedhe tuwuh pesat, infrastruktur luwih lengkap, lan pusat pemerintahan ana nang kana. Kahanan kiye njalari maneka panemu, ana sing kritis lan ana sing emosional.

Sejarah dawa Indonesia melu mbentuk kahanan kuwe. Nalika jaman kolonial, pamarentah Hindia Belanda ndadekna Pulo Jawa dadi pusat administrasi lan ekonomi. Sawise merdeka, pola kuwe ora langsung owah. Pusat pamarentahan tetep ana nang Jakarta lan pembangunan luwih difokusna nang wilayah sing wis nduweni infrastruktur sekang awal.

Nalika jaman Orde Baru sangisore pimpinan Suharto, pembangunan pancen ngalami percepatan. Nanging sistem sing sentralistik ndadekna daerah isih gumantung banget karo pamarentah pusat. Bab kiye nguwatna kesan yen Jawa luwih dominan dibanding daerah liya.

Program transmigrasi uga dadi bagean sekang dinamika kuwe. Penduduk sekang Jawa dipindahna nang maneka wilayah njaba pulo kanthi tujuan pemerataan penduduk lan ekonomi. Nang sawatara panggonan program kiye bisa mbukak kesempatan anyar, nanging nang panggonan liya muncul gesekan sosial amarga bedane budaya lan persaingan sumber daya.

Nang kahanan kaya kuwe, muncul ukara-ukara sing nadane atos lan nyalahna kelompok tartamtu. Padahal, persoalan ketimpangan pembangunan luwih gegayutan karo kebijakan, sejarah, lan sistem ekonomi tinimbang identitas suku. Nggeneralisasi etnis malah bisa memperkeruh kahanan.

Suwe-suwe, pamarentah wiwit nyurung desentralisasi lan otonomi daerah supaya wilayah njaba Jawa nduweni ruang luwih gedhe. Pembangunan infrastruktur uga wiwit diperluas nang maneka provinsi. Upaya kiye nuduhna yen ana kesadaran yen pemerataan kuwe dadi kabutuhan bebarengan.

Pungkasane, mbangun Indonesia sing adil ora cukup mung saling nyalahna bae. Sing dibutuhna yaiku kerja sama lintas daerah lan suku, uga kebijakan sing berpihak marang keadilan sosial. Kanthi mangkono, bedane ora dadi sumber konflik, nanging dadi kekuwatan kanggo maju bebarengan.




ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ
ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ

ᮓᮢᮙ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮔᮀ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ

 
ᮔᮀ ᮕᮧᮏᮧᮊ᮪ ᮌᮢᮤᮚ ᮃᮜᮙ᮪ ᮞᮨᮔ᮪ᮒᮧᮞ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪, ᮎᮤᮜᮩᮀᮞᮤ, ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮝᮤᮝᮤᮒᮤ. ᮄᮑᮧᮀ, ᮕᮨᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮨᮘᮊ᮪ ᮕᮍᮛᮨᮕ᮪-ᮃᮛᮨᮕ᮪, ᮒᮀᮌᮔᮦ ᮊᮛᮧ ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮯᮊᮥᮛᮧᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮊᮨᮔᮜ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮨᮔᮤ ᮈᮞᮨᮙᮔ᮪ ᮑᮊᮤᮔᮤ. ᮞᮧᮛᮦ ᮊᮥᮝᮦ, ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮕᮌᮨᮁ ᮇᮙᮂ ᮞᮤᮀ ᮎᮨᮓᮊ᮪ ᮘᮆ, ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮌᮌᮞᮔ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪. ᮄᮑᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ, ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮓᮤᮕᮛᮤᮀᮔ ᮙᮛᮀ ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮨᮜᮧᮜᮔ, ᮊᮛᮧ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ ᮚᮦᮔ᮪ ᮅᮞᮠ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪, ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮍᮦ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮛᮀ ᮄᮑᮧᮀ.

ᮃᮝᮜ᮪-ᮃᮝᮜᮦ ᮅᮞᮠ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮣᮊᮥ ᮃᮕᮤᮊ᮪ ᮘᮍᮨᮒ᮪. ᮕᮨᮜᮨᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮍᮤ ᮜᮛᮤᮞ᮪ ᮙᮔᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮇᮙᮂ. ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮈᮔ᮪ᮒᮧᮀ ᮘᮆ, ᮊᮢᮔ᮪ᮏᮀ ᮓᮓᮤ ᮊᮧᮞᮧᮀ. ᮄᮑᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮨᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮓᮧᮠᮔ᮪ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮘᮥᮍᮂ, ᮙᮨᮁᮌ ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮄᮑᮧᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮍᮞᮤᮜ᮪ᮔ ᮘᮒᮤ.

ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮞᮥᮝᮦ, ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮇᮝᮂ. ᮕᮨᮜᮨᮙᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮈᮔ᮪ᮒᮧᮀ, ᮘᮒᮤ ᮝᮤᮞ᮪ ᮃᮔ, ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮢᮔ᮪ᮏᮀ ᮇᮛ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮙᮔᮤᮀ ᮔᮀ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮇᮙᮂ. ᮃᮘ᮪ᮓᮔ᮪ ᮙᮥᮒᮥᮞ᮪ᮔ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪ ᮞᮨᮕᮤᮠᮊ᮪. ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ ᮃᮝᮜ᮪, ᮙᮨᮁᮌ ᮅᮞᮠ ᮙᮔ᮪ᮓᮨᮌ᮪, ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ ᮊᮥᮝᮦ ᮇᮒᮧᮙᮒᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮤᮘᮜᮦᮊ᮪ᮔ ᮙᮛᮀ ᮄᮑᮧᮀ..

ᮄᮑᮧᮀ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮔᮌᮤᮂ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮎᮛ ᮃᮕᮤᮊ᮪. ᮄᮑᮧᮀ ᮍᮧᮙᮧᮀ, “ᮓᮔ᮪, ᮙᮨᮁᮌ ᮇᮛ ᮜᮔ᮪ᮏᮥᮒ᮪ ᮓᮧᮓᮧᮜᮔ᮪, ᮙᮧᮓᮜ᮪ ᮝᮤᮍᮤ ᮓᮓᮤ ᮅᮒᮀ ᮚ, ᮞᮨᮞᮥᮆ ᮏᮔ᮪ᮏᮤ” ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮞᮥᮛᮡᮔᮦ ᮇᮝᮂ. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮜᮂ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮇᮛ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮅᮒᮀ ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ. ᮊᮚ ᮝᮧᮀ ᮕᮨᮊᮧᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮜᮜᮤ ᮊᮘᮦᮂ.

ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮇᮛ ᮙ᮪ᮘᮚᮁ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮜᮂ ᮑᮨᮛᮀ ᮘᮜᮤᮊ᮪. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮄᮑᮧᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮅᮒᮀ ᮔᮀ ᮝᮛᮥᮍᮦ ᮕᮒᮀ ᮕᮥᮜᮥᮂ ᮆᮝᮥ ᮛᮥᮕᮤᮃᮂ. ᮄᮑᮧᮀ ᮘᮔ᮪ᮏᮥᮁ ᮘᮚᮁ ᮅᮒᮀ ᮞᮤᮞᮔ᮪ ᮌᮝᮦ ᮘᮚᮁ ᮘᮁ ᮒᮥᮊᮥ ᮙᮤ ᮌᮧᮓᮧᮌ᮪ ᮜᮧᮛᮧ ᮃᮙᮨᮁᮌ ᮃᮔ ᮒᮙᮥ ᮞᮤᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮊᮥᮁᮞᮥᮞ᮪ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮤᮛᮨᮘᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮔᮏᮔ᮪  ᮅᮛᮥᮀ ᮞᮛᮕᮔ᮪.  ᮝᮤᮞ᮪ ᮜᮥᮔᮞ᮪ ᮃᮊᮥ ᮘᮚᮁ ᮅᮒᮍᮦ ᮚ. ᮌᮛᮤ ᮊᮧᮝᮦ! 

ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮕᮢᮦᮔᮦ, ᮅᮒᮍᮦ ᮊᮈ ᮔᮀ ᮘᮣᮧᮊ᮪ ᮚ᮪ ᮚ ᮅᮛᮥᮀ ᮓᮤᮘᮚᮁ. ᮄᮑᮧᮀ ᮞᮤᮔᮅ ᮚᮦᮔ᮪ ᮛᮤᮞᮤᮊᮧ ᮕᮜᮤᮀ ᮌᮨᮓᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮞᮠᮙ᮪ ᮅᮒᮝ ᮕᮢᮧᮕᮨᮁᮒᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮁᮎᮚ ᮙᮛᮀ ᮒᮀᮌ ᮞᮤᮀ ᮈᮜᮤᮍᮔᮦ ᮖᮣᮨᮊ᮪ᮞᮤᮘᮨᮜ᮪. ᮜᮤᮙᮀ ᮃᮒᮥᮞ᮪ ᮆᮝᮥ ᮘᮤᮞ ᮄᮜᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮅᮛᮤᮕ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮎᮢᮤᮒ ᮊᮤᮚᮦ ᮛᮨᮌᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ ᮙᮔᮤᮀ.

Nang pojok Griya Alam Sentosa Blok Y, Cileungsi, crita kiye diwiwiti. Inyong, penulis sing kebak pangarep-arep, tanggane karo Abdan Syakuron sing dikenal nduweni eseman nyakini. Sore kuwe, nang ngarep pager omah sing cedhak bae, muncul gagasan dodolan pelem. Inyong nduweni modal limang atus ewu rupiah, banjur diparingna marang Abdan kanggo ngelolana, karo janji yen usaha mandheg, dhuwit kuwe dadi utange dheweke marang Inyong.

Awal-awale usaha kiye mlaku apik banget. Pelem sing wangi laris manis nang ngarep omah. Saben dina entong bae, kranjang dadi kosong. Inyong sing ndeleng sekang kadohan rumangsa bungah, merga modal sekang inyong katon bisa ngasilna bathi.

Nanging ora suwe, kahanan owah. Peleme wis entong, bathi wis ana, nanging kranjang ora katon maning nang arep omah. Abdan mutusna mandheg dodolan sepihak. Miturut janji awal, merga usaha mandheg, modal limang atus ewu rupiah kuwe otomatis dadi utang sing kudu dibalekna marang inyong.

Inyong banjur nagih kanthi cara apik. Inyong ngomong, “Dan, merga ora lanjut dodolan, modal wingi dadi utang ya, sesuai janji?” Nanging pasuryane owah. Dheweke malah ngomong yen ora rumangsa nduweni utang limang atus ewu. Kaya wong pekok sing lali kabeh.

Ora mung ora mbayar, dheweke malah nyerang balik. Dheweke ngomong yen inyong nduweni utang nang warunge patang puluh ewu rupiah. Inyong banjur bayar utang sisan gawé bayar bar tuku mi godhog loro amerga ana tamu sing melu kursus sabun sekang Cirebon urung sarapan. Wis lunas aku bayar utange ya. Gari kowe! 


Nganti seprene, utange kae nang Blok Y ya urung dibayar. Inyong sinau yen risiko paling gedhe dudu saham utawa properti, nanging percaya marang tangga sing elingane fleksibel. Limang atus ewu bisa ilang, nanging pelajaran urip sekang crita kiye regane luwih gedhe maning.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ
ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ

ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔᮀ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮑᮒᮔᮦ ᮇᮛ ᮕᮓ ᮊᮛᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ

 ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮔ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮓ-ᮕᮓ ᮞᮥᮌᮤᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮘᮦᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮓ. ᮔᮀ ᮒᮔᮂ ᮏᮝ ᮒᮨᮍᮂ ᮜᮔ᮪ ᮏᮝ ᮒᮤᮙᮥᮁ, ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ ᮍᮀᮌᮧ ᮘᮞ ᮏᮝ, ᮓᮦᮔᮦ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮛᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮘᮦᮓ ᮝᮤᮜᮚᮂ, ᮃᮔ ᮃᮊᮦᮂ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮞᮤᮀ ᮞ᮪ᮝᮛᮔᮦ ᮕᮓ ᮔᮍᮤᮀ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮘᮦᮓ ᮃᮓᮧᮂ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮔ᮪ᮏᮜᮛᮤ ᮞᮜᮂ ᮕᮠᮙ᮪ ᮔᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮘᮦᮓᮔᮦ.
ᮒᮥᮜᮓᮔᮦ, ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮌᮨᮓᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮕᮨᮕᮚ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮕᮤᮞᮀ. ᮞᮙ᮪ᮕᮦᮃᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮞᮤᮊᮤᮜ᮪, ᮓᮦᮔᮦ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮊᮧᮝᮦ. ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮨᮌᮨᮞᮨ ᮝᮤᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮌᮨᮞᮨ ᮃᮒᮧᮞ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮨᮛᮞ᮪. ᮃᮛᮦᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮨ ᮘᮊᮜ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮘᮧᮎᮂ. ᮃᮙᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮨᮌᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮃᮑᮤᮁ.

ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮃᮛᮨᮕ᮪ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮍᮛᮨᮕ᮪-ᮃᮛᮨᮕ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮘᮊᮜ᮪. ᮃᮜᮤᮀ-ᮃᮜᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮕᮨᮀᮠᮜᮀ ᮕᮔ᮪ᮓᮍᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮔ᮪ᮓᮨᮜᮤᮊ᮪ ᮔᮀ ᮘᮜᮤᮊ᮪ ᮘᮛᮀ. ᮃᮜᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮙᮥᮀ ᮘᮌᮦᮃᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮃᮜᮞ᮪ ᮅᮒᮝ ᮠᮥᮒᮔ᮪. ᮃᮜ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪ ᮝᮧᮂ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮤᮒ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮒᮨᮌᮨᮞᮦ ᮆᮜᮦᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮃᮜ. ᮃᮏᮨᮌ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮨᮌᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪.

ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮃᮘ᮪ᮓᮤ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮃᮊᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮜᮂ ᮕᮨᮙ᮪ᮘᮔ᮪ᮒᮥ. ᮅᮛᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮊᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮅᮓᮀ. ᮞᮍᮥ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮔᮞᮤ ᮅᮒᮝ ᮞᮨᮌ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮓᮥᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮍᮥ. ᮊᮞᮨᮕ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮌᮔ᮪ᮒᮨᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮒᮨᮜᮒ᮪. ᮌᮩᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮚᮥ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪. ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮊᮤᮚᮦ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮚᮨᮔ᮪ ᮞᮤᮏᮤ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮤᮞ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮙᮊ᮪ᮔ ᮞᮤᮀ ᮃᮓᮧᮂ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮃᮔ᮪ᮒᮛᮔᮨ ᮜᮧᮛᮧ ᮘᮞ.

ᮃᮔ ᮅᮌ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮎᮧᮊᮧᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮎᮔ᮪ᮓᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮨ ᮔ᮪ᮏᮥᮕᮥᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮓᮓᮤ ᮎᮧᮊᮧᮒ᮪ (ᮌᮤᮌᮤᮒ᮪) ᮜᮔ᮪ ᮑᮨᮊᮨᮜ᮪. ᮊᮨᮞᮨᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮙᮛᮀ ᮘᮧᮞᮨᮔ᮪ ᮔᮥᮀᮌᮥ ᮞᮥᮝᮨ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮎᮕᮦᮊ᮪. ᮛᮇᮞ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮆᮔᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮞ. ᮎᮌᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮎᮘᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮕᮨᮑᮀᮌ. ᮓᮨᮙᮨᮊ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮄᮛᮥᮀ ᮇᮛ ᮙᮔ᮪ᮎᮥᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮔ᮪ᮓᮨᮙᮨᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮑᮨᮔ᮪ᮒᮥᮂ.

ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮜᮤᮚᮔᮦ ᮊᮚ ᮜᮨᮙᮥ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮘᮥᮊ᮪ ᮃᮜᮥᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮌᮨᮙᮥᮊ᮪. ᮎᮊᮢ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮞᮤᮜᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮌᮙᮔ᮪ ᮕᮨᮝᮚᮍᮔ᮪. ᮝᮓᮥᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮍᮕᮥᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮍᮓᮥ. ᮘᮨᮏ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮘᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮨᮏᮧ. ᮛᮨᮌᮨᮓ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮥᮛᮀ ᮈᮔᮊ᮪ ᮘᮓᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮨᮌᮨᮓ᮪ ᮅᮒᮝ ᮊᮧᮒᮧᮁ. ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮊᮤᮚᮨ ᮘᮤᮞ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮊᮌᮦᮒ᮪ ᮔᮦᮊ᮪ ᮇᮛ ᮍᮨᮁᮒᮤ ᮊᮧᮔ᮪ᮒᮦᮊᮦ.

ᮔᮀ ᮕᮥᮀᮊᮞᮔ᮪, ᮃᮔ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮚ ᮘᮑᮥ ᮞᮤᮀ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮃᮁᮒᮤᮔᮦ ᮅᮓᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮘᮑᮥ ᮊᮥᮝᮨ ᮃᮄᮁ. ᮘᮀᮌ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮥᮞᮂ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮛᮥᮙᮀᮞ ᮘᮀᮌ. ᮙᮔᮦᮂ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮧᮝᮦ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮙᮔᮤᮀ. ᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮅᮒᮝ ᮞᮨᮕᮤᮞᮔ᮪. ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮜ᮪ ᮔᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮥᮘᮁ, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮏᮝ ᮜᮥᮍ. ᮞᮨᮊᮀ ᮃᮒᮥᮞᮔ᮪ ᮒᮥᮜᮓ ᮊᮤᮚᮦ, ᮊᮤᮒ ᮘᮤᮞ ᮑᮝᮀ ᮚᮨᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮜᮔ᮪ ᮏᮝ ᮕᮓ-ᮕᮓ ᮞᮨᮊᮀ ᮔᮥᮞᮔ᮪ᮒᮛ, ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮍᮦ ᮘᮤᮞ ᮘᮦᮓ ᮃᮓᮧᮂ, ᮙᮥᮜ ᮊᮥᮓᮥ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮍᮒᮤ-ᮃᮒᮤ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮧᮙᮥᮔᮤᮊᮞᮤ ᮃᮔ᮪ᮒᮁ ᮝᮤᮜᮚᮂ.




Basa Sunda lan basa Jawa kuwe padha-padha sugih tembung, nanging ora kabeh tembung nduweni teges sing padha. Nang tanah Jawa Tengah lan Jawa Timur, wong-wong saben dina nganggo basa Jawa, dene nang Jawa Barat lan Banten luwih akrab nganggo basa Sunda. Sanadyan beda wilayah, ana akèh tembung sing swarane padha nanging tegesé beda adoh. Kahanan kiye kerep njalari salah paham nek ora ngerti bedane.

Tuladhane, tembung gedang nang Sunda artine pepaya, nanging nang Jawa malah pisang. Sampean nang Sunda artine sikil, dene nang Jawa dadi tembung kanggo nyebut kowe. Atos nang Sunda tegese wis, nanging nang Jawa tegese atos utawa keras. Arek nang Sunda artine bakal, nanging nang Jawa artine bocah. Amis nang Sunda legi, nanging nang Jawa malah anyir.

Ana maning tembung kaya arep sing nang Sunda artine ngarep-arep, nanging nang Jawa artine bakal. Aling-aling nang Sunda penghalang pandangan, nanging nang Jawa tegesé ndhelik nang balik barang. Alas nang Sunda mung bagean, nanging nang Jawa dadi alas utawa hutan. Ala nang Sunda artine njupuk woh sekang wit, nanging nang Jawa malah tegesé elek. Ajeg nang Sunda tegak, nanging nang Jawa tetep.

Tembung abdi nang Sunda artine aku, nanging nang Jawa malah pembantu. Urang nang Sunda aku, nanging nang Jawa udang. Sangu nang Sunda nasi, nanging nang Jawa dadi dhuwit sangu. Kasep nang Sunda ganteng, nanging nang Jawa telat. Geulis nang Sunda ayu, nanging nang Jawa cepet. Bedane kiye nuduhna yen siji tembung bisa nduweni makna sing adoh banget antarane loro basa.

Ana uga tembung kaya cokot lan candak sing nang Sunda artine njupuk, nanging nang Jawa dadi cokot (gigit) lan nyekel. Kesel nang Sunda luwih marang bosen nunggu suwe, nanging nang Jawa capek. Raos nang Sunda enak, nanging nang Jawa rasa. Cagak nang Sunda cabang, nanging nang Jawa penyangga. Demek nang Sunda irung ora mancung, nanging nang Jawa ndemek utawa nyentuh.

Tembung liyane kaya lemu nang Sunda bubuk alus, nanging nang Jawa gemuk. Cakra nang Sunda tandha silang, nanging nang Jawa gaman pewayangan. Wadul nang Sunda ngapusi, nanging nang Jawa ngadu. Beja nang Sunda kabar, nanging nang Jawa bejo. Reged nang Sunda kurang enak badan, nanging nang Jawa reged utawa kotor. Bedane kiye bisa nggawe wong kaget nek ora ngerti konteksé.

Nang pungkasan, ana tembung kaya banyu sing nang Sunda artine udan, nanging nang Jawa banyu kuwe air. Bangga nang Sunda susah, nanging nang Jawa rumangsa bangga. Maneh nang Sunda kowe, nanging nang Jawa maning. Pisan nang Sunda banget, nanging nang Jawa pisan utawa sepisan. Lan budal nang Sunda bubar, nanging nang Jawa lunga. Sekang atusan tuladha kiye, kita bisa nyawang yen sanadyan basa Sunda lan Jawa padha-padha sekang Nusantara, teges tembungé bisa beda adoh, mula kudu luwih ngati-ati nalika komunikasi antar wilayah.


ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?
ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?

ᮃᮕ ᮃᮔ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ?

ᮘᮠᮞ ᮏᮝ ᮅᮙᮥᮙᮦ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮜᮒᮤᮔ᮪, ᮕᮨᮌᮧᮔ᮪ ᮃᮛᮘ᮪, ᮅᮒᮝ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ. ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮔ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮔ᮪ᮏᮏᮜ᮪ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ, ᮜᮥᮝᮤᮂ-ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪, ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮅᮙᮥᮙ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪ᮔ. ᮞᮜᮂ ᮞᮤᮏᮤ ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔᮦ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮘᮣᮧᮌ᮪ asbaja.blogspot.com , ᮞᮤᮀ ᮄᮞᮤᮔᮦ ᮎᮢᮤᮒ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮔᮍᮤᮀ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮊᮢᮨᮃᮒᮤᮗᮤᮒᮞ᮪ ᮘᮞ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮘᮤᮞ ᮙᮣᮊᮥ ᮘᮛᮨᮀ, ᮇᮛ ᮊᮥᮓᮥ ᮒᮔ᮪ᮞᮂ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮕᮊᮨᮙ᮪ ᮜᮝᮞ᮪ ᮘᮆ.


ᮃᮔ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮃᮜᮨᮞᮔ᮪ ᮊᮨᮔᮕ ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮊᮨᮒᮤᮙ᮪ᮘᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ. ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮤᮞᮔ᮪ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮞ᮪ᮕᮞᮤ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮞ᮪ᮕᮞᮤ ᮇᮛ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮊᮚ ᮔᮀ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮜᮒᮤᮔ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮜᮧᮛᮧ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ, ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮊᮚ ᮓᮓᮤ ᮞᮤᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮊᮓᮀ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮝᮧᮀ ᮊᮀ ᮙᮎ ᮓᮓᮤ ᮘᮤᮍᮥᮀ. ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮛᮥᮀ ᮘᮤᮃᮞ, ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮓᮤ ᮃᮜᮍᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮃᮙᮁᮌ ᮙᮎ ᮓᮓᮤ ᮇᮛ ᮜᮔ᮪ᮎᮁ ᮜᮔ᮪ ᮊᮥᮓᮥ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮥᮝᮦ.


ᮃᮜᮨᮞᮔ᮪ ᮊᮕᮤᮔ᮪ᮓᮧ ᮚᮄᮊᮥ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮞ᮪ᮝᮛ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮞ᮪ᮝᮛ ᮗᮧᮊᮜ᮪ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮓᮤᮒᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮍᮀᮌᮧ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ “ᮠ”. ᮓᮦᮔᮦ ᮘᮞ ᮄᮘᮥ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮓᮤᮅᮎᮕ᮪ᮔ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮎᮨᮒ. ᮙᮥᮜᮔᮦ ᮔᮜᮤᮊ ᮙᮎ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ, ᮛᮞᮔᮦ ᮊᮥᮛᮀ ᮞᮢᮨᮌ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮇᮛ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮁᮔ ᮊᮨᮒᮨᮌᮞᮔ᮪ ᮕᮍᮥᮎᮕᮔᮦ. ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮍᮧᮙᮧᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮕ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮇᮙᮧᮀᮔ ᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮔᮀ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮊᮦ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍ᮪ᮌᮙ᮪ᮘᮁᮔ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮃᮞᮣᮤ, ᮊᮚ “ᮠᮔ” ᮊᮀᮌᮧ “ᮃᮔ” ᮅᮒᮝ “ᮇᮔᮧ”, ᮜᮔ᮪ “ᮜᮙ᮪ᮕᮤᮚᮧᮔ᮪” ᮊᮀᮌᮧ “ᮜᮙ᮪ᮕᮤᮇᮔ᮪”.


ᮞᮘᮔ᮪ᮏᮥᮛᮦ ᮚᮄᮊᮥ ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮃᮔ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮒᮧᮙᮒᮤᮞ᮪ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮃᮔ ᮛᮧᮀ ᮊᮧᮔ᮪ᮞᮧᮔᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ (ᮓᮥᮓᮥ ᮜᮚᮁ, ᮎᮨᮎᮊ᮪, ᮝᮤᮌ᮪ᮑᮔ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮤᮚᮔᮦ) . ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮓᮀ ᮙᮜᮂ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮒᮥᮜᮤᮞᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮍᮨᮜ᮪ ᮓᮤᮝᮎ, ᮜᮥᮝᮤᮂ-ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮎ ᮄᮞᮤᮂ ᮕᮨᮙᮥᮜ. ᮎᮧᮔ᮪ᮒᮧᮔᮦ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ “ᮘᮥᮞ᮪ ᮒᮤᮀᮊᮒ᮪”, ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ “ᮒ”-ᮔᮦ ᮊᮥᮓᮥ ᮓᮓᮤ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮊᮥᮝᮤ ᮛᮧᮀ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ ᮘᮦᮓ. ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮞᮤᮞ᮪ᮒᮨᮙ᮪ ᮕᮞᮍᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮥᮜ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮢᮞᮏ ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮓᮤᮝᮎ.


ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮕᮞᮍᮔ᮪, ᮃᮔ ᮙᮔᮤᮀ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮙᮥᮁᮓ ᮅᮒᮝ ᮠᮥᮛᮥᮖ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮔᮀ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮞᮤᮀ ᮊᮓᮀ ᮙ᮪ᮘᮤᮍᮥᮀᮔ. ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪-ᮃᮒᮥᮛᮔᮦ ᮊᮢᮞ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮛᮤᮘᮨᮒ᮪, ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮧᮀ ᮏᮝ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮔᮙ᮪ᮕ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮛᮨᮞ᮪ᮙᮤ ᮔᮀ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ. ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ “ᮜᮨ”, “ᮛᮨ”, ᮅᮒᮝ “ᮊᮢᮨ” ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮓᮦᮝᮦᮊ᮪. ᮔᮜᮤᮊ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮒᮨᮙ᮪ᮘᮥᮀ “ᮜᮨᮛᮨᮞ᮪”, ᮊᮥᮓᮥ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮮᮥᮞᮥᮞ᮪. ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮕᮔᮨᮙᮥᮊᮥ, ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮊᮚ ᮊᮤᮚᮦ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮕᮢᮊ᮪ᮒᮤᮞ᮪.


ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮤᮞᮤ ᮊᮨᮛᮥᮙᮤᮒᮔ᮪, ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮔᮤᮜᮦ ᮞᮨᮏᮛᮂ ᮜᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮝᮥᮁ. ᮔᮍᮤᮀ ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮨᮙᮥᮜ, ᮃᮒᮥᮛᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮃᮊᮦᮂ ᮘᮤᮞ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮨᮙᮍᮒ᮪ ᮞᮤᮔᮅ ᮙᮥᮓᮥᮔ᮪. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮒᮅ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮔᮀ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮛᮤᮍᮤ ᮕᮨᮜᮏᮛᮔ᮪ ᮘᮞ ᮜᮔ᮪ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮏᮝ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮘᮊᮜ᮪ ᮊᮢᮞ ᮃᮍᮦᮜ᮪. ᮓᮤᮘᮔ᮪ᮓ᮪ᮠᮤᮀᮔ ᮊᮛᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮜᮀᮞᮥᮀ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮗᮛᮤᮃᮞᮤ ᮕᮞᮍᮔ᮪, ᮝᮧᮀ ᮘᮤᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮕᮠᮙ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ᮎᮁ ᮙᮎ.


ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ, ᮖᮊ᮪ᮒᮧᮁ ᮌᮦᮇᮌᮢᮖᮤᮞ᮪ ᮅᮌ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮕᮨᮛᮔ᮪ ᮞᮔᮓᮡᮔ᮪ ᮓᮥᮓᮥ ᮕᮨᮔᮨᮔ᮪ᮒᮥ ᮅᮒᮙ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮧᮜᮂ ᮜᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮒᮔᮂ ᮕᮞᮥᮔ᮪ᮓᮔ᮪, ᮚᮊᮥᮝᮦ ᮏᮊᮁᮒ ᮜᮔ᮪ ᮘᮧᮌᮧᮁ, ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮃᮔ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮕᮢᮍᮔ᮪ ᮘᮥᮓᮚ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮧᮔᮧ, ᮛᮞ ᮃᮊᮢᮘ᮪ ᮊᮛᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮊᮥᮝᮒ᮪. ᮙᮥᮜ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮔᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮘᮞ ᮏᮝ ᮓᮤᮃᮜᮦᮊ᮪ ᮘᮑᮥᮙᮞᮔ᮪ ᮍᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮓᮥᮓᮥ ᮃᮙᮁᮌ ᮇᮛ ᮍᮏᮦᮔᮤ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ, ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮨᮙᮧᮊ᮪ᮔ ᮎᮛ ᮞᮤᮀ ᮓᮤᮛᮞ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮕᮞ᮪, ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮌᮨᮞ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮓᮤᮝᮎ ᮔᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮞᮤᮊᮤ.


Bahasa Jawa umume ditulis nganggo huruf latin, pegon Arab, utawa aksara Jawa. Nanging ana uga sing njajal nulis basa Jawa, luwih-luwih dialek Banyumasan, nganggo aksara Sunda. Kiye dudu perkara umum, nanging ana sing wis nindakna. Salah siji contone ana nang blog asbaja.blogspot.com, sing isine crita basa Jawa nanging ditulis nganggo aksara Sunda. Sekang kono katon yen kreativitas basa lan aksara bisa mlaku bareng, ora kudu tansah manut pakem lawas bae.


Ana sawetara alesan kenapa milih aksara Sunda ketimbang aksara Jawa. Sing kapisan soal spasi. Nang aksara Jawa, spasi ora dienggo kaya nang tulisan latin. Nalika loro tembung ketemu, kerep katon kaya dadi siji lan kadhang nggawe wong kang maca dadi bingung. Kanggo wong sing durung biasa, perkara kiye bisa dadi alangan gedhe amarga maca dadi ora lancar lan kudu mikir luwih suwe.


Alesan kapindho yaiku soal ketegasan swara. Nang aksara Jawa, swara vokal kerep ditandhani nganggo huruf “ha”. Dene basa ibu dialek Banyumasan, saben tembung biasane diomongnana kanthi teges lan cetha. Mulane nalika maca tulisan aksara Jawa, rasane kurang sreg amarga ora nggambarna ketegasan pangucapane. Ana sing ngomong yen apa sing diomongna ya kuwe sing ditulis, nanging nang praktiké ora mesthi nggambarna swara asli, kayata “hana” kanggo “ana” utawa “ono”, lan “lampiyon” kanggo “lampion”.


Sabanjure yaiku babagan pasangan. Nang aksara Jawa ana aturan pasangan sing otomatis muncul nalika ana rong konsonan ketemu (dudu layar, cecak, wignyan, lan liyane) . Kahanan kiye kadhang malah nggawe tulisan dadi luwih angel diwaca, luwih-luwih yen sing maca isih pemula. Contone tembung “bus tingkat”, huruf “ta”-ne kudu dadi pasangan sanadyan kuwi rong tembung beda. Nang aksara Sunda ora ana sistem pasangan kaya kuwe, mula katon luwih prasaja lan luwih gampang diwaca.


Ora mung pasangan, ana maning huruf murda utawa huruf gedhe nang aksara Jawa sing kadhang mbingungna. Aturan-aturane dirasa cukup ribet, ora mung kanggo wong njaba nanging uga kanggo wong Jawa dhewe sing ora tau nampa pelajaran aksara Jawa kanthi resmi nang sekolah. Nulis “le”, “re”, utawa “kre” nduweni aturan dhewe. Nalika nulis tembung “leres”, kudu nganggo aksara khusus. Miturut panemuku, aturan kaya kiye katon kakehan lan ora praktis.


Sekang sisi kerumitan, aksara Jawa pancen nduweni nilai sejarah lan budaya sing dhuwur. Nanging kanggo pemula, aturan sing akeh bisa nggawe semangat sinau mudhun. Wong sing ora tau sekolah nang lingkungan sing maringi pelajaran basa lan aksara Jawa mesthi bakal krasa angel. Dibandhingna karo aksara Sunda sing luwih langsung lan ora kakehan variasi pasangan, wong bisa luwih cepet paham lan lancar maca.


Pungkasané, faktor geografis uga nduweni peran sanadyan dudu penentu utama. Wiwit cilik sekolah lan gedhe inyong ana nang tanah Pasundan, yakuwe Jakarta lan Bogor, mesthi ana pengaruh lingkungan. Sekang kebiasaan lan paprangan budaya sekang kono, rasa akrab karo aksara Sunda dadi luwih kuwat. Mula pilihan nulis basa Jawa dialek Banyumasan nganggo aksara Sunda dudu amarga ora ngajeni tradisi, nanging amarga pengin nemokna cara sing dirasa luwih pas, luwih tegas, lan luwih gampang diwaca nang jaman siki.

ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ
ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮜᮧᮔ᮪ᮓᮢᮤ

ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮮᮥᮞᮥᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮍᮥᮙ᮪ᮘᮂ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ, ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮦᮔ᮪. ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮓᮤᮛᮎᮤᮊ᮪ ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮒᮨᮜᮤᮒᮤ ᮞᮥᮕᮚ ᮎᮧᮎᮧᮊ᮪ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮇᮜᮤᮂ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪ ᮞᮤᮀ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮍᮢᮥᮞᮊ᮪ ᮞᮨᮛᮒ᮪ ᮊᮄᮔ᮪. ᮞᮨᮊᮀ ᮕᮨᮍᮜᮙᮔ᮪ ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮔ᮪ᮏᮏᮜ᮪, ᮊᮥᮃᮜᮤᮒᮞᮦ ᮇᮛ ᮊᮜᮂ ᮊᮛᮧ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮜᮤᮚ, ᮙᮜᮂ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮓᮤᮕᮨᮁᮎᮚ ᮃᮙᮁᮌ ᮖᮧᮁᮙᮥᮜᮔᮦ ᮕᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮊᮨᮜᮨᮝᮤᮠᮔ᮪ ᮅᮙ᮪ᮕᮢᮥᮊ᮪.

ᮊᮩᮀᮌᮥᮜᮔ᮪ ᮅᮒᮙ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮘᮥᮞᮔ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮤᮒ᮪ᮠᮤᮊ᮪. ᮃᮊᮦᮂ ᮝᮧᮀ ᮍᮀᮌᮨᮕ᮪ ᮚᮨᮔ᮪ ᮘᮥᮞ ᮃᮊᮦᮂ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮇᮛ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤ ᮍᮧᮔᮧ. ᮊᮔ᮪ᮒᮤ ᮘᮥᮞ ᮞᮤᮀ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮊᮧᮔ᮪ᮒᮢᮧᮜ᮪, ᮕᮢᮧᮞᮨᮞ᮪ ᮙ᮪ᮘᮤᮜᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮔᮤᮀᮌᮜ᮪ᮔ ᮞᮤᮞ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮦᮔ᮪ ᮔᮀ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ.

ᮔᮜᮤᮊ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧᮃ ᮔᮀ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮅᮌ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮙᮔ᮪. ᮘᮥᮞ ᮞᮤᮀ ᮇᮛ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪ ᮘᮤᮞ ᮔ᮪ᮏᮌ ᮊᮧᮙ᮪ᮕᮧᮔᮨᮔ᮪ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮃᮝᮦᮒ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮎᮨᮕᮨᮒ᮪ ᮛᮥᮞᮊ᮪. ᮊᮥᮝᮦ ᮕᮨᮔ᮪ᮒᮤᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪, ᮃᮕᮙᮔᮤᮀ ᮞᮤᮊᮤ ᮙᮦᮂ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮇᮙᮂ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮥᮝᮦ ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮊᮨᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.

ᮃᮞᮤᮜᮦ, ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮃᮜᮥᮞ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮇᮛ ᮌᮙ᮪ᮕᮀ ᮜᮥᮔ᮪ᮒᮥᮁ. ᮛᮨᮞᮤᮊᮦ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮔ᮪ᮏᮘ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮑᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮒᮨᮊᮔ᮪ ᮞᮨᮛᮒ᮪ ᮊᮄᮔ᮪. ᮙᮥᮜ, ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮒᮥᮊᮥ ᮕᮢᮧᮓᮥᮊ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮍᮢᮞ ᮕᮥᮃᮞ᮪ ᮃᮙᮁᮌ ᮃᮞᮤᮜ᮪ ᮊᮥᮙ᮪ᮘᮠᮔᮦ ᮙᮊ᮪ᮞᮤᮙᮜ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮊᮥᮓᮥ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮓᮧᮞᮤᮞ᮪ ᮊᮊᮦᮠᮔ᮪.


ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮃᮙ᮪ᮘᮥ, ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮝᮍᮤ ᮞᮨᮊᮀ ᮞᮔᮔᮦ. ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮞᮨᮌᮨᮁ ᮔᮍᮤᮀ ᮇᮛ ᮑᮨᮌᮢᮊ᮪, ᮓᮓᮤ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮑᮙᮔ᮪ ᮔᮜᮤᮊ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮃᮊ᮪ᮒᮤᮗᮤᮒᮞ᮪ ᮞᮨᮓᮤᮔ ᮙᮥᮕᮥᮒ᮪. ᮇᮛ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮔᮙ᮪ᮘᮠᮤ ᮕᮨᮝᮍᮤ ᮙᮔᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮝᮤᮞ᮪ ᮎᮥᮊᮥᮕ᮪ ᮑᮨᮔᮨᮀᮔ.<br><br>

ᮊᮀᮌᮧ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮨᮙᮞᮔ᮪, ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮑᮨᮓᮤᮃᮊ᮪ᮔ ᮅᮊᮥᮛᮔ᮪ |᮱| ᮜᮤᮒᮨᮁ ᮜᮔ᮪ |᮵| ᮜᮤᮒᮨᮁ. ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮞᮨᮞᮥᮃᮄᮊ᮪ᮔ ᮊᮛᮧ ᮊᮨᮘᮥᮒᮥᮠᮔ᮪, ᮇᮜᮤᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮇᮙᮂ ᮒᮀᮌ ᮎᮤᮜᮤᮊ᮪ ᮅᮒᮝ ᮅᮞᮠ ᮜᮅᮔ᮪ᮓ᮪ᮛ᮪ᮚ᮪ ᮞ᮪ᮊᮜ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮌᮨᮓᮦ. ᮛᮨᮌᮔ ᮅᮌ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮄᮛᮤᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮒᮥᮊᮥ ᮊᮨᮙᮞᮔ᮪ ᮌᮨᮓᮦ.


ᮞᮤᮊᮤ, ᮙᮤᮜᮤᮂ ᮞᮘᮥᮔ᮪ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮞᮧᮃᮜ᮪ ᮛᮨᮌ ᮘᮆ, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮊᮥᮃᮜᮤᮒᮞ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮊᮨᮃᮙᮔᮔ᮪ ᮕᮀᮌᮥᮔᮃᮔ᮪ ᮏᮀᮊ ᮕᮔ᮪ᮏᮀ. ᮞᮒᮢᮤᮃ ᮞᮨᮊᮀ ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮨᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮜᮤᮠᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮕᮞ᮪ ᮊᮀᮌᮧ ᮞᮕ ᮘᮆ ᮞᮤᮀ ᮕᮨᮍᮤᮔ᮪ ᮊᮣᮙ᮪ᮘᮤᮔᮦ ᮛᮨᮞᮤᮊ᮪, ᮙᮨᮞᮤᮔ᮪ ᮎᮥᮎᮤᮔᮦ ᮃᮝᮨᮒ᮪, ᮜᮔ᮪ ᮝᮍᮤᮔᮦ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮞᮨᮌᮨᮁ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ. ᮘᮔ᮪ᮓᮁ ᮓᮦᮒᮨᮁᮏᮨᮔ᮪ ᮘᮒᮤᮁ ᮕᮠᮜ᮪ ᮞᮙ᮪ᮕᮨᮚᮔ᮪.

Satria sabun khusus kanggo ngumbah klambi, produk sekang Bandar Deterjen. Sabun kiye diracik kanthi teliti supaya cocok dienggo saben dina, olih asil resik sing maksimal tanpa ngrusak serat kain. Sekang pengalaman akeh wong sing wis njajal, kualitasé ora kalah karo produk liya, malah luwih dipercaya amarga formulane pas lan ora kelewihan umpruk.

Keunggulan utama sabun kiye ana nang busana sing luwih sithik. Akeh wong nganggep yen busa akeh kuwe tandha luwih resik, nanging sejatiné ora mesthi ngono. Kanthi busa sing luwih terkontrol, proses mbilas dadi luwih gampang lan ora ninggalna sisa deterjen nang klambi.

Nalika dienggoa nang mesin cuci, sabun kiye uga luwih aman. Busa sing ora kakehan bisa njaga komponen mesin tetep awet lan ora cepet rusak. Kuwé penting banget, apamaning siki meh saben omah wis duwé mesin cuci kanggo kebutuhan saben dina.


Asilé, klambi tetep resik, alus, lan ora gampang luntur. Resike ora mung katon sekang njaba bae, nanging uga nyerep tekan serat kain. Mula, sapa bae sing sing tuku produk kiyé bisa ngrasa puas amarga asil kumbahané maksimal tanpa kudu nambah dosis kakehan.

Babagan ambu, sabun kiye wis wangi sekang sanané. Wanginé seger nanging ora nyegrak, dadi tetep nyaman nalika klambi dienggo aktivitas sedina muput. Ora perlu nambah pewangi maning amarga wanginé wis cukup nyenengna.

Kanggo pilihan kemasan, Satria nyediakna ukuran 1 liter lan 5 liter. Pilihan kiye bisa disesuaikna karo kebutuhan, olih kanggo omah tangga cilik utawa usaha laundry skala luwih gedhe. Regana uga luwih irit yen tuku kemasan gedhe.

Siki, milih sabun ora mung soal rega bae, nanging uga kualitas lan keamanan panggunaan jangka panjang. Satria sekang Bandar Deterjen dadi pilihan sing pas kanggo sapa bae sing pengin klambiné resik, mesin cuciné awet, lan wanginé tetep seger saben dina. Bandar Déterjen batir pahal sampeyan.

.
ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪
ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪
ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪

ᮠᮏᮤ ᮌᮓᮥᮍᮔ᮪

ᮃᮔ ᮞᮝᮤᮏᮤᮔᮤᮀ ᮊᮨᮓᮓᮦᮚᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮄᮑᮧᮀ ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮓᮝ. ᮎᮢᮤᮒᮔᮦ  ᮘᮘᮌᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮜᮔᮀ ᮞᮤᮀ ᮃᮛᮔ᮪ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪. ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮘᮍᮨᮒ᮪ ᮚᮦᮔ᮪ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮝᮧᮀ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮍᮦ ᮍᮀᮌᮧ ᮒᮙ᮪ᮘᮠᮔ᮪ “ᮠᮏᮤ” ᮃᮔ ᮍᮛᮨᮕᮦ. ᮕᮓᮠᮜ᮪ ᮙᮤᮒᮥᮛᮥᮒ᮪ ᮎᮢᮤᮒ ᮞᮤᮀ ᮞᮥᮙᮨᮘᮁ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮙᮥᮀ ᮒᮅ ᮜᮥᮍ ᮅᮙᮢᮧᮂ ᮘᮆ, ᮓᮥᮓᮥ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮄᮘᮓᮂ ᮠᮏᮤ ᮞᮤᮀ ᮞᮊ᮪ ᮙᮨᮞ᮪ᮒᮤᮔᮦ. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮤᮊᮤ, ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮊᮨᮒᮨᮙᮥ ᮒᮀᮌ ᮅᮒᮝ ᮊᮔ᮪ᮎ ᮊᮨᮁᮏ, ᮊᮚ ᮃᮔ ᮕᮍᮛᮨᮕᮔ᮪ ᮙᮨᮔᮝ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮊᮥᮓᮥ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ “ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪”.


ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮜᮌᮤ ᮃᮔ ᮔᮀ ᮊᮔ᮪ᮒᮧᮁ ᮅᮒᮝ ᮜᮤᮀᮊᮥᮍᮔ᮪ ᮇᮙᮂ, ᮃᮞᮢᮤᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮍᮧᮙᮧᮀ, “ᮘᮤᮜᮀ ᮃᮏ ᮓᮤᮞᮥᮛᮥᮂ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪.” ᮅᮊᮛ ᮊᮥᮝᮦ ᮊᮚ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮕᮊᮥᮜᮤᮔᮔ᮪. ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮊᮓᮀ ᮙᮥᮀ ᮑᮝᮀ ᮞᮤᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮏᮤᮔᮦ, ᮃᮔ ᮞᮤᮀ ᮙᮔᮥᮒ᮪ ᮘᮆ, ᮃᮔ ᮅᮌ ᮞᮤᮀ ᮞᮏᮢᮧᮔᮤᮀ ᮃᮒᮤ ᮍᮢᮞ ᮃᮔᮦᮂ. ᮔᮍᮤᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮤᮞ᮪ ᮊᮨᮘᮤᮃᮞᮃᮔ᮪, ᮕᮥᮀᮊᮞᮔᮦ ᮃᮊᮦᮂ ᮞᮤᮀ ᮙᮦᮜᮥ ᮑᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮙᮤᮊᮤᮁ ᮙᮔᮤᮀ.


ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮊᮥᮝᮦ, ᮚᮦᮔ᮪ ᮃᮔ ᮒᮨᮜ᮪ᮕᮧᮔ᮪ ᮙᮣᮨᮘᮥ, ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮊᮨᮛᮨᮕ᮪ ᮞᮨᮍᮏ ᮍᮥᮛᮤᮕ᮪ᮔ ᮜᮧᮓ᮪ᮞ᮪ᮕᮤᮊᮨᮁ. ᮞᮨᮊᮀ ᮅᮏᮥᮀ ᮊᮔ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮝᮧᮀ ᮙᮒᮥᮁ, “ᮃᮞ᮪ᮞᮜᮙᮥᮃᮜᮄᮊᮥᮙ᮪ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ.” ᮞ᮪ᮝᮛ ᮊᮥᮝᮦ ᮞᮨᮍᮏ ᮓᮤᮛᮥᮍᮧᮊ᮪ᮔ ᮙᮛᮀ ᮝᮧᮀ ᮞᮊ᮪ᮎᮨᮓᮊᮦ, ᮊᮚ ᮕᮨᮍᮤᮔ᮪ ᮔᮥᮓᮥᮂᮔ ᮙᮨᮔᮝ ᮓᮦᮝᮦᮊᮦ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮓᮤᮃᮊᮧᮔᮤ ᮓᮓᮤ ᮠᮏᮤ. ᮊᮠᮔᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮍ᮪ᮌᮝᮦ ᮞᮝᮨᮒᮛ ᮝᮧᮀ ᮒᮙ᮪ᮘᮂ ᮌᮥᮙᮥᮔ᮪, ᮃᮕ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮕᮨᮛᮣᮥ ᮕᮙᮦᮁ ᮌᮨᮜᮁ ᮍᮔ᮪ᮒᮤ ᮊᮚ ᮊᮥᮝᮦ?


ᮔᮀ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮨᮞᮤᮃ, ᮌᮨᮜᮁ ᮠᮏᮤ ᮊᮀᮌᮧ ᮜᮔᮀ ᮜᮔ᮪ ᮠᮏ᮪ᮏᮂ ᮊᮀᮌᮧ ᮝᮓᮧᮔ᮪ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮓᮓᮤ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤ. ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮓᮤᮒᮥᮜᮤᮞ᮪ ᮔᮀ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮀ ᮓᮓᮤ ᮠ᮪. ᮅᮒᮝ ᮠ᮪ᮏ᮪. ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮝᮨᮔᮨᮂᮔ ᮙᮛᮀ ᮝᮧᮀ ᮙᮥᮞᮣᮤᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮄᮘᮓᮂ ᮠᮏᮤ ᮙᮛᮤᮀᮒᮔᮂ ᮞᮥᮎᮤ. ᮝᮤᮝᮤᮒ᮪ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮙᮔ᮪ ᮊᮧᮜᮧᮔᮤᮃᮜ᮪ ᮝᮜᮔ᮪ᮓ, ᮊᮤᮛ-ᮊᮤᮛ ᮒᮅᮔ᮪ |᮱᮹᮱᮶|, ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮤᮚᮦ ᮒᮅ ᮓᮤᮈᮀᮌᮧ ᮊᮀᮌᮧ ᮔᮔ᮪ᮓᮔᮤ ᮜᮔ᮪ ᮍᮝᮞᮤ ᮒᮧᮊᮧᮂ-ᮒᮧᮊᮧᮂ ᮞᮤᮀ ᮓᮥᮝᮦ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ ᮔᮀ ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪. ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮥᮝᮦ-ᮞᮥᮝᮦ, ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮓᮤ ᮒᮔ᮪ᮓ ᮕᮍᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮞᮧᮞᮤᮃᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞ᮪ᮕᮤᮛᮤᮒᮥᮃᮜ᮪.


ᮃᮙᮁᮌ ᮊᮥᮝᮦ, ᮙᮯᮛᮊᮒ᮪ ᮅᮙᮥᮙ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮕᮠᮙ᮪ ᮘᮦᮓᮔᮦ ᮠᮏᮤ ᮜᮔ᮪ ᮅᮙᮢᮧᮂ. ᮠᮏᮤ ᮔ᮪ᮓᮥᮝᮦᮔᮤ ᮝᮨᮊ᮪ᮒᮥ ᮜᮔ᮪ ᮯᮛᮒ᮪ ᮒᮁᮒᮙ᮪ᮒᮥ, ᮓᮦᮔᮦ ᮅᮙᮢᮧᮂ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮜᮊᮧᮔᮤ ᮊᮕᮔ᮪ ᮘᮆ ᮜᮔ᮪ ᮒᮒ ᮎᮛᮔᮦ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮞᮨᮓᮨᮁᮠᮔ. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮝᮤᮞ᮪ ᮠᮏᮤ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮈᮔ᮪ᮒᮥᮊ᮪ ᮕᮍᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮃᮙᮁᮌ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮢᮙ᮪ᮕᮥᮀᮔ ᮛᮥᮊᮥᮔ᮪ ᮄᮞᮣᮙ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮕᮤᮀ ᮜᮤᮙ. ᮔᮍᮤᮀ ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮥᮀ ᮅᮙᮢᮧᮂ, ᮅᮙᮥᮙᮨ ᮇᮛ ᮃᮔ ᮕᮑᮨᮙᮒᮔ᮪ ᮌᮨᮜᮁ ᮠᮏᮤ ᮃᮔ ᮍᮛᮨᮕ᮪ ᮏᮨᮔᮨᮀ.


ᮞᮤᮀ ᮓᮓᮤ ᮕᮤᮒᮊᮧᮔᮔ᮪, ᮔᮕ ᮕᮊ᮪ ᮛᮧᮙ᮪ᮓᮧᮔ᮪ ᮒᮨᮒᮨᮕ᮪ ᮔ᮪ᮏᮜᮥᮊ᮪ ᮓᮤᮞᮨᮘᮥᮒ᮪ ᮕᮊ᮪ ᮠᮏᮤ? ᮃᮕ ᮃᮙᮁᮌ ᮕᮦᮍᮤᮔ᮪ ᮓᮤᮅᮁᮙᮒᮤ ᮜᮥᮝᮤᮂ? ᮃᮕ ᮃᮙᮁᮌ ᮌᮨᮜᮁ ᮊᮥᮝᮦ ᮓᮤᮛᮞ ᮘᮤᮞ ᮔᮙ᮪ᮘᮂ ᮝᮤᮘᮝ ᮜᮔ᮪ ᮕᮨᮍᮛᮥᮂ? ᮅᮒᮝ ᮙᮥᮀ ᮃᮙᮁᮌ ᮞᮨᮔᮨᮀ ᮊᮢᮥᮍᮥ ᮞ᮪ᮝᮛ ᮕᮀᮌᮤᮜᮔ᮪ ᮞᮤᮀ ᮊᮒᮧᮔ᮪ ᮜᮥᮝᮤᮂ ᮒᮨᮁᮠᮧᮁᮙᮒ᮪? ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪-ᮕᮤᮒᮊᮧᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ ᮙᮥᮔ᮪ᮎᮥᮜ᮪ ᮃᮔ ᮕᮤᮊᮤᮛᮔ᮪ ᮝᮧᮀ-ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮑᮝᮀ ᮒᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪-ᮒᮔ᮪ᮓᮥᮊᮦ ᮞᮘᮨᮔ᮪ ᮓᮤᮔ.


ᮔᮀ  ᮕᮥᮀᮊᮞᮔ᮪, ᮌᮨᮜᮁ ᮞᮨᮏᮒᮤᮔᮦ ᮓᮥᮓᮥ ᮙᮥᮀ ᮕᮨᮁᮊᮛ ᮞᮨᮘᮥᮒᮔ᮪, ᮔᮍᮤᮀ ᮅᮌ ᮒᮀᮌᮥᮀ ᮏᮝᮘ᮪ ᮙᮧᮛᮜ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮞ᮪ᮕᮤᮛᮤᮒᮥᮃᮜ᮪. ᮝᮧᮀ ᮞᮤᮀ ᮕᮔ᮪ᮎᮦᮔ᮪ ᮝᮤᮞ᮪ ᮍᮣᮊᮧᮔᮤ ᮠᮏᮤ ᮘᮤᮃᮞᮔᮦ ᮔ᮪ᮏᮌ ᮞᮤᮊᮕ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮒᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪-ᮒᮔ᮪ᮓᮥᮊ᮪ ᮞᮥᮕᮚ ᮞᮨᮜᮛᮞ᮪ ᮊᮛᮧ ᮌᮨᮜᮛᮦ. ᮚᮦᮔ᮪ ᮙᮥᮀ ᮍᮧᮚᮊ᮪ ᮕᮀᮌᮤᮜᮔ᮪ ᮒᮔ᮪ᮕ ᮓᮞᮁ ᮞᮤᮀ ᮒᮢᮨᮕ᮪, ᮘᮤᮞ-ᮘᮤᮞ ᮙᮜᮂ ᮔᮥᮝᮥᮂᮔ ᮌᮥᮔᮨᮙᮔ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮕᮢᮞᮀᮊ ᮞᮨᮊᮀ ᮝᮧᮀ ᮜᮤᮚ. ᮙᮥᮜ ᮞᮨᮊᮀ ᮊᮨᮓᮓᮦᮚᮔ᮪ ᮊᮤᮚᮦ, ᮊᮤᮒ ᮘᮤᮞ ᮞᮤᮔᮅ ᮙᮨᮔᮝ ᮕᮊᮥᮁᮙᮒᮔ᮪ ᮞᮨᮏᮒᮤ ᮇᮛ ᮙᮥᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮏᮨᮔᮨᮀ, ᮔᮍᮤᮀ ᮞᮨᮊᮀ ᮒᮥᮙᮤᮔ᮪ᮓᮊ᮪ ᮜᮔ᮪ ᮃᮒᮤ ᮞᮤᮀ ᮒᮥᮜᮥᮞ᮪.


Ana sawijining kedadeyan sing nggawe inyong gumun lan mikir dawa. Critane babagan wong lanang sing aran Romdhon. Dheweke seneng banget yen saben wong nyebut jenenge nganggo tambahan “Haji” ana ngarepé. Padahal miturut crita sing sumebar, dheweke mung tau lunga umroh bae, dudu nglakoni ibadah haji sing sak mesthine. Nanging siki, saben ketemu tangga utawa kanca kerja, kaya ana pangarepan menawa wong-wong kudu nyebut “Pak Haji Romdhon”.


Saben dina, yen lagi ana nang kantor utawa lingkungan omah, asring krungu dheweke ngomong, “Bilang aja disuruh Pak Haji Romdhon.” Ukara kuwe kaya wis dadi pakulinan. Wong-wong sing krungu kadhang mung nyawang siji lan sijine, ana sing manut bae, ana uga sing sajroning ati ngrasa aneh. Nanging amarga wis kebiasaan, pungkasane akeh sing melu nyebut kaya kuwe tanpa mikir maning.


Ora mung kuwe, yen ana telpon mlebu, dheweke kerep sengaja nguripna loudspeaker. Sekang ujung kana krungu swara wong matur, “Assalamualaikum Pak Haji.” Swara kuwe sengaja dirungokna marang wong sakcedhake, kaya pengin nuduhna menawa dheweke pancen diakoni dadi haji. Kahanan kiye nggawe sawetara wong tambah gumun, apa pancen perlu pamer gelar nganti kaya kuwe?


Nang Indonesia, gelar Haji kanggo lanang lan Hajjah kanggo wadon pancen wis dadi tradisi. Biasane ditulis ana ngarep jeneng dadi H. utawa Hj. Gelar kuwe diwenehna marang wong Muslim sing wis nglakoni ibadah haji maring Tanah Suci. Wiwit sekang jaman kolonial Walanda, kira-kira taun 1916, gelar kiye tau dienggo kanggo nandhani lan ngawasi tokoh-tokoh sing duwe pengaruh ana masyarakat. Nanging suwe-suwe, gelar kuwe dadi tandha pangurmatan sosial lan spiritual.


Amarga kuwi, masyarakat umum wis paham bedane haji lan umroh. Haji nduweni wektu lan syarat tartamtu, dene umroh bisa dilakoni kapan bae lan tata carane luwih sederhana. Wong sing wis haji biasane entuk pangurmatan luwih amarga wis ngrampungna rukun Islam sing kaping lima. Nanging yen mung umroh, umume ora ana panyematan gelar haji ana ngarep jeneng.


Sing dadi pitakonan, napa Pak Romdhon tetep njaluk disebut Pak Haji? Apa amarga pengin diurmati luwih? Apa amarga gelar kuwe dirasa bisa nambah wibawa lan pengaruh? Utawa mung amarga seneng krungu swara panggilan sing katon luwih terhormat? Pitakon-pitakon kiye muncul ana pikiran wong-wong sing nyawang tindak-tanduke saben dina.


Nang pungkasan, gelar sejatiné dudu mung perkara sebutan, nanging uga tanggung jawab moral lan spiritual. Wong sing pancen wis nglakoni haji biasane njaga sikap lan tindak-tanduk supaya selaras karo gelare. Yen mung ngoyak panggilan tanpa dhasar sing trep, bisa-bisa malah nuwuhna guneman lan prasangka sekang wong liya. Mula sekang kedadeyan kiye, kita bisa sinau menawa pakurmatan sejati ora mung sekang jeneng, nanging sekang tumindak lan ati sing tulus.



ᮘᮞ᮪ᮒᮤ ᮞᮨᮜᮨᮊᮔ᮪ ᮜᮨᮄᮎ᮪